OMEDYA WELAT/NAVENDÊ XEBERAN
14ê Temmuze serragêrê Xoverdayîşê Rojeyê Merdişî yê Zîndanî yo. Sîyasetmedarê kurd Mûzaffer Ayata ke Xoverdayîşê Zîndanî de ca girot derheqê Xoverdayîşê Zîndanî de kerd. Ayata ke silasnayîşê Xoverdayoxanê 14ê Temmuze seba xo zey şansêko gird dî aşkere kerd ke bi beyankerdişê qerarê Xoverdayîşê 14ê Temmuze tarîx newe ra bibi ganî.
Mûzaffer Ayatayî ard ziwan ke Kemal û Xeyrîyan vera kerdenanê dûştê mordemî yê cûntaya faşîzan de xêza xoverdayîşî esas girotî û va, "Nameyê xoverdayîşî, merdiş bi. Xoverdayîş nêvejya kêberêke bîn, netîceyê ci de merdiş esti. Rixmo ke xoverdayoxan na raştî zanaybî zî, seba pawitişê rûmeta merdimayî qerarê çalakî day. 14ê Temmuze wextanê tarî yê faşîzmî kerd roşn.
Endamê Konseyê Rayverîn ê KCK Mûzaffer Ayatayî destpêkê qiseyanê xo de xoverdayoxê Rojeyê Merdişî yad kerd û vist vîrî ke 14ê Temmuze tarîxê şarî û partî de rolêko gird kaykerd. Ayatayî dîyar kerd ke xoverdayîşî netîceyê tarîxî yê zaf hetî, netîceyê girêdayîşê dawa, embaztî û xo fedakerdişî vet werte.
Ayatayî da zanayîş ke cûntaya faşîst ser nameyê kurdîtîye çi estbi se waşt bipeysno (wişk bikero), kokê ci bikino û win dewam kerd: "Seba nayî ser nameyê şoreşî rayşîyayîş û manîkerdişê binkewtişî zaf muhîm bi. Dewleta tirk nê babedan de wayîrê tecrube bî. Çîyo ke ardbî ser sereyê îsyananê verî, estbî. Bi mudaxaleyê derbeya 12ê Adare pêşengê şoreşî ameybî tesfîyekerdiş û rêxistinê ci zî ameybî bêtesîrkerdiş. Seba ke eynî çî xo dibare nêkerê, Rayver Apoyî hewldayenê zaf girdî day. La derbe bi karardişê quwetî waşt her kesî û her çî bipelçiqno. Tîya de 14ê Temmuze nê rojanê tarî yê faşîzmî de şoreşî rê pêşengtî kerdbi. 14ê Temmuze seba ke binkewtiş û taritî hukmê xo nêramno vejîyayîşêko tarîxî bi."
Xêza xoverdayîşî esas girot
Ayatayî 14ê Temmuze zey destana kesê ke xeyal û îdiayê ci yê ameyoxî estbî, hesibna û wina va: "Pirdo ke kesê ke geyrayîşê ci yê serbestîye bibê, ser ra vîyartî bi. Nêbeno ke kes ver bi merdişî ra şîyayîşê xeylê însanan, zey nûmayîşêko rêzê ra bihesibno. Eke 14ê Temmuze nêbîyaba, do mîlîtantî û şaro ke nika xoverdano, nêvejyabîya orte. Ma kulturê qehremanîye û xoverdayîşî yê ewro deyndarê 14ê Temmuze yê. 14ê Temmuze açarya xoverdayîşî, ageyrayîşê welatî, koyî de gerîlacitî, açarya serewedaritişi û çar leteyan de açarya raştîya şaro ke şer keno. Xêza tîtikê qehremantî û îradeyê însanî yo. Nêsilasnayîşê astengî, zehmetî û binkewtişan o. Cayo ke derman qedîya de, dermanbîyayîş o.
Endamê Konseyê Rayverîn ê KCK Ayatayî hayr ant raştîyo ke Xoverdayîşê 14ê Temmuze vet orte ser û ard ziwan ke, xusûsîyeto ke PKK cîya keno, bîyayîşê Rayverê ci Abdullah Ocalan o. Ayatayî vist vîrî ke o ke grûba Apoyijan rona, û tenzîm kerd Ocalan bi û vatişanê xo wina domna: "Grûbe roja ke ronîya ra na het her tim xêza xoverdayîşî esas girot. Cuyî zey qadê xoverdayîşî hesibna. Îşkence de, mahkeme de, cayanê pirodayîşî de va xoverdayîş. Mîlîtanê Apoyijî ke no perwerde ra ravêrîyay, 14ê Temmuze vetî orte. Ruhê 14ê Temmuze, ruhê Apoyî yo. Rayver Apo ke no ruhî vet orte, teberê welatî de, Îmrali de, bi milîtantî rayşîyayîşê xo ramite. Îmrali dirbeta zerrîya ma ya. La Rayver Apoyî rixmê tehdîdê weşî û tîvarîye, ê şertanê tecrîdî de pêşengîya şoreşî ra fek veranêda û wezîfeyanê xo wextî rê nêterna. 14ê Temmuze wextanê tarî kerd roşn. Raya vejîyayîşî damûsna. Xoverdayîşî heyatî ferz kerd. PKK bî mîlîtantî û xoverdayîşêko ke ameyo belgekerdiş.
