GÜL GÜZEL / STUTTGART
Yusuf Kenan Beysülen’in belgeselinde Amed’teki “Gâvur Mahallesi”nden yola çıkan bir gencin öyküsü anlatılıyor. Yazar Mıgırdiç Margosyan’ın romanından uyarlanan belgesel Stuttgart Delphi Arthaus Kino’da gösterildi.
15 yaşında anadilini öğrenmek için yola çıkan Amedli Ermeni yazar Mıgırdiç Margosyan’ın öyküsü. Margosyan ailesinin büyük bölümünü soykırımda yetirmiş, küçük bir bölümü geride kalmış. Margosyan şimdi 78 yaşında, 15 yaşına kadar demirci çıraklığı yapmış, örse çekiç sallamış.
Devlet tarafından Sur yıkılmadan kısa bir süre önce Yusuf Kenan Beysülen’in hazırladığı belgeselde, Margosyan koptuğu Amed’e tekrar dönüyor, geride bıraktığı mahallesini dolaşıyor, artık yerinde yeller esen çokkültürlülüğü anlatıyor.
Komşularını sayıyor; kimisi Kürt, kimisi Yahudi, kimisi Ermeni, kimisi Süryani... Artık orada yoklar. Belgesel, “Allah kimsenin yuvasını yıkmasın” diye başlıyor; “yitenlere” ithaf edilmiş. Film izleniyor, bitiyor…
Sonra yönetmen Yusuf Kenan Beysülen ile Mıdırgiç Margosyan sahneye çıkıp izleyicilerini sorularını yanıtlıyorlar:
Hep kafileydik
Margosyan’a gelen, “1915 ve sonrasını anlatırken neden soykırımdan bahsetmiyorsunuz?” sorusuna şu cevabı verdi: “Çünkü 1915’te tehcire çıkanlar, evimizde, çevremizde kendi aralarında konuşan hiç kimse bu kelimeyi kullanmadı. Onlar hep ‘kafile’ dediler. Biraraya gelip konuştuklarında, sen kafilede neredeydin? Kafilede kaç yaşındaydın? Kirvem, anneni nerden buldun veya kirvem akrabalarını nerede kaybettin? derlerdi. Dolayısıyla bizim yaşantımızda ‘soykırım’ kelimesi yeterli değil. O nedenle hep kafile olarak anıldı.”
Tek Ermeni kalmadı
Amed’in tarihi yapısını, eserlerini, inanç ve halkları anlatan film, 2016 yılında daha Sur ilçesi Türk devleti tarafından yıkılmadan kısa bir süre önce çekilmiş.
Doğduğu sokağa Mıdırgiç Margosyan isminin DBP belediyesi tarafından verilmesine seviniyor ama, ‘’keşke ismimin yazılı olmasının yerine, buradan göç edip, giden Ermeniler şimdi burada yaşasaydı. Şimdi bu sokakta ismim var ama, sokakta yaşayan tek Ermeni kalmamış’’ diyor.
Margosyan, 23 Aralık 1938’de Amed Gavur Mahallesi’nin Xançepek semtinde dünyaya geldi.