- Süleymaniye’de 107 tarihi ev ekonomik kriz ve yetkililerin ilgisizliği nedeniyle restore edilemiyor. Evlerin çoğu otopark, dükkan ve pazar yeri olarak kullanırken, birçoğu ise yıkımla karşı karşıya kalmış durumda.
FIRÎŞTE MIHEMED/SILÊMANÎ
Süleymaniye’nin kuruluşundan sonra Melkendi, Kani Askan, Sabunkeran ve Culekan gibi tarihi mahalleler kuruldu. Mahalleler kentin merkezini oluşturduğu için mahallelerde bulunan tarihi evlerin çoğu pazar yeri, dükkan ve otopark olarak kullanılıyor. Birçok evde ise uzun süredir aileler kirada oturuyor. Her ne kadar Süleymaniye Kültür ve Sanat Yönetimi, tarihi evlerin korunması için çaba gösterse de birçok evin bilgileri dışında yıkıldığını belirtiyor.
Restore edilmeleri gerekir
Süleymaniye Kültür ve Sanat Yönetimi, tarafından tespit edilen 107 tarihi evin korunup restore edilmesi gerekiyor. Ancak gereken bütçe ayırılmadığı için şuana kadar yalnızca 14 ev satın alındı ve bunlardan da 7’si restore edildi. Süleymaniye Kültür ve Sanat Yönetimi, tespit ettiği tarihi evlerin belgelenmesi için Süleymaniye Üniversitesi Siti Lab Merkezi ile bir proje yaptıklarını duyurmuştu.
Proje bazı bölümlerden oluşuyor. Proje ile eski mahallelerin haritası çıkarılacak, kalan tarihi evler fotoğraf ve görüntülerle belgelenecek. Fotoğraf ve görüntüler bir kitap ve sayfada yayınlanacak. Son olarak evler restore edilecek.
7 bina restore edildi
Restore edilen 7 tarihi evler şunlardır; Sofî Kerim, Otel Fereh, Piremêrê Şaîr, Reuf Seraf, Şêx Mehmûdê Nemir, Süleymaniye Sarayı ve Osman Hacî Reşîd diğer ismiyle Osman Çaweş’in Evi. Restore edilen evler kendi özlerini kaybetmeden onarılıyor. Evin dizaynına hiçbir şekilde müdahale edilmiyor. Ancak sorun teşkil eden nokta bazı evlerde yaşayan ailelerin kendi kendilerine evi yenilemesidir. Aileler tarafından yenilenen evlerin dizaynı değiştirilerek, evler farklı bölümlere ayrılmış ve aralarında duvar örülmüştür.
Süleymaniye Kültür ve Sanat Yönetimi, tarihi evlerin yasa dışı bir şekilde yıkılmasını veya tarihi dokusunun değiştirilmesini önlemek için asayiş yönetimi, polis, ressam, belediye ve Süleymaniye Kaymakamlığı ile ortak bir heyet oluşturdu.
Soruşturmalar caydırıcı değil
Süleymaniye Kültür ve Sanat Yönetimi, her gün tarihi evlerin dokusuna müdahale eden kişilere ilişkin soruşturma başlatsa da, evlerin yıkılmasını veya tahrip edilmesini önleyememiştir. Süleymaniye Kültür Yönetimi, evlerin bilgileri dışında yıkıldığını ve Süleymaniye Belediyesi’nin de evlere yıkım kararı verdiğini belirtiyor.
Süleymaniye Tarihi Eserler ve Kültür Başkanı Birwa Kerim, 2005’ten bu yana tarihi evlerin tamamını satın almak için çaba gösterdiklerini ancak ekonomik kriz nedeniyle yalnızca 14 evi satın alabildiklerini belirtiyor. Birwa Kerim, şuana kadar 7 tarihi evi restore ettiklerini ifade etti.
Ailelerin gidecek yeri yok
Süleymaniye Belediyesi’nin 107 eve el koyduğunu ve ticari işlerinde kullanmak için yüksek binalar diktiklerini söyleyen Birwa Kerim, son yıllarda birçok evin aşırı yağış nedeniyle yıkıldığını kaydetti. Sabunekarana Mahallesi’nde bulunan Kerim Elende Evi’nde 6 aile yaşıyor. Aileler 30 yıldan fazladır bu evde kirada yaşadıklarını belirtiyor.
Kerim Elende Evi’nde yaşayanlardan birisi olan Gulebax Mihemed, “12 yıldır bu evde yaşıyorum. Her ay 50 bin dinar kira veriyorum. Şimdi ise bu evleri satacakları için en kısa sürede evleri boşaltmamızı söylüyorlar. Ev sahibi bize işgalci muamelesi yapıyor. Ancak gidecek yerim yok. Buradan çıkarsam mecbur çadır kuracağım. Bazı aileler 30 yıldır bu evlerde yaşıyor. Onlara da evlerden çıkmaları için baskı yapılıyor” dedi.