Nameyê xoverdayîşî, merdiş bi
Sîyasetmedarê kurd Mûzaffer Ayatayî hayr ant tenzîmkerdişê Xoverdayîşê 14ê Temmuze û behsê polîtîkayanê şikitişê xoverdayîşî yê îdareyê girotxaneyî kerd: "Proseso ke qerarê 14ê Temmuze ame dayîş de nefes girotiş bi xo zî zehmet bi. Pêrokîn têkilîyê mavêna tepişteyan ameybî qedexekerdiş, tecrîdêko zaf giran estbi. Pê ra resnayîşê notekê qijkekî zî zaf zehmet bi. Ma de her tim fikrê xoverdayîşî estbi. Rewşê estbîyê nêamê qebulkerdiş. Ma kişta ruhî de mîyanê tengîyêka gird de bî. Proses her ke şi bi giran. Îdiaya ma ya mîlîtantî estbî. La dişmenî xîyanet û îtirafkarî ferzê ma kerd. Hinî xoverdayîş ra teber rayêk çinê bî. La nameyê xoverdayîşî merdiş bi. Xoverdayîş nêvejya kêberêko bîn. O ke nayî nêgirot ver çiman, nêşkîya vajo ez do xover bida. Na babedî de mesele merdişêko giranî ra amadebîyayîş bi."
Mazlûmî fîşeka xoverdayîşî wekerd
Ayatayî vist vîrî ke xoverdayîşî rê Mazlûm Dogan, Xeyrî Dûrmûş û Kemal Pîr'an pêşengtî kerd û wina va: "Nê embazan bi zanayîşekê gird yê mesûlîyetî hereket kerdî. Embazî tewrê mahkemeyan bî û kursîyan ra pawitişê PKK kerdî. Çimê tepişteyan zî ser nê kadroyanê pêşengan de bî. Embazan pê ra têkilî ronay û fikrê xoverdayîşî vejya orte. Embaz Xeyrî terefdarê mahkemeyan de pawitişê dawa bi. Wext tayî bi derg. Embaz Mazlûm hinî nêvindîya û 21ê Adar 1982 de hucreyê xo de fîşeka xoverdayîşî wekerd. Zey ke tarîx newe ra bibi ganî. Vera zalim, taritî û dehaqan Kawayê hemdemî nuçika xo da piro. Seba ma hinî çîyêko bîro vatiş nêmendbi. Mazlûm merdimê prensîb û îdeolojî bi. Qisey endî hukmê xo kerdbi vinî. Çalakîya embaz Mazlûmî ra dima çalakîya Çehar'an virazîya. Senî ke embaz Ferhat Kûrtay, Mahmût Zengîn, Eşref Anyik ve Necmî Oner çalakîya embaz Mazlûmî aşnawenê vanê, 'Ma ey tenya nêviradê, no vengdayîşê xoverdayîşî yo' û qerarê çalakî danê. Înan zî 18ê Gulane de xo tarîtî rê kerdî meşale û bî bêmergî. La dişmenî peynîyê wehşetî nêard. Nê çalakîyan ma berd qerarê 14ê Temmuze. Embaz Xeyrî mahkeme de qerarê 14ê Temmuze beyan kerd."
Cewher û qiseyê înan yew bi
Mûzaffer Ayatayî behsê xoverdayoxanê 14ê Temmuze kerd û aşkere kerd ke ganî nê kesayetî hetê şarî ra, hetê însanîyetî ra bîrê silasnayîş. Ayatayî ard ziwan ke Kemal û Xeyrî Dûrmûş înan temsîlkarê însanîyetî, ruhê berz û xo fedakerdişî bî. Ayatayî da zanayîş ke ê ti wext nêkewtî mîyanê qaxû û hesabanê ferdî û vatişanê xo wina dewam kerd: "Ê mîlîtanê ke seba musayîşî hewl day, seba çîyê ke mûsayî pratîk de bîyarê ca day vazdayîş bî. Cewher û qiseyê înan yew bi. Alî Çîçek ke Kemal Pîr'î ra tesir bibe, xo rê kerd hedef ke bibo talebeyê rind yê Kemalî. Bi dîsîplîn, qaîdeyanê terbîye xo da qebulkerdiş û heskerdiş. Tewr gencêrê ma bi. Bi vindertişê xo bawerî da herkesî. Hendayî roj bi veyşanî ra têkoşîn kerd û sanîyeyêk zî gerre nêkerd û bêmoral nêkewt.
Embaz Akîf Yilmaz yew keyeyê feqîr ra ame. Amed de wexto ke xebathi da ramitiş ame girewtiş. Seba ke hereketî raşt temsîl bikero mîyanê hewldayîşanê zaf girdî de bi. Sakîn û bi sebir bi. Bi mesûlîyetî hereket kerd. Çormeyê xo kişta pozîtîf de bi tesîr kerd. Her tim hewl da ke hemverê dişmenî de saxlem vindero û hereketî temsîl bikero.
