Şubat ayında askıya alınan Cenevre'deki Suriye barış görüşmeleri dün yeniden başladı. Cenevre'de basın toplantısı yapan Birleşmiş Milletler (BM) Suriye Özel Temsilcisi Staffan de Mistura, görüşmelerin sonunda bir anlaşma olmasa bile net bir yol haritası çizileceğine inandığını söyledi.
'B planımız yok'
Öte yandan De Mistura, Cenevre görüşmelerinin herhangi bir alternatifi olmadığına da vurgu yapıp 'Bahsedilebilecek tek 'B planı’nın savaşa dönülmesi olduğu’ mesajını verdi.
Peki sonuç çıkmazsa?
De Mistura, görüşmelerin "çıkmaza girmesi halinde büyük güçlere çağrı yapmakta tereddüt etmeyeceğini" de vurguladı: "Bu görüşmelerde ve sonraki turlarda (taraflarda) müzakere etme isteği görmezsek, meseleyi yeniden (süreçte) etkisi olan Rusya, ABD ve (BM) Güvenlik Konseyi'ne götüreceğiz."
Üç tur olacak
De Mistura'nın verdiği bilgilere, Cenevre'deki görüşmeler üç tur şeklinde yapılacak. Bunun birincisi dün başladı. İkinci tur ise 24 Mart'ta verilecek aranın ardından bir hafta ya da on gün sonra başlayacak. İkinci tur en az iki hafta sürecek. Üçüncü tur ise yine bir ara verilmesinin ardından başlayacak.
Amaç geçiş hükümeti kurmak
BM; 18 ay içinde Suriye'de devlet başkanlığı ve parlamento seçimlerinin yapılmasını, yeni bir hükümet ve yeni anayasa oluşturulmasını hedeflediklerini belirtiyor.
Taraflar aynı masada olmayacak
BM Temsilcisi Staffan de Mistura, Cenevre görüşmelerine katılan Suriye rejimi ile ABD, Türkiye ve Suudi Arabistan tarafından desteklenen grupların temsilcileri ile ayrı ayrı bir araya gelecek. Ancak taraflar arasındaki derin görüş ayrılıkları nedeniyle müzakerelerin kolay geçmeyeceği belirtiliyor. Zira "Riyad oluşumu" da denen sözde muhaliflerin oluşturduğu Yüksek Müzakere Komitesi, Beşar Esad'ın istifa etmesini talep ediyor. Rusya ve İran'ın destek verdiği rejim ise 'Esad kırmızı çizgimizdir' diyor. Şubat ayındaki son görüşme de bu karşıtlık nedeniyle başlamadan bitmişti.
PYD'siz çözüm zor
Sahada savaşan tüm güçlerin katılmadığı görüşmelerin başarı şansı da zayıf görülüyor. Zira yine Türkiye'nin tehdit ve şantajlarına boyun eğilerek Rojavalı Kürtlerin siyasi temsilcisi Demokratik Birlik Partisi (PYD) görüşmelere davet edilmedi. Uzmanlara göre DAİŞ, El Nusra, Ehrar El Şam gibi örgütlerin sahadaki etkinliği kırılmadan ve Suriye'de gerçek muhalif güç olarak kabul gören Kürtler masada olmadan Suriye'de kalıcı bir çözüm bulunması mümkün değil.
Federal yapı masada
Arap, Türkmen ve Asuri halklarıyla birlikte oluşturdukları Demokratik Suriye Güçleri ile birlikte DAİŞ ve benzeri radikal dinci örgütleri sahada yenerek, kontrol ettiği bölgelerde eşit, özgür ve çoğulcu sistemi inşa eden Kürtler ise çözüm için Suriye'de federal yapıya geçilmesini öneriyor. BM Temsilcisi Steffan de Mistura, Cenevre görüşmelerinin bu ayağında federal yapı önerisinin ele alınabileceğini söylemişti.
Rusya: Federasyonu destekleriz
Rusya da Rojavalı Kürtler ile müttefiklerinin Suriye'de federal sisteme geçilmesi önerisine destek veriyor. Dün Moskova'da basına konuşan Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Suriye'deki tarafların federal yapıya geçiş kararı alması halinde bunu destekleyeceklerini söyledi.
Kürtler yolunda ilerliyor
De Mistura ile Rus yetkililer, Kürtlerin Cenevre görüşmelerinin sonraki turlarına mutlaka davet edileceğini söylüyor ancak net bir tarih vermiyorlar. Kürtler ise çözüm amaçlı tüm görüşmelere açık kapı bırakırken, başından beri yürüttükleri ve başarı elde ettikleri "üçüncü yol" stratejisine uygun hareket ediyor. Kürtler bir taraftan askeri sahada müttefikleriyle çete örgütlere karşı önemli başarılar elde ederken, diğer taraftan ise kontrollerinde tuttukları -ki Suriye'de yüzde 20'ye yakın bir alanı ellerinde bulunduyorlar- bölgelerde demokratik özerliği inşa ederek, federal Suriye'nin ilanı için de hazırlık yapıyorlar.
CENEVRE