Rêxistina Efî ya Mîyannetewî rapora xo ya derheqê qezaya Amed Sûr’î ke serrekê ra vêşêr o qedexeyê vejyayişê teberî rameno aşkere kerd.
Dewleta Tirk emserrî xêlê sûkanê Kurdistan de teroreke gird ramit û bi seyan welatijan qetil kerd, bi des hezaranê ci zî bi zorî da goçkerdiş. Nê cayan ra jewêr zî qezaya Amed Sûr bi. Rêxistina Efî ya Mîyannetewî (AI) zî na raştî jû rapor de kerd hadre kerd. Goreyê rapor Sûr de nezdîye 40 hezar kes bi zorî amey goçkerdiş.
Bi zorî amey vetiş
Rapora Rêxistina Efî ke netîceyê cigêrayîşanê ekîbekê de ame hadrekerdiş de tespîtê baldar estê. Tayî nuqtayê ke rapor de ca girewtîye wina yê:
* Selahîyetdarê şaredarî texmîn kenê ke Sûr de nezdîye 40 hezar kes ca û waranê xo ra ameyo goçkerdiş.
* Bê ke ronişteyanê qeza ra îstişare bîro kerdiş û seba ke ronişteyê Sûr’î cayanê dûrê qeza de bîrê bica kerdiş û vernîya projeya kirêşnayişê sûkî bîro akerdiş, se ra 60'î qezayî ame îstîmlaqkerdiş.
* Cinîyeke ki pê ra pêdiyayiş ame viraştiş Rêxistina Efî rê vat ke keyeyê ci qada ke 10 rojan qedexe ame îlan kerdiş de bi û bado ke mehle ra vejîyaya keyeyhe ci ameyo talankerdiş û pêro çîye ci yê keye zî ameyê xirabkerdiş û parçekerdiş.
* Guman çîno ke ronişteyê Sûr bê îradeyê xo keyeyê xo terk kerdî, bi zorî ameyê vetiş.
* Kesê ke Sûr’î de kirê de mendî bado ke cayê xo ra vejîyay, kirayê ke mecbûr ê bidê, kirayê înan yê verî ra se ra 100 ya zî se ra 200 va bîyê.
* Wexto ke kes bi pêroyî weyneno pêvacoya hereme, vûrnayişê binawanî û transferkerdişê nifusî bin nameyê tîvarîye de ca yenê, kesê ke tîya de ciwîyenê cayê xo ra amey vetiş û nê cayan newede ra înşakerdiş planeke ke verî ra ameya hadrekerdiş a. Fikreke winayîn dano mordemî.
* Goreyê zonayişê ke Walîtiya Amedê Gulana 2016’î de dabi Rêxistina Efî, heta 9'ê Adara 2016'î cenazeyên 65 leşker û polîs û 65 kesê ke bi PKK ra eleqedar ê amey vetiş.
* Selahîyetdaran aşkere kerdî ke xizmetê qomî rîwalo ke herbî zerar dayo binawanî nêşkeno bîro dayiş, la şarê herem îdia kerdî ke selahîyetdarî bi zanebîyayiş xîzmetî qerfnayê. Polîseke ke bi Rêxistina Efî ra pêdiyayiş viraşto zî vatişê ke îdiayanê şarî paştîrast kenê. Polîsî ardo zon ke seba bêmoral kerdişê kesê ke dûştê lejker û polîsan de herb kenê bi zanebîyayiş ceryan hu awa ci amê birnayiş.
* Seba kesê ke ameyê goçkerdiş bi layiqê rûmeta mordemî bişerê ageyrê cayanê xo ya zî bi waştena xo bişerê şirê cayanê bîn ê welatî îmkan û hadreyînî bîrê hadrekerdiş.
* Ganî qedexeyê vejyayişê teber ca de bîro hewadayiş û seba ke mordemî bişerê ageyrê keyeyanê xo, kargehê înan bîrê akerdiş, ciwîyayişa ekonomîk ya asayî newede ra bîro înşakerdiş ganî ca de gamî bîrê eştiş.
* Ganî ronişteyanê Sûr’î rê derheqê qerara îstimlaqkerdişî de hayderî bîro dayiş, verîya ke derheqê ameyişê qeza de qerar bîro girotiş ganî bi ronişteyanê mehleyan ra îstîşareyê samîmî bîrê kerdiş.
DÎHABER / AMED