Embaz Kemal zaf bidînamîk û bihereket bi. Ajîtatorêko muthîş bi. Çalakîkerêko çimsîya bi. Xo bi xorîyîya teorî-îdeolojî û çalakî dabi qebulkerdiş. Kemalî ciwîyayîşêko rêzê ra qebul nêkerd. Bengînê azadî bi. Rexneker û herkoyî bi. Behrê Sîya ra amebi û bibi ruhê serbestî yê Kurdistanî. Kemal heskerdoxê azadî bi. Eşqa ci ya serbestî ey rê pêşengtî kerd.
Xeyrî Dûrmûş wayîrê hîsê mesûlîyeta girdî bi. Winî ke Kemalî va, "Xeyrî hurendîya ma de zî fikir keno, vatişê ey bes o, hewce nêkeno ke ma bipersê zî". Xeyrî herzewbîn wayîrê qabîlîyetê ahengî bi. Wexto ke şi yew cayêko newe, êşkîya pir lez bibo adapte. Wayîrê mantiqê mezbut yê bunyewî bi. Kesayetêko resaye bi. No xusûsîyetê ci verda ke her kes ci rê hurmet bido. Têkilîyanê bi embazanê xo de têduşt û xozayî bi. Her kesî xo Xeyrî het de mîyanê ewlehî de hîs kerd. Ey qetî probleman rê sereyê xo dejna û hal kerd. Qabilîyetê ci yê îkna berz bi. Ruhê xo, mezgê xo seba musayîşî, ramitişê karî feda kerd. Kesayetêko rêxistinkar bi.
Eke kadroyê rayver yê zey Kemal û Xeyrî, mîlîtanê zey Akîf û Alî nêbiyayba, têkoşîn nêeşkîyaba ser payan de vindero û bîro roja ewroyî. Înan bi mîlîtantî û xoverdayîşê xo PKK rûmetdar kerdî. Şehadetê nê embazan pêrokîn zîndanî tesîr kerd. Wijdanê herkesî ard ser xo. Seba ke îşkence vindero û însanî bi rûmetê xo biciwîyê, xo feda kerdî."
Bi nê embazan ra bîyayîş yew şans bi
Endamê Konseyê Rayverîn ê KCK Mûzaffer Ayata ke silasnayîşê Xoverdayoxanê 14ê Temmuze seba xo zey şans û wezîfeyêko pîlî dî, bi nê vatenan zî behsê silasnayîşê xoverdayoxanê kerd: "Mi bi saya Rayver Apo embaz Xeyrî silasna. Embazanê bînî zî mi dima ra silasna. Zey kesayet mi tewr vêşî zî embaz Xeyrî nezdîyê xo dî. Wextê têkoşînê Sêwereg de embaz Xeyrî zaf ame-şi Sêwereg. Verpersîyarê herêma Riha bi. Xususîyetanê Sêweregijan deşîfre kerdbi. Rojekê ma embazan ra pîya zîndanî de 'Eke Kurdistan ronîyo, do kam ca bibo paytext' ser o sohbetêk kerd. Tayînan va Amed û tayînan zî va Wan do bibo paytext. Embaz Xeyrî kewt mabên û va, "Tew tew, şima veng qisey kenê. Sêweregijî qebul nêkenê. Sêwereg ya do bibo paytext, ya zî do xoserî (eyalet) ferz bikero.'
Kemalî kesî ant dinyayêko bînî
Embaz Kemalî zî mi Anqara de silasna. Mi her tim bi nê embazan ra bîyayîşî zey yew şans dî. Kemalî kesî ant dinyayêko bînî. Wexto ke Kemal to het de bi, adeta ko, kemer, merde, sax, her çî û herkes werzîya ser payan û meşîya. To va ha şoreş bi, ha do bibo.
Heval Akîf û Alî zî bi têkilîyê xo yê şoreşî û bi kesayetê xo mor day tarîxê ma ro. Girêdayîşê şoreş û şarî ra vêşêr ti hesabê înan çinêbi.
Serr ra serrê dergî ravêrdî. Netîceyê tarîxî vejyay orte. Ez hona zî îfadekerdişî de zehmetî ancena. Mi de her tim hîsê deyndarî û kêmmendişî esta. Wexto ke behsê Mazlûm, Kemal û Xeyrî beno, qirrika mi bena girêk. Seba hereketê ma vîndîbîyayîşê pîlî yê û hona zî cayê înan nêameyo dekertiş. Layîqbîyayîşê înan, heqê dayîşê embaztîya înan wezîfeyêko pîl dano ser însanî. Çiyo tewr muhîm zî înan malê neslanê newî û şarî rê kerdiş o. Dej û şopê înan do nîrê girewtiş. Ma dê ser mîrasê xovedayîşê înan de rayîra xo de şirê û bibê layiqê înan.