Tek taraflı ateşkes var, anlaşma yok

• ABD Başkanı Donald Trump, İran'la ateşkesi tek taraflı olarak belirsiz bir tarihe uzattı, Hürmüz Boğazı ablukasını ise sürdürmeye karar verdi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’la ateşkesi “barış görüşmelerine zaman tanımak” amacıyla süresiz olarak uzatacağını açıkladı. Ancak İran ya da ABD’nin iki aydır süren savaşta müttefiki olan İsrail’in bu kararı kabul edip etmeyeceği netlik kazanmadı. Pakistanlı arabulucuların talebi üzerine bu kararı aldıklarını belirten Trump, aynı zamanda ABD Donanması’nın İran’ın deniz ticaretine yönelik ablukasını sürdüreceğini de ifade etti. İran tarafından savaş nedeni olarak değerlendirilen bu uygulama, gerilimin devam edebileceğine işaret ediyor.

İran: Ateşkesi biz talep etmedik

Tesnim Haber Ajansı, İran’ın ateşkes uzatılmasını talep etmediğini belirterek ABD’nin deniz ablukasını güç kullanarak kırma tehdidini yineledi. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf’ın başdanışmanlarından biri ise Trump’ın açıklamasının “fazla bir ağırlığı olmadığını” ve bir taktik olabileceğini söyledi.

Trump’ın savaş sürecindeki söylemleri zaman zaman sert tehditlerle diplomatik mesajlar arasında gidip geldi. İki hafta önce bir açıklamasında “bu gece bütün bir medeniyet yok olacak” ifadelerini kullanan Trump, diğer yandan şiddeti ve piyasalardaki belirsizliği sona erdirme isteği de dile getirmişti.

Son açıklamasıyla birlikte Trump, İran’ın enerji santralleri ve köprülerini bombalama tehdidinden bir kez daha son anda geri adım attı. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres başta olmak üzere birçok isim, bu tür tehditleri kınayarak uluslararası insancıl hukukun sivilleri ve sivil altyapıyı hedef alan saldırıları yasakladığını hatırlatmıştı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, uzun yıllardır İran rejimini devirmeyi istiyor. Ancak Trump’ın savaşa İsrail’le birlikte katılma gerekçeleri ve savaşın nasıl sona ereceğine dair açıklamaları  hep çelişkili oldu. Bu durum, küresel piyasalarda belirsizliğe yol açtı. Trump’ın son açıklamasının ardından ABD vadeli borsa endeksleri yükselirken, dolar dalgalı bir seyir izledi, petrol fiyatları ise geriledi.

Trump, ateşkesi uzatma kararına gerekçe olarak “İran hükümetinin ciddi şekilde parçalanmış durumda olduğunu, bunun da beklenmedik bir durum olmadığını” söyledi. Bu ifade, savaşın ilk haftalarında ABD ve İsrail tarafından gerçekleştirilen suikastlara gönderme olarak yorumlandı.

Ateşkesi uzatmak istemediğini söylemişti

 Trump, bu açıklamadan yalnızca birkaç saat önce CNBC’ye verdiği röportajda ise geçici ateşkesi sürdürmeye sıcak bakmadığını ve ABD ordusunun “harekete geçmeye hazır” olduğunu söylemişti. Bu açıklamalar, İslamabad’da yapılması planlanan barış görüşmelerinin dağılma noktasına geldiği bir dönemde yapıldı.  Trump’ın son açıklamasından önce konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, ABD’nin baskı ve tehdit politikasından vazgeçmesi halinde İranlı müzakerecilerin yeni bir görüşme turuna katılmaya hazır olduğunu, ancak teslimiyeti hedefleyen müzakereleri reddettiklerini söyledi. Yaklaşık 11 gün önce yapılan ilk tur görüşmelerden ise herhangi bir sonuç çıkmadı. NEW YORK