Ez nê hedîseyan qey çi nusena?

Ez yew mamoste(malim), şaîr û nuştoxe sumerî ya.  Wexto ke emrê mi bi hewte û panc, mi rewna mamosteyî ra fek vereda, la herhal hetanî ez bimirî zi ez şaîrtî û nuştoxî ra fek veranêdana.

Mi zêdeyîr qey neslê newe destpêkerd ez nê serebûtê xo nusnena. Êdî netew, ziwan, orf û edet û ciwîyayîşê mîletê ma û hunerê ma yeno vîrkerdiş.Heme hetan ra çim verdayo no welate rind û medenî yê ma. Koxe ma ye ke sey derencan hete ver bi asmanî  şinî, erde ma ye zaf gird, çarşîyê ma yê ke sey mêşa hengemîne qelebalixî,  karwane ma yê ke şinî her hetî, rayîrê zaf rastê ke şinî her ca, erde ma ye ke zaf mehsûl danî, kelekê ke ser çem û qenalê ke ma viraştî înan de şinî, lîmanê ma yê ke dikerdîyê, mektebe ma yê ke namdarîya înan welatê durî ra vila bîye, welate ke apey mendî şarê înan hesûdîye (çimnebarî) ma kerd.  

Senî keys dî, hêrîşê ma kerd. Bajarê ma veşnayî û xirab kerdî. Ma viraşt, înan rijna, ma viraşt, înan veşna. Şarê ma heta qrale ma dîl (esîr) kewt . Keyeyê ma vila bîye. Hêga û baxçeyê ma bêwayîrî ra ziwa bîyê;  diwarê ma veyşanî ra merdî. Hina bi ke mîlete ma ye ke bingeyî ayê hetanê hezar serran şina rencan bî, kewt hale ke daymîş nîbo, xerîbê ke hedî hedî kewtî mîyanê ma, ma werdî,  xo verarde înan ra verada. Nika eyê ma îdare kenî. Apeymendî ameye welatê ma; la ser ma bîyê medenî. Ne hayîyê înan nuşte, ne zîret, ne huner, ne dîn, ne mekteb, ne estor û mahîne, ne erebe, ne aşme, ne serrî ra bibî. Pêronê înan ma ra musayê.  Dima ra vatî ke, “Ma kerd, ma dî” destpê pesnê xo dayîşî kerdî. Ez tim û tim tersena ke, rojêk bêro, name û medenîyete (şaristanî) ma bêro vîrkerdiş. Ma çi kerd, çi servist, pêronê înan bikerenê male xo.

No rewş biserran ez xemgîn kerdenê. Ez yew merdimek qijkeka, ez lomekena vana, destê mira nîyeno ke ez vernîyê nê bigerî. Rojêk nişka ve ra, ame vîrê mi. Mi va gore ke ez yew nuştoxa, çîyê ke mîlete ma dîyo, servisto, serûbetê ma, orf û edete ma, ma çiqasî, çi ciwane ke sumerîbîyayîşê xo vîrkenî, çi nesle ke dima ra yenî ez pê nuşteyê xo înan haydar bikî û mi qey aye qerar da ke meselayê ciwîyayîşê xo binusî. Ez hina hêvî kena ke ez xo resnena her het, herkes û her çaxî. 

Tutîyê xora hetanî ewro pêronê ciwîyayîşê xo vîrardiş, tarîxe hezar serran yê netewe vejî, arî bikerî hina rehet û asen nîyo, herhal şima zî eşkenê texmîn bikerenê. La mi hetanê nê emrê zafe hedîseyan ra şahîde kerd. Mi arşîv û kîtaban de cîgerayîş kerd. Mi baw û kalan û dorme xora agahî arîkerd. Nika bine roşnê nê agahîyan de, ciwîyayîşê mi de çi vîrê mi estî yenî vîrê mi bi înan ra, çi hedîsê ke ser netewe ma ra vîyertî, orf û edet, bawarî û homayê netewe ma estî ,ez wazena înan bidî şinaşnayîş.  Ez şîîr, destan, meselayê ma ra mîsalan dana.  Ez şima teng nêkerî  û çiqas nayan bidî wendiş, miri zî bena keyf weşîyêk. 

Bena ke medenîyete ma însane ke hezar serrî dima ra biciwîyenê, ayê însan bigerenê.  Bingeh û hîme ke ma awankerdî,  ser înan zî yê newe panenê.  Ax! Eyê zî ma vîrbîyarê, mîrate kulture ke ma verdayo, qey eyê teşekkur bikerenê!


Serebûtê Lûdîngirra nuşto -1-

Bajare mi Nîppûr 

Ez tam yew Nîppurîya… Sumer welatê mino, Nîppur bajare ke ez dadîyê û pîl bîya. Hetta kalikê bawê mi zî tîya de dadîyê bîyo û ciwîyayo. Dima ra kalik û bawê mi zî ameyo. Sey şima fambikerênê, ez neslê çarina ke tîya de ciwîyena. 

Baw û kalê mi hezaran serr verê cû bar kerdo û ameyê nê welatî. …   Welatêk koyîyo ke kewno vakurerojhelatî (Kurdistan) Nîppurî, ma eyê welatî ra ameyê. Ma ameyê başûr.


Serebûtê Lûdîngirra nuşto -2-

Nê nuşte hîrê hezar û panc û sey serrî(3500) verê cû ameyê nuştiş. Xora senî nuştişe de vato, eyê ke nê nuşte nuştî, nameyê Ludîngirra yo. Sumerij o. Çi ameyo sumeran ser û çi hêvîye eyê estî nuştîyê. Xora wexto ke sumeran dano şinaşnayîş, cayo ke uca ra ameyê, uca tarîf keno. Uca Kurdistan o. Yane eslê sumerîyan giranî kurdî. Ludîngirra çi vato vejîyo werti. Sumerî tarîx ra vîn bîyê. Nika ereb ser mîratî înan niştî rû. Vanî mîrate mayo. 

  Nê şîretê ke Ludîngirra kerdî, esas qey şarê kurd vîyerenê.  3500 serrî çi vato. Rastîya înan ewro vejîyenî werti.  Nayî şîretan ra ders nîyero vetiş. Aqibetê baw û kalê ma Sumerîyan se bîyo, nika zî aqibetê ma hina bibo.