- Türk cezaevlerinde insanlık onuruna yakışır muamele yapılmıyor; şiddet ve hakaret uygulanıyor, yasal hakları bile gasp ediliyor.
İHD, İç Anadolu Bölgesi’ne dair hazırladığı üç aylık cezaevi raporunda, cezaevlerinde ölümler, sağlık hakkı, işkence, kötü muamele, baskılar, iletişim yasakları ve diğer sorunlara dikkat çekerek, Türk hükümetini göreve davet etti.
İnsan Hakları Derneği (İHD) Ankara Şubesi Hapishaneler Komisyonu, İç Anadolu Bölgesi Hapishaneleri Hak İhlalleri İzleme Raporu'nu yayımladı. Rapor, İHD Ankara Şube Hapishaneler Komisyonu’na cezaevlerinden yapılan başvurular, avukat ziyaretleri, tutukluların yolladığı mektuplar, tutuklu-aile görüşmelerinin aktarılmasıyla elde edilen bilgiler doğrultusunda hazırlandı. Türkiye’nin imzaladığı uluslararası belgelerde güvence altına alınan ‘insanca yaşam’ koşullarının sağlanamadığı, tutsakların şiddete uğrayıp iletişim haklarından bile mahrum bırakıldığı kaydedildi.
Üç ayda 9 tutsak
Raporda, teyit edilen bilgilere göre, 2020’nin ilk üç ayında cezaevlerinde 9 tutsağın yaşamını yitirdiği bilgisi verildi. Raporda bazı cezaevlerinde öne çıkan ihlaller şöyle:
Afyon 1 Nolu T Tipi
Cezaevinden fiziki şiddet, sözlü ve psikolojik şiddete maruz kalan mahpuslar var. İşkenceye uğrayan, tek kişilik hücrede tutulanlara ayakta sayım da dayatılıyor. Gardiyanların, ‘dövün ama iz bırakmayın’ diyerek, işkence yaptığı öğrenildi.
Bolu F Tipi
Hastaneye götürülen tutsaklar kelepçeli muayene ediliyor. Ağır sağlık sorunu olanların tedavi edilmediği, hastalıkların tam tespiti yapılmadan ilaç yazıldığı öğrenildi. Hasta tutsakların ilaç talebi ise gerekçe gösterilmeden karşılanmıyor.
Kırıkkale F Tipi
Şu ana kadar iki su bardağı çamaşır suyu ve sıvı deterjan, kişi başına birer paket sabun verildi, sıvı dezenfektan taleplerine ise hücre dışında tutulması şartıyla para karşılığı alabileceklerinin söylendiği öğrenildi.
Sincan 1 Nolu L Tipi
Kanser hastası tutsağa acil müdahale edilmesi gerekirken, ameliyatı için iki yıl sonrasına gün verildi.
Sincan Kadın Cezaevi
Ailelerinden uzak olan mahpusların nakil için verdikleri dilekçelere, idare tarafından olumlu yada olumsuz bir cevap verilmedi.
Rapordaki talepler
Raporda, şu talepler sıralandı:
- Süresiz dönüşümsüz açlık grevinde olan mahpuslara karşı disiplin cezası uygulamaları, iletişim yasakları, gazetelerin verilmemesi gibi uygulamalara hemen son verilmeli, iletişim hakları sağlanmalıdır.
- Açlık grevindeki mahpuslar ile avukat görüşlerinde kamerayla kayıt uygulaması yapılan hapishaneler bulunmaktadır. Bu uygulamadan vazgeçilmelidir.
- Cezaevi idareleri tarafından hasta tutuklu veya hükümlülere diyete uygun yemek sağlanmalıdır.
- Hapishanelerdeki sağlık personeli sayısı arttırılmalıdır. Ağır hastaların ring araçları ile değil ambulansla hastanelere sevki sağlanmalıdır. Tek kişilik ring aracı tamamen kaldırılmalıdır.
- Hastaların revire çıkarılmaları, hastaneye sevkleri hızlandırılmalıdır. Teşhis, tedavi ve kontrollerinin uzman hekimler tarafından yapılması sağlanmalıdır.
- Kelepçeli muayene ve tedavi yöntemi uygulamasından vazgeçilmelidir. Bu uygulama nedeniyle birçok hasta mahpusun tedavisi yapılamamaktadır.
- Hapishanelere bağımsız sağlık kurumlarının girmesine ve inceleme yapmasına izin verilmelidir.
- Hapishanelerin infaz sistemi ve hukuk sistemi, bir bütünlük içinde ele alınarak değerlendirilmeli, insan haklarına, evrensel hukuk ilkelerine uygun çözümler üretilmelidir.
- Hakkında yasaklama, toplatma kararı olmayan gazetelerin hapishanelere alınmasının önündeki engeller kaldırılmalı ve temini sağlanarak gazeteler mahpuslara verilmelidir.
- Ailelerinden uzakta olan mahpusların, maddi koşullar ve hastalıklar nedeniyle gelemeyen ailelerine yakın cezaevlerine nakil talepleri kabul edilmelidir.
- Cezaevlerinde son dönemlerde artış gösteren işkence-darp vakalarına son verilmeli, sorumlu olan kişiler hakkında soruşturma açılmalı ve cezai yaptırımlar uygulanmalıdır.
- Cezaevlerinde meydana gelen intihar vakalarının önüne geçmek için, mahpusları ruh ve bedensel bütünlüklerine yönelik tehditler ortadan kaldırılmalı, insan onuruna yaraşır uygulamalar geliştirilmelidir. Gerekli önlemi almayan ve etkisi olan kişiler varsa, etkin soruşturmalar yapılmalı ve yaptırımlar uygulanmalıdır. ANKARA