EREM KANSOY / LONDRA
İngiltere’nin 2015 yılından itibaren Türkiye’yle 330 Milyon Sterlinlik silah ticareti yaptığı ortaya çıktı. Uluslararası Ticaret Sekreterliğinin (Deparmant of International Trades) Türkiye’yle silah ticaretini ortaya koyan raporda, Türkiye’nin İngiltere için ‘öncelikli ve özel market’ olduğu belirtiliyor.
İngiltere’nin ‘özel’ müşterisiyle alışverişin 50 Milyon Sterlinlik bölümünün 15 Temmuz darbe girişimi sonrasında gerçekleştiği görülüyor.
Rakamlarla kirli işbirliği
Raporda yer alan rakamlar İngiltere ve Türkiye arasındaki kirli işbirliğini gözler önüne seriyor.
* 1 Temmuz-30 Eylül arasında İngiltere, 26 milyon Sterlinlik ML13 lisansı, zırhlı plaka materyali, çelik yelek ve kurşungeçirmez kasketler satan İngiltere ayrıca uçak, helikopter ve dronalar için Türkiye'ye 8.5 milyon dolarlık ML10 lisansı sattı.
* Aynı tarihlerde Türkiye’ye, yaklaşık 4 milyon Sterlinlik ML4 lisansında misilleme füzeleri ‘savunma silahları’ nın da satışı yapıldı. İngiltere silahlarını satarken aynı zamanda kullanımı için lisansını da sattı.
İngiltere baskıcı hükümetleri destekliyor
Silah Ticaretine Karşı Kampanya’dan Andrew Smith, 15 Temmuz darbe girişimi ardından İngiltere’yi Türkiye’yle yaptığı silah ticaretine ilişkin şu sözlerle eleştirmişti: “Türkiye'de siyasi durum istikrarsız ve bu darbe baskının daha da kötüleştiği anlamına geliyor. Bu, Türkiye’ye silah satma zamanı değil aksine tedbirli olma ve insan haklarının geliştirip uygulamaya sokmak için en doğru zaman olmalıdır. Hükümet her zaman silah ihracat kriterlerinin ne kadar titiz olduğunu bize bildiriyor ancak yine de dünya üzerindeki baskıcı hükümetleri desteklemeye devam ediyor. Darbe girişimi sonrasında Türkiye'de demokrasi erozyona uğradı ve yönetimin bunu meşrulaştırmaması gerekiyor. Türk halkının hakları bizim silah şirketlerinin çıkarlarından daha önemlidir.”
Ortadoğu’da arayış içindeler
Hükümet ise silah ihracatının İngiltere ekonomisi için önemli bir büyüme sağlayacağına inanıyor. Bakanlar son aylarda İngiliz silahlarını teşvik etmek için bazı Körfez ve Ortadoğu ülkelerine gönderildi. Geçen sene, Dışişleri Bakanı Boris Johnson’un Türkiye ile "jumbo" ticaret anlaşması yapma konusundaki arzusundan bahsettiğini de unutmamak gerek. Bu hamle İngiltere’nin AB ile ilişkilerini de etkileyebilir.
İngiltere ticaretinin arkasında
İngiliz siyasiler ve sözcülerin her olay karşısındaki yuvarlak konuşmaları Türkiye ile olan kirli pazarlıkla alakalı da değişmedi. Konu ile ilgili Devlet Sözcüsü şu açıklamayı yapmakla yetindi: “Risk düzeyi değiştiğinde lisansları askıya almış veya iptal ettiğimiz de olmuştur. Yerel durumları her zaman takip edip ona göre hareket ediyoruz.”
Silah ticareti tepki topluyor
İngiltere, Suudi Arabistan ve Bahreyn gibi baskıcı rejimlere silah sattığı için sürekli sosyalist ve demokrat çevrelerce aynı zamanda zaman zaman ana muhalefet lideri Jeremy Corbyn ve İşçi Partisince de eleştirildi.
İngiltere’nin 30 farklı ‘insan hakları öncelikli’ ülkenin 21 tanesine toplamda 3 milyar Sterlinlik İngiliz yapımı silah sattığı da biliniyor.