Ukrayna'nın savaşı kendiyle

• Ukrayna kendisi de iki cephede savaşıyor: Rus saldırganlığına karşı ve savaştan sonra ne tür bir ülke olacağı konusunda. Eğer Ukrayna ayakta kalırsa, Polonya veya Macaristan gibi milliyetçi fundamentalist bir ülke mi olacak? Yoksa küresel kapitalizmin fiili bir sömürgesi mi, yoksa başka bir şey mi?

Slavoj ZİZEK / Çeviren: Serap GÜNEŞ

Artık oligarklarla ve kültürel muhafazakarlarla yüzleşme ve Ukrayna'nın hangi tür bir ülke olacağını sorma zamanı geldi.

Ukrayna'yı destekleyenler olarak, Batı'nın yorgunluğundan endişeleniyoruz: Savaş uzadıkça, Ukrayna'yı destekleyen ülkelerin, sürekli acil durum hali ve kendilerinden istenen maddi fedakarlıkların yorgunluğuna kapılabileceğini düşünüyoruz.

Bu yorgunluk sadece para ve kaynak fedakarlıklarına dayanmıyor; aynı zamanda aşırı sağ ve aşırı solun oluşturduğu mukaddes olmayan ittifakın yaydığı propaganda sonucudur.

Bu propaganda üç düzeyde etkili:

Soyut barışçılık ("her şeyden önce barış gelir, acılar son bulmalı"),

Savaşa dair "denge"li bir perspektif ("NATO'nun Doğu’ya doğru genişlemesi Rusya'yı kışkırttı ve karşı saldırıya zorladı"), ve

Kendi milli refahlarını koruma ihtiyacı ("neden kendi sorunlarımızla uğraşırken, yolsuz oligarklar tarafından yönetilen Ukrayna'ya milyarlarca dolar verelim?").

Bu kombinasyonun paradoksu, prensip sahibi bir duruş gibi görünen seçeneğin, yani her şartta barış demek istemenin, aslında en kötü etnik bencillik ve başkalarının acısını görmezden gelmek için bir maske olduğudur. Ukrayna'nın bağımsızlığını savunmasına rağmen, göç, kaçırılma ve savaş nedeniyle nüfusunun üçte birini kaybettiğinin farkında mıyız?

Ancak Ukrayna içinde daha ciddi bir durum var; yorgunluk belirtileri artıyor. En yoğun çatışmalar ve sona ermeyen hava saldırılarıyla geçen bir buçuk yılın ardından bile hâlâ savaşmaya devam etme isteğini sürdüren insanların olması zaten büyük bir mucize. Ancak yorgunluk sadece savaşın yüklerinden kaynaklanmıyor; Ukraynalılar tarafından ciddi ideolojik ve siyasi hataların yapılmasının da sonucu olarak besleniyor. Ukraynalıların yapabileceği ve yapması gereken açık: Savaş yorgunluğuna çare, Ukrayna'da adalettir; oligarklara ve diğer elit kesimlere ayrıcalıklar verilmemelidir. Birçoğu zengin olanların ülkeyi terk edip çocuklarının askerlik hizmetinden muaf tutulmasını görmekten daha demoralize edici bir şey var mı? Bu yönde atılan olumlu bir adım, Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky'nin bu yılın 25 Temmuz'unda yaptığı konuşmaydı. Financial Times'a göre, Başkan, "kişisel zenginleşme" ve "ihanet"e tahammül edilmeyeceğini hükümet yetkililerine ve milletvekillerine bildirdi. Asker Alım Bürosu’nun başı olan Yevhen Borysov, Odesa'daki Asker Alma Bürosu ve Başsavcılık Ofisi tarafından gözaltına alındı. Gazete, "Ulusal Yolsuzluğu Önleme Ajansı, karmaşık iş düzenekleri aracılığıyla yasadışı yollarla 5 milyon doların üzerinde kazandığını belirtti" diye yazdı.

Ancak, yolsuzlukla mücadele ihtiyacı açık olmakla birlikte, en az o kadar önemli bir nokta daha var. Savaşta perişan olmamak için, ortak düşmana karşı gerçek anlamda birleşmiş bir cepheye ihtiyaç var. Şimdi endişe verici bir olgu ortaya çıkıyor. Ukrayna'da birçok solcu ve milliyetçilikten uzak liberal, Rusya'ya karşı savaşmaya hazır durumda; gönüllü olarak cephe hattındalar. (Bunlardan biri - çalışmalarımı takip eden bir kişi - çatışmaların arasında molalarda okuduğu Ukraynaca basılmış iki kitabımın üzerine koyduğu makineli tüfeğinin fotoğrafını bana gönderdi.) Bu solcular, agresif muhafazakâr milliyetçiliğe ve onun - Rus bestecilerinin eserlerinin kamusal performanslarının yasaklanması gibi - üretken olmayan, beyhude tedbirlerine direndikleri için, genellikle Rusya yanlısı olmakla suçlanırlar, sanki Avrupa ve Amerikan sağının kahramanı Vladimir Putin hâlâ sosyalizmi savunuyormuş gibi.

Mart 2022'de, uluslararası ödüