MURAT MANG / BİELEFELD
Seyit Rıza ve arkadaşları idam edilişlerinin 81. yılında Bielefeld’de anıldı. Avrupa Demokratik Dersim Birlikleri Federasyonu (ADEF) ve Bielefeld Dersim’le Dayanışma Derneği, Bielefeld Demokratik Kürt Toplum Merkezi’nde “Dersim 38” konulu bir panel organize etti. Moderatörlüğünü Nevzat Şahin’in yaptığı, Bielefeld ve Çevresi Demokratik Güç Birliği’nin de desteklediği panele konuşmacı olarak Araştırmacı -Yazar Mehmet Bayrak ve ADEF Genel Baskanı Muharrem Erdoğan katıldı.
Dersim isyanının liderlerinden Seyit Rıza ve arkadaşlarının idam edilişlerinin yıldönümü (15 Kasım 1937) vesilesiyle yapılan panelde, soykırımda yaşamını yitirenler anıldı. ADEF Genel Başkanı Erdoğan, soykırımlarda, “Türkçü-Turancı çizgi ön plandadır. Fakat devlet soykırıma rağmen Dersim’de amacına ulaşamamıştır” dedi. Dersim’de yaşananları dünya kamuoyuna aktararak soykırımın tanınmasını sağlamaya çalıştıklarını söyleyen Erdoğan şöyle konuştu: “Katliamın canlı tanığı 270 kişiye ulaştık. Bunların arasında dönemin subayları, yöneticileri ve halkımızdan insanlar vardı. Devlet geçmişi ile yüzleşmiyor. Sur, Cizre ve Efrîn’de yaşananlar bunun sonucu. Dün Maraş’ta, Sivas’ta Alevilere karşı soykırım gerçekleştirildi. Meclis çatısında HDP hariç tüm partiler Dersim meselesinde uyum içindeler. Soykırım ve faşizme karşı yapılacak tek şey birlikte mücadele etmektir.”
Dersim soykırımı planlıydı
Yazar Mehmet Bayrak ise devletin Seyit Rıza ailesine düşmanlığının 1864’lerden itibaren başladığını belirterek, sinevizyon gösterimiyle soykırım tarihini bilgi ve belgeleriyle aktardı. Dersim soykırımının planlı olduğunun altını çizen Bayrak, “Türk-Hanefi-Müslümanların dışındakiler için etnik temizliğine başlanmıştı. Tek tipleştirme vardı. Politika buydu. Rumlar, Ermeniler, Asuriler sonrası sıra Kızılbaşlara gelmişti. Koçgiri’den başladılar. Şark Islahat Planı bilinmeden Kürt sorunuda, Dersim sorunuda anlaşılmaz” diye konuştu.
Dersim soykırımının planlı bir şekilde yapıldığını söyleyen Bayrak, “O dönem M. Kemal ve ekibi Hz. Muhammedin Sancağı bayrağını kullanıyorlardı. Meclisin önüne Türk bayrağı ve sancak birlikte asılmıştı. Dersim soykırımının baş sorumlusu dönemin Cumhurbaşkanı ve o dönem hasta olduğu için haberi yoktu denilen ama aksine içinde yer alan, talimat veren M. Kemal ve dönemin Başbakanları Celal Bayar ve Fevzi Çakmak’tır” diye ifade etti.
Panel soru-cevap kısmıyla devam ederken, soykırımlara karşı ortak mücadelenin önemine vurgu yapıldı.