Şîretê Kalî - Arêkerdox: MALMÎSANIJ
Vanê cay di, wextê di padîşayekî û wezîrê xo bî. Rocî veciyay sûk ra teber. Sûk ra veciyay ki jew kalikê ha ronişto. Şîy va:
-Silamû ‘eleykum. Va. - Eleykum silam. Va: - Ti yê se kenî? Va: - Ez aqil roşeno. Va: - Ti aqil roşenî?
Padîşa rawêrt. Wezîrî va “vindi ki ez xo rê aqil bigîra”. Şi, va: -Dedo aqilê bidi mi!
Va: - Aqil bêpere niyo. Hîrê altûnî ti do bidî, ez aqil to da. “- Aha” va “to rê hîrê altûnî!” Hîrê altûnî day ci.
Kal hima bi koktê welli ro, va:
-No jewî sere bo ki sirrê xo kesî rê vano.
Wezîr fina abirriya, “la” va “no tu aqil niyo, fina şira jewna bigîra. Şi, va: -Dedo, mi rê aqil bidi.
Va: -Winî bêpere nîyo, bidi hîrê altûnî! Altûnî day ci.
Va: -Aha no zî jew sere bo ki qewmdê xo ra abirriyo zoybî mêrdima ra şiro.
Va: -La no wina mi zî zanaynî! Fina ez şira ey zî bigîra. Şi va: -Dedo mi rê aqil bidi.
Va: -Peranê xo bidi. Hîrina altûnî day.
Va: -Ha no jewî sere bo, mêrdimo ki merdimê hukmatî ra bawer beno. Aqilê kalî qedîya. Wezîr nayo rayir, şi pey ra resa Padîşay.
Padîşay va: -To se kerd?
Va: -Mi rê hîrê hemey wina wina va.
Va: -Rind o
Fina şî, geyray. Eger dinya di çendi gayray se geyray, çendi mengan ra tepya fina ageyray saray.
Saray di kavirekî padîşay esto. Kavirekî sava, werdî yo. Tim û tim qeçe- kan ra pîya şino bexçe. Weyniyay ki kavir Padîşay rê bol qedr o, Wezîrî va “vindi ki ez tecribey nê aqilî kera, hela rast o rast niyo”. Şi yû kavirek tirit û girot ard nimit û şi jewna kavir girot ard, qotê ci kerdî, ven da cenêrda xo, va:
-Cenêki, bê! Mi kavirekî padîşay tirito. Ma qotê ci kerê, xo rê bûrê. Cenêkeri “ey” va “rind o”.
Cenêkeri ra pîya şîy, kavir qotê ci kerd, poste kerd, goştê ci werdî kerd, nay ser werd. A rojî Padîşay delal dawo ven da:
-Kavirê mi kotî viciyo se do ‘îdam kera! Biyarê!.
Rocî, didi, hîrê, delalî ven da, ven da, kavir çinîyo. Mend. Hîrê rocî ravêrî tepya se Wezîrî va:
-Cenêkî mi rê tasê aw biya. Cenêki nêruway.
Va: -Cenéki tiya ez to ra aw wazena! Ti çiçî nêruwena? Cenêki va: -Ti çi rê pêtê xo anê?
“-Lîya” va “mi rê aw bîya!” Werişt çiwey vist ci.
“-Wey” va “to kavirê Padîşay tirito howna ti fînenê mi zî!”2 Hama cenêki xo verra da şîy huzirdê Padîşay, va:
-Padîşay mi, Ella ‘umrê to di bo. Kavirê to Wezîrî tirito, qotê ci kerdo, werdo zî.
Padîşay hama derhal hendo ki hêrs biyo, îdamê Wezîrê xo vet. Fermanê ci ard.
Wezîr ame ki şêro saray. Senê ki şi se hama tepîştî yû fermanê ci kerd mil û va:
-Ney berê dar di kê!
Girotê ki çarşî ra berdê dari ver se, hemeyê ahaliyê çarşî arê biya dim a wunîya, va:
-Wax wax, Wezîrî benê dar di kenê! Tanînî va: -Kavir tirito!
Tanînî va: -Heyf ci rê!„
Birazakêndê Wezîrî estîbî. Wezîrî biray xo dew ra qewirnabi, biray ci wuca di hemaley kerdbî. Birazayanê ci estbî, va:
-No çiçi yo wina?
Va: -Wezîrî benê dar di kenê!
2 Na rêze kovara Tîrêje de esta la kitab de çin a. Beno ke nuştoxî gama ke kovare ra neql kerda na rêze nênusîyaya. (R. L.)
Va: -La Wezîr dedê min o, qandé çiçî? Va: -Kavirê Padîşay tirito!
“-La” va “kavirî ez şêro Padîşay rê bîga!” Şi, va: -Nika ez kavirî bida nêbeno?
Va: -Nê!
Va: -Didini? Va: -Nê!
Va: -Desini?
“-Nê” va “seyini zî bigîrê nêbeno, îlla do Wezîrî dar di kerê!”
Ageyra, teslîya cey kewti. Dim a vazda şi ki berdo dari ver, kendîrê ci zî hazir kerdê. Wezîrî ra va:
-Vatişê to esto? Va: -Ney.
Va: -Winîyo se, kendîrî b’erzî qirri!
Kendîr kerd Wezîrî qirri se nê birazay ci xo eşt û kendîr girot û kerd xo qirri. Cellatka kardî eşti kendîr, nêverda.
Fina viraştê, fina kendîr berdê kerdê qirri, fina birazay kerdê xo qirri. Biraza vano “ver a dedî mi dar di kerê”. Hîri finî eşt xo qirri û visnay wel-
hasilî.
De Wezîrî zî va ki “Padîşa yo, senê bê îfade kesî dar di keno?” Xeber day Padîşay. Padîşay va:
-Rast vato. Winî yo se îna (înan) biyarê!
Şîy, Wezîr û biraza ardê. Padîşay Wezîrî ra va:
-La ti yê se vanê? Qey to bêbextiyê kerdi mi, kavirê mi tirit?
Wezîrî va: -Hal-mesela winî ya: mi aqilê kalî cerebnay. Heme zî rast vici- yay. Ê verêni: mi sirrê xo cinîya xo rê va, a zî amey to rê vat. Diyini: mi biray xo qewirna, mi xeletey kerdi. Birazay mi ame mi ver a xo eşt merg. Hîrêni: mi to rê bol xizmet kerdbî, fina to qedrê mi zey jew kavirî nêzana. To waşt ken- dîr mi qirri kerê, mi dar di kerê. Merdîmê hukmatî ra bawer biyayîş zî xeletey
a. Şîretê kalî heme rast viciyay. Padîşa poşman bi, va:
-Ez o to ‘ef bika, ti fina Wezîreya mi biki.
Wezîr ageyra va: -Keso ki qedrê mi henda jew kavirî nêzano, ez ci rê We- zîrey nêkena. Ez nika ra tepya şîretanê kalî tepîşena.*
Na sanike kitabê ‘Edebîyatê Kirmanckî ra Nimûneyî’ ra ameya girewtiş.