DAİŞ çetesi, Reqa’nın yerleşim birimlerini yakıp yıkarak geriye harabeye dönmüş köyler, kasabalar bıraktı. Yaşamın canlı olduğu merkezleri yerle bir; içinde ne varsa talan etti. Reqa Sivil Meclisi, bu yıkım ve talanın ardından yeniden yaşamın inşası için durmadan çalışıyor.

Reqa Sivil Meclisi Eşbaşkan Yardımcısı Abdullah El-Eryan’ın verdiği bilgilere göre; yol kenarlarında zarar görmüş elektrik kuleleri ve yerlerde kilometrelerce uzanan elektrik telleri var. Top ve havanlardan dolayı yollarda oluşan çukurlar ile savaş esnasında yapılan barikatlar ulaşımı etkiliyor. Su kanalları bazı yerlerde halen hizmet sunuyor fakat su pompalayan jeneratörler ve temizlik merkezleri ya yıkılmış ya da içinde yer alan araç ve gereçler tarumar edilmiş. Köprülerin yüzde 65’i patlatılmış ve bazılarına da mayın döşenmiş. Daha az zarar gören okullar var. Bu okullar da su ve elektriği olmayan, kapıları, pencereleri, masaları, sandalyeleri kırılmış ve telefon hatları kesilmiş durumda.

İşte Reqa Sivil Meclisi, bu şartlarda büyük travma yaşayan halkın normal yaşama dönebilmesi için büyük gayret gösteriyor.

 

Elektrik

Reqa ve çevresinde bulunan yerleşim birimleri, su ve elektriğini barajdan; özellikle Tebqa Barajı’nın su ve elektrik istasyonundan karşılıyor. Su ve elektriğin karşılanması da Fırat Nehri’nin su seviyesine (debisine) bağlı.

Barajda Reqa’nın kuzey ve doğusunda bulunan yerleşim birimlerine 5 saat elektrik verilebiliyor. Diğer bölgeler ise elektrik ihtiyaçlarını özel jeneratörlerle karşılıyor.

Köylerin büyük bir kesimi karanlıkta. Bunun nedeniyse Tebqa Barajı’na, elektrik trafolarına, direklerine ve dağıtım merkezlerine verilen zarar. DAİŞ, enerji istasyonundaki ve dağıtım merkezlerindeki kabloları bile çalmış. 4 kattan oluşan elektrik dağıtım hattının temeli sular altında kaldı.

Çalışma heyeti ve uzmanlar, Temmuz ayına kadar barajdaki bakım-onarım çalışmalarının bitebileceğini ancak tamamen onarımın daha uzun bir zamanda gerçekleşebileceğini belirtti.


İletişim

Reqa’nın yerleşim birimlerinde telsiz ve kablolu telefon ağları tamamen kesilmiş. İletişim ve haberleşme kuleleri de yıkılmış. Son zamanlarda, özellikle Eyn Îsa, Silûk ve Çelebiyê köyünün batı taraflarına doğru cep telefonlarının Syriatel operatörü kullanılıyor ancak şebekeler halen zayıf. Bazı yurttaşlar ise Türkiye’ye ait GSM operatörlerini kullanıyor.

Hezîma, Eyn Îsa ve Wasta başta olmak üzere Reqa’nın bazı yerleşim birimlerinde bulunan kablolu telefon istasyonları ve telefon direkleri yine DAİŞ tarafından talan edildi. Reqqa Sivil Meclisi, çalışmak isteyen şirketleri ağırlamaya hazır.


Su ve tarım

Suyunu Fırat Nehri’nden alan su istasyonları, Reqa’nın köylerine içme suyu temin ediyor. Bu istasyonlar su kanallarıyla Reqa’nın kuzeyinde, doğusunda ve batısında yer alan yerleşim birimlerine suyu ulaştırıyor. Ayrıca bu kanallarla ulaşan su, ekili araziler için de kullanılıyor.

Hizmet Komitesi Üyesi Mühendis Nezmî Mehmûd’un verdiği bilgilere göre; başlıca su istasyonları ve su arıtma merkezleri çeteler tarafından yıkıldı, malzemeleri çalındı. Zahîra, Eyn Îsa, Til Semin, Girê Spî ve Şêx Hesen istasyonları hizmet dışı. Bu da birçok yerleşim birimin suyunun kesildiği anlamına geliyor. Bu nedenle halk, su ihtiyacını ya su depolarından ya da su kuyularından karşılıyor. Çiftçiler ise suyu Belîx Çayı’ndan ya da su kanallarından karşılayarak ekinlerini suluyor. Zahîra ve Eyn Îsa istasyonlarının onarımı gelecek ay bitirilecek.

Reqa’nın başlıca ekonomik kaynağı tarım. Ancak su istasyonlarının çalışmaması tarımı olumsuz etkiliyor. Su kanalları ile on binlerce tarım arazisine sulama yapılıyor.

Reqa Sivil Meclisi Ekonomi Komitesi Sorumlusu Reşad Kurdo su istasyonlarının durumuna ilişkin şunları paylaştı: Birçok bölgede su kanalları büyük zarar görmüş. Ayrıca kanalların üzerine yıkılan köprüler yüzünden su pompalama jeneratörleri de zarar gördü. Buğday depoları da yıkılmış durumda. Bu nedenle buğdayların depolanması da artık zorlaştı.


Eğitim

Okulların ve eğitim merkezlerinin gördüğü zarar diğer yapı ve kurumların gördüğü zarardan az değil. Reqa Sivil Meclisi, Reqa-Girê Spî hattı üzerindeki iki bölgede zarar tespiti yapmak amacıyla bir komite oluşturdu.

Reqa Sivil Meclisi’ne göre zararların karşılanması için 2 milyar Suriye Lirası’na ihtiyaç var.

Gelecek yıl ki eğitim planlarına ilişkin olarak da El-Eryan şöyle konuştu: “Meclis, diğerlerine oranla daha az zarar görmüş okulları onarmak için çalışma içerisinde. Bu çalışmalarla sabah ve akşam olmak üzere okulların, günde iki kez öğrencilerini karşılayabilecek hale gelmesi için çalışıyoruz.”

Reqa Sivil Meclisi Eşbaşkan Yardımcısı Abdullah El-Eryan, öğrenciler için okumadığı yılları telafi etmeye dair planlarının olduğunu ifade etti. Öğrenci ve öğretmen nüfusunun yarısının okula geri döneceğini kaydeden El-Eryan, ayrıca üniversite mezunu ve tecrübe sahibi kişilerin eğitim sisteminde yer alacağını ifade etti. Eski resmi nüfus sayıma göre Reqa vilayetinde 17 bini öğretmen olmak üzere 28 bin danışman bulunuyordu.


Fırınlar

Reqa bölgesinde yer alan fırınlar da çetelerin yıkım ve talanından kurtulamadı. Ancak buna rağmen Reqa Sivil Meclisi bu sorunu çabuk çözdü. Reqa bölgesinde 12 fırın ve 2 değirmen çalışır duruma getirildi. Yeni özgürleştirilen bölgelerin ekmek ihtiyacını karşılayabilmek için de çalışma yürütülüyor.

Kentin batı tarafındaki alanlar dışında Doğu Selhebiye, Batı Selhebiye, Hawî ve El Hewa gibi Reqa’nın birçok yerleşim birimi için ekmek temin ediliyor.

Reqa’nın batısında yaşayan yurttaşların 30 bini ekmek alamıyor. Çünkü bölgenin fırınları harabeye çevrilmiş ve malzemeleri de çalınmış. Meclis buradaki yurttaşlara günlük un dağıtımı yapıyor.



KENDAL ŞÊXO/SÎPAN SILO/ANHA/REQA