Komeleya Ekolojîyê ya Mezopotamyaye, rayîrê rayvistbîyîşê ya şarê meclîsan seba têkoşîna elzem vîna û sifteyin di Amede de zî meclîsê xo saz kerd. Komele dema biryarê meclîsbîyîşê ser aşkera dabî û aşkerayê xo de vat bike taybetê modernîteya kapîtalîst di mîyanê 400 serre de xo ra terteleyê xozayî zey wezîfe vînayo û peynîya endustrîyalîzmî zî dengeyê xoza talan û wêran ame kerdiş.
Komunbîyîş şert o
Taybetê erdvînayake dewleteneteweye bandorkerî û di na erdîvînaye de dewletenetewe her tim seba wêrankerdişê xozayê pergala xo saz kerdî û seba pergala herakerdişî zî xoserîya cewherî ra zî hêriş kerdî û bi no rayîrî zî kapîtalîzm hem ekonomîyê şaran û hem zî xozaya şaran talan kerd. No ser zî ganî di Kurdistanê de verba zîhnîyeta talankerê rayvistkerdişê ekolojîyê zey wezîfeyê heme dorûverê komele yo û no rayvistkerdişê wezîfeyê heme ekolojîstan o. Bi persfektîfê têkoşîna ekolojîyê sazbîyîşê ekonomîyê komunal zî şert o û ganî cuyayişê ra bivîyaro û no ser zî ganî di pêroyina Kurdistanê de komunbîyîş û kooperatîfbîyîş zey yew wezîfeyê bêrê înşakerdiş.
Rewşa gelîyê Dîcle
Seba meclîsê ekolojîyê ser zî ganî seba bingeyîya zîhnîyeta ekolojîyê, akademîyê ekolojîyê bêrê sazkerdiş. Hewna seba sazkerdişê şaristanê ekolojêkê Meclîsê Ekolojîyê ya Amede îdareyê heremê û meclîsê şaristanê reyde xebatê bi hembar bikero. Di Newala Dîcleye de awanîyeke do dengeya ekolojîyê ya newale xirap bikero, verba viraştişê heme nê awanîyan bêro vindertiş û hewanayişê nê awanîyan ser zî xebat bêro kerdiş.
Seba perwerdeyê ekolojîyê, atolyayeyê ekolojîyê bêrê plankerdiş, zîraetê ekolojîyêkê ser zî sazîyan reyde têkilî bêro nayiş û xebatê meclîsê şaristanê do qeza û şaristanekan ra bêro resnayiş û enerjîyê xozayî ser xebatê taybet bêro kerdiş.
Biryarê meclîsîbîyîşê ya Komeleya Ekolojîyê ya Mezopotamyaye ser hemsereka Komeleya Ekolojîyê ya Mezopotamyaye Berîvan Aslan qise kerd. Aslan vat ke taybetê ê şarê ra resayiş û hîna aktîfbîyîşê ser no biryarê girewtî û wina vat: “Ma nêwazenê xebatê ekolojîyê tena di yew cayê de sînor bikerî, di demo vîyarteyî de tena ser komeleye xebatê ekolojîyê ameynê kerdiş la ma nika wazenê êdî bi silgerîya meclîsê taxan şarî ra biresî û şarê reyde xebat bikerî. Bi no rayîrî zî do ma bawereke hişmendîya ekolojîyê ya şarî zî aver şîro. Peynîya meclîsbîyîşê ma komîsyonan rona, bi komîsyonan zî êdî tena yew babete ekolojîyê ser xebat nîno kerdiş. Ma gere bizanî ke ekolojîyê tena deştê daran û pankîya dorûverê nîyo. Ekolojîyê, pêroyina cuyayişê ma gêno binê çarçiweya xo.”
Şarê reyde xebat
Aslan bal ant ser çarçiweya ekolojîyê û wina dewam kerd: “Peynîya biryarê meclîsbîyîşê ma êdî kombîyayişê xo her hewte yew meclîsê şarî de dar visnenê û bi no rayîrî zî ma yew bi yew şarî ra resenê, ma zî babete ekolojîyê zaf çik nêzanê û no ser zî ma wazenê şarê xo reyde hişmendîya ekolojîyê ser xo bandorker bikerî. Ma wazenê heme biryarê xo şarê xo reyde bigêrî û ma nêwazenê şarê xo ra dûr bivinderî. Dema ke ma seba ekolojîyê biryarê çalakîye bigêrî, ma şarê xo reyde pê yenî û ma pîya biryar danî. “
Di Pasûre de çalakîya sifteyin
Aslan îzeh kerd ke sifteyin çalakîya Meclîsê Ekolojîyê 28 adare do Pasûra Amede de bêro viraştiş, çarçiweya çalakîye zî do Pasure de yew roj kamp bêro ronayiş û na kampe zî tena aktîvîstê ekolojîyê nê şarî reyde pîya yena viraştiş û taybetê darvistişê na çalakîye rol û mîsyonê meclîsê taxan zaf bi muhîm o.
Aslan wina peynî kerd: “Di tewr bingeyî şarê de rayvistişê, meclîsê taxan dar visnenê, ma zî wazenê pêroyina dorûverê komeleye beşdarê xebatê ekolojîyê bikerî. No ser zî ganîyo ke ma zî şarê reyde xebatê bi hembar bikerî. Elaqayê şarî xebatê ekolojîyê ra zaf o û no ser zî heme meclîsê taxe ra di embazê ma reyde xebat kenî. Vernîyazê meclîsê ma ser zî ma her hewte yew meclîsê taxe de kombîyayişê xo dar visnenê, ma nêwazenê tena di banê ekolojîyê de kombîyayişê xo bikerî. Ma seba ekolojîyê şarê xo reyde planê muhîm viraştî.”