- Türk devleti ve Almanya, 12 yıl aradan sonra Stratejik Diyalog Mekanizmasını yeniden başlattı. Türk devleti, AB üyeliği, gümrük birliğinin güncellenmesi ve vize serbestisi için Almanya’dan destek istedi.
- Türkiye’ye bir Patriot Savunma Ünitesi ile 150 asker konuşlandıracak olan Almanya bölgedeki ABD'li bir birliğinin yerini alacak. Berlin ayrıca güvenlik ve savunma sanayi alanlarında işbirliği yapmak istiyor.
Türk devleti ve Almanya arasındaki güvenlik, savunma ve savunma sanayi ilişkileri “Stratejik Diyalog” toplantısıyla yeni bir evreye geçiyor. 18 Mayıs’ta Berlin’e giden Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Başbakan Friedrich Merz ve mevkidaşı Johann Wadephul ile bir araya geldi.
On iki yıl aradan sonra yeniden işletilemeye başlanan “Stratejik Diyalog”, görüşmelerinin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında konuşan Wadephul, Türk devletinin Ukrayna ve İran'daki savaşların sona ermesi konusunda “etkili olabileceğini” savundu, Avrupa Birliği (AB) ile stratejik ilişkilerini güçlendirmesi gerektiğini ekledi.
"Uzun yıllar süren aranın ardından, yeniden stratejik bir diyalog oluşturmayı başardık" diyen Wadephul, şunları ekledi: "Türkiye, yalnızca coğrafi yakınlığı nedeniyle değil, aynı zamanda büyük siyasi ve ekonomik önemi sayesinde bu sorunlu bölgeler üzerinde kayda değer bir etki potansiyeline sahip.”
Fidan ise savunma sanayii, ekonomi, enerji ve bağlantısallık gibi alanlardaki iş birliklerini somut projeler ve karşılıklı yatırımlarla derinleştirmeyi sürdüreceklerini belirtti. “İkili ve bölgesel konularda önümüzdeki dönemin yol haritasını çıkardıklarını” söyleyen Fidan, daha fazla alanda “güçlü bir ortaklık” kurulması gerektiğini savundu. Ayrıca Almanya'nın, 52 milyar dolar seviyesindeki ikili ticaret hacmi ile Türkiye’nin dünyadaki ikinci, Avrupa'daki birinci büyük ticari ortağı olduğunu ve bu seviyeyi yakın gelecekte 60 milyar dolara çıkarmak istediklerini kaydetti. Fidan özellikle savunma sanayisinde iş birliğinin genişletilmesine işaret etti.
Fidan konuşmasında AB üyeliğine de değindi. Türk devletinin AB'nin savunma ve güvenlik girişimlerinden dışlanmasının, Avrupa'nın ortaya koyduğu güvenlik hedefleriyle çelişeceğini iddia etti. Wadephul ise, "Türkiye'nin AB'ye girme niyeti varsa, Almanya bu yolda dostane ve güvenilir bir ortak olacaktır" dedi.
Stratejik Diyalog Mekanizması nedir?
Türk devleti ve Almanya, Stratejik Diyalog Mekanizmasını “ilişkilere kurumsal bir perspektif ve stratejik bir boyut kazandırmak ile Türkiye'nin AB'ye katılım sürecini desteklemek” amacıyla 2013'te oluşturdu. İkinci ve son toplantısını 2014'te İstanbul'da gerçekleştiren mekanizma, Ankara-Berlin ilişkilerinde yaşanan uzun soluklu gerileme nedeniyle askıya alındı. 2016’da AKP ile Gülen cemaati arasındaki çatışma, 2019’da Türk devletinin Rojava’ya yönelik işgal saldırıları ve 2020-2021 2020-2021 sürecinde Doğu Akdeniz'de yaşanan gerilim, bu mekanizmayı durdurdu.
Ancak geçtiğimiz yıl Türkiye’yi ziyaret eden Merz'in, Türk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesi sonrası mekanizmanın yeniden canlandırılması mesajı verildi. Almanya, özellikle Rusya-Ukrayna savaşından sonra, Moskova’nın NATO’ya saldırı ihtimaline karşı savunmaya yatırım yaptı ve Türk devletiyle yakın ilişkiler kurdu. İngiltere ile konsorsiyum ortağı olduğu “Eurofighter Typhoon” savaş uçaklarının Türkiye'ye satışına olan itirazını geri çekti.
Berlin ayrıca Türk savunma sanayi ile işbirliği konusundaki ilgisini son dönemde daha somut bir şekilde gösteriyor. Bu ayın başında (5-9 Mayıs) İstanbul'da düzenlenen SAHA EXPO 2026 Uluslararası Savunma, Havacılık ve Uzay Sanayi Fuarı'na resmi katılım gösteren kurumlardan biri Almanya Federal Savunma Bakanlığı oldu. Dokuz Alman şirketi de fuarda yer aldı.
Türk devletinin beklentileri
Öte yandan, yeniden canlandırılacak olan Stratejik Diyalog Mekanizması’nın Türk devletinin özellikle AB ile ilişkiler konusunda Almanya'dan güçlü destek arıyor. Gümrük birliğinin güncellenmesi, vize serbestisi diyaloğunun canlanması ve Türkiye'nin AB'nin önderlik ettiği savunma ve güvenlik girişimlerine katılımı gibi konular da öncelikli hedefleri arasında.
Patriot sistemi ve asker konuşlandırıyor
Stratejik Diyalog görüşmelerinin hemen ardından, Almanya Türkiye'ye bir Patriot Savunma Ünitesi ile 150 asker konuşlandıracağını açıkladı. Buna göre Alman Silahlı Kuvvetleri (Bundeswehr), Haziran ayı sonundan itibaren NATO'nun güneydoğu kanadındaki entegre hava savunmasını Türkiye'de bir Patriot Hava ve Füze Savunma Görev Gücü ile destekleyecek. Bu misyonun Eylül ayına kadar sürmesi öngörülüyor. Almanya, bölgedeki ABD'li bir birliğinin yerini alacak. Patriot sistemi Almanya, Husum'da konuşlu 1. Hava Savunma Füze Filosu'ndan tedarik edilecek.
Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, NATO'nun doğu, kuzey ve güneydoğusu dahil olmak üzere birlik içinde daha fazla sorumluluk üstlendiklerini vurguladı. Almanya'nın Türkiye Büyükelçisi Sibylle Katharina Sorg ise Almanya Silahlı Kuvvetleri'nin böylece "önemli bir NATO müttefiki olarak Türkiye'yi desteklediğini" söyledi.
Türk devleti Mart ayında Adana, İncirlik'e ve Malatya'ya birer Patriot hava savunma sistemi konuşlandırıldığını açıkladı. Sistemlerin Almanya'daki Ramstein hava üssünden tedarik edildiği belirtildi. Türkiye'de on yıldan uzun süredir yalnızca bir Patriot sistemi bulunuyordu. Bu, İspanya tarafından Adana İncirlik üssüne konuşlandırılmış durumdaydı. Patriotlar ilk kez 2003 Irak Savaşı sırasında ABD, Almanya ve Hollanda tarafından Türkiye'ye konuşlandırıldı. Yaklaşık iki aylık kullanımın ardından ülkeden geri çekildi.
Suriye'de iç savaşın başlamasının ardından Türk devletinin talebiyle Suriye sınırına da Patriot sistemleri yerleştirildi. 2013'te ABD'nin iki füze bataryası Gaziantep'e, Almanya'nın iki bataryası Kahramanmaraş'a, Hollanda'nın iki bataryası da Adana'ya konuşlandırıldı. 2015 yılında ABD ve Almanya sistemin geri çekileceğini, görevlendirmelerde herhangi bir süre uzatımının söz konusu olmayacağını açıkladı. Aynı yıl Ocak ayında Hollanda'nın yerini İspanya aldı. İspanyol Patriot Birliği, on yıldan uzun süredir Adana'da konuşlu. HABER MERKEZİ
