• İran’daki kadın tutsaklara yönelik baskı ve insan hakları ihlalleri devam ediyor. Yüz yüze görüşler kaldırıldı, bazı alanlar kapatıldı ve  temel haklara erişim imkansız hale getirildi.

İran’da Ocak 2026 protestoları ve bölgesel askeri gerilimlerin ardından cezaevlerindeki baskı ve insan hakları ihlalleri artmaya devam ediyor. Meşhed’teki Vakilabad Cezaevi’nin Aramesh koğuşunda en az 30 kadın tutuklu, yetersiz havalandırma, hijyen sorunu ve tıbbi imkânsızlıklar nedeniyle ağır şartlarda tutulurken, Tahran’daki Evin Cezaevi’nde de yüz yüze görüş yasağı, artan gıda fiyatları ve yeni kısıtlamalar hayata geçiriliyor.

Koğuş değil ‘karınca yuvası’

Meşhed’teki Vakilabad Cezaevi’nin Aramesh koğuşunda şu anda en az 23 kadın tutuklu bulunuyor. Karantina koğuşuyla birlikte bu sayı en az 30’a ulaşıyor. Tutukluların bir kısmı Ocak 2026 protestoları sırasında, diğerleri ise ABD- İsrail saldırıları ardından yoğunlaştırılan operasyonlarda gözaltına alındı.

NCRI Women’ın haberine göre, yer seviyesinin altında, depo benzeri yarı yeraltı bir yapı olan Aramesh koğuşu, alçak tavanları, yetersiz havalandırması ve az sayıda penceresiyle dikkat çekiyor. Yakın zamanda tahliye edilen bir protestocu, koğuşu "karınca yuvasına" benzetmiştir.  Koğuşta battaniye ve yastık eksikliği, arızalı ısıtma-soğutma sistemi, tuvalet ve banyo yetersizliği ile sürekli kanalizasyon kokusu başlıca sorunlar arasında yer alıyor. Bu koşullar, solunum güçlüğü ve panik ataklarına yol açıyor.

Aramesh koğuşunda yeterli tıbbi olanaklar bulunmamaktadır.  Acil durumlarda tutuklular hastayı revire taşımak zorunda kalıyor ancak sınırlı imkânlar nedeniyle etkili tedavi nadiren sağlanabiliyor. Gözaltı süreci ise genellikle 6 No’lu koğuşta tecrit altında sorgulama ile başlıyor ve ziyaret hakları bu süreçte tamamen kaldırılıyor.

Belirsizlik devam ediyor

İran’daki Evin Cezaevi'nden gelen son bilgiler, cezaevindeki baskı ve sözde güvenlik önlemlerinin daha da sertleştiğini ortaya koyuyor. Tutsakların yüz yüze görüş haklarının kaldırılması, bazı bölümlerin fiziksel olarak kapatılması ve temel haklara erişimde yaşanan ciddi sorunlar, hem ailelerin hem de insan hakları savunucularının endişelerini artırmış durumda. Tutsak aileleri de mevcut koşullara ilişkin endişelerini dile getirerek, yüz yüze görüş yasağını “ek bir psikolojik baskı” olarak tanımladı. Aylarca ya da yıllarca aileleriyle normal iletişim kuramayan mahkûmlar için bu durumun daha ağır olduğu belirtildi.

Öte yandan izin, şartlı tahliye ve tutsaklara yönelik diğer sosyal hak başvurularının incelenme süreci de ciddi aksaklıklarla karşı karşıya kalmış durumda. Kaynaklar, sosyal hizmet uzmanlarının bulunmaması ve ilgili kurulların toplanmaması nedeniyle çok sayıda tutsağın belirsizlik içinde kaldığını söylüyor.

Ekonomik baskı da arttı

Cezaevindeki gıda fiyatları ciddi biçimde arttığı belirtiliyor. Tutsaklara göre bu durum, maddi imkanları sınırlı kişiler arasında yetersiz beslenmeyi arttırdı ve aileler üzerindeki ekonomik baskıyı ağırlaştırdı.

Yalnızca gökyüzünden geçen füze veya uçakları görüntüledikleri için bazı kişilerin tutuklandığı aktarılırken iddialara göre bu kişiler videoları yayımlamamış olmalarına rağmen bazı durumlarda ağır hapis cezalarıyla karşı karşıya kaldı. Evin Hapishanesi’ndeki mali suç hükümlülerinin durumuna da değiniliyor. Bazı tutukluların, küçük borçlar nedeniyle bile hala cezaevinde tutulduğu ve aylarca yargı kararını beklediği belirtiliyor. HABER MERKEZİ

* * *

WMA: Tedavi koşulları sağlansın

Dünya Tabipler Birliği (WMA) Nergis Muhammed’i için açıklama yaptı. WMA Başkanı Dr. Jacqueline Kitolo, Nergis Muhammedi’nin gerekli sağlık hizmetlerine erişiminin engellenmesinin sağlık hakkının açık ihlali olduğunu belirtti. Jacqueline Kitolo, bu durumun Nergis Muhammedi’nin yaşamını ciddi risk altına soktuğunu ifade etti.

Açıklamada, tutukluların da diğer yurttaşlarla eşit sağlık hakkına sahip olduğuna dikkat çekilerek, devletlerin ayrım gözetmeksizin gerekli tedavi koşullarını sağlamakla yükümlü olduğu vurgulandı.

Jacqueline Kitolo, İran yetkililerine çağrı yaparak, Nergis Muhammedi’nin derhal hastaneye sevk edilmesi ve uzman hekimler tarafından tedavi edilmesi gerektiğini söyledi.

Nergis Muhammedi’nin, 1 Mayıs’ta Zencan Cezaevi’nde iki kez baygınlık geçirdikten sonra kalp krizi yaşadığı ve acil şekilde hastaneye kaldırıldığı belirtildi. Nergis Muhammedi’nin avukatı Şirin Erdekanı ise 5 Mayıs’ta yaptığı açıklamada, Nergis Muhammedi’nin yaşamının tehlike altında olduğunu ve ailesinin yaşamını sürdürebilmesi için çaba yürüttüğünü kaydetti.