Prof. Dr. Korkut Boratav’a göre, Türk ekonomisinin gücü tükendi, dış yükümlülüklerin döndürülmesinde, büyük bir adım atılmadı. Büyük işsizlik ile istihdamın düşmesi de vahim. Ekonominin durgunluk değil, kriz içinde olduğunu gösteriyor.
İktisatçı Prof. Dr. Korkut Boratav, ekonominin küçülmeye devam ettiğini söyledi. Geleceğin parlak olmadığına işaret eden Prof. Boratav, işsizlikteki artışın vahim tarafının istihdamın da düşmesi olduğuna dikkat çekti. Pof. Boratav, ekonominin krizde olduğunu, cari açıktaki düşmenin de ekonomideki cansızlığı gösterdiğini vurguladı. Boratav, Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın cari açıkla ilgili açıklamaları hakkında da “Bizim Hazine ve Maliye Bakanı’nın bir felaketi övgü vesilesine dönüştürmesi komik oluyor” dedi.
Prof. Dr. Korkut Boratav, Cumhuriyet’ten Mustafa Çakır’a büyüme, işsizlik ve cari açık verilerini değerlendirdi:
Taleplerde büyük düşüşüş
Kalkınma’nın haftalık bültenindeki talep unsurlarının seyrine göre; elektrik talebi, otomobil satış talebi, beyaz eşya satış talebi, perakende talebinde düşmeler var. Otomobil satışı yüzde 55, beyaz eşya satışı yüzde 6.5 gerilemiş, ilaveten açılan şirketlerin sayısı yüzde 21 düşmüş... Bu, talebin düştüğünü gösteriyor. Bu göstergeler küçülmenin devam ettiğini ortaya koyuyor.
Küçülme ve daralma
‘Milli Gelir’, 2019’da küçülmeye devam ediyor. İstanbul Sanayi Odası’nın yayımladığı endekse göre de daralma sürüyor. Nisan 2018’de başlayan daralma 12 aydır devam ediyor. Bu, sanayinin ilk 3 aydan sonra da düşme eğiliminde olduğunu gösteriyor. Ekonominin küçülmesi devam ediyor. Ayrıca henüz ortaya çıkmayan başka problemler de var. Dış yükümlülüklerin döndürülmesinde, büyük bir adım atılmadı. Oradan gelen borç yapılandırma süreçleri ekonomiye yeni bir şok getirecek mi öngöremiyoruz.
Gelecek parlak değil
Türkiye kredi iflas takası primi -CDS puanı- Mayıs ayında 500 puanın üzerine çıkmıştı. Aşağı yukarı en yüksek puan Türkiye’nin. Şu anlama geliyor: Olası kredi batmaları halinde ne kadar risk primi ödenecek. Batık krediler sigortalandırıldığında ne kadar yüksek risk kredisi ödenecek. Kredilerin batma olasılığına karşı ek risk marjını gösterir. Türkiye’nin puanı benzeri ülkelerin üzerinde, rekor düzeyde. Bu da geleceğin parlak olmadığını gösteriyor.
Ekonominin gücü kalmadı
Türkiye, cari açık verdi. Cari fazla önceki yılın 8. ayında başladı, 4 ay fazla verdi. Sonra cari açık veriyor. Şu anda 12 yıllık toplama baktığımızda cari açık düşüyor ama 4 ay fazla verdikten sonra yine açığa dönüştü. Problem budur. Dolayısıyla şu anda cari fazla vermiyor. Cari işlem açığının düşmesi ekonominin cansızlığının göstergesidir. Çünkü esas olarak ithalattaki daralmadan kaynaklanıyor. Ekonominin ithal edecek gücü kalmadı. Sanayi ara malı ithal edilmiyor, yatırım durduğu için yatırım malları ithal etmiyor, tüketim düştüğü için tüketim ithalat girdisi de düşüyor. Bunlar küçülen ekonominin cansızlaşmasının göstergesi. Ekonomi öyle bir noktaya indi ki artık daha fazla cari açığı düşüremiyor. Mart’ta 589 milyon dolar cari açık verdi. Artık dibe vuran ekonomi cari fazla verecek güçte de değil. Hazine ve Maliye Bakanı’nın bir felaketi övgü vesilesine dönüştürmesi komik oluyor.
En kötüsü istihdam da azalıyor
İşsizlikteki artışın daha da vahim tarafı istihdamdaki azalmadır. Mevsimlik artış normal. İnşaat sektöründe bütün çöküntüye rağmen istihdamın açıldığı sezona girdik. Şubat-Mart arasında inşaat sektörünün ivmesi istihdamı artırıyor görünür ama önceki yıla bakarsanız istihdam düşüyor. En kötü haber budur. Mevsimlik etkeni bırakın, 12 ay ile mukayese edin. İstihdam düşüyor. İşsizlik iki yerden besleniyor. Yeni iş bulunamıyor, mevcut istihdam durumu düşüyor. En ağır problem budur. Ekonominin durgunluk değil, kriz içinde olduğunu gösteriyor.
İSTANBUL
Gelirde 10 yıl öncesine dönüldü
Mart itibarıyla son bir yıldaki GSYH 747.6 milyar dolar, kişi başına gelir 9.151 dolar. Geçen yıl Mart’ta ise yıllık GSYH 882.5 milyar dolar, kişi başına gelir 10.948 dolardı. Bu rakamları paylaşan ekonomist Alaattin Aktaş, 2013’ten beri sürekli azalan kişi başına gelirde 2009 yılındaki düzeye inildiğini söyledi. Aktaş, tabloları da paylaşarak, şunları ekledi: “İlk çeyrekte beklentilerden daha küçük oranda, yüzde 2.6 küçüldük ama mart itibarıyla son bir yılda küçülmenin eşiğine geldik. Son bir yıldaki büyüme yalnızca yüzde 0.3 oldu.”
Fitch: 1.9 küçülecek
Fitch, 2019’da Türkiye ekonomisinin yüzde 1.9 küçüleceği yönündeki tahmin korudu.
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch’in araştırma birimi tarafından yayımlanan raporda, 2019’da Türkiye ekonomisinin yüzde 1.9 küçüleceği yönündeki tahmin korunurken, TL’de tekrar satış riskleri, enflasyonist baskılar ve dış finansman maliyetlerindeki artış nedeniyle aşağı yönlü riskler bulunduğuna dikkat çekildi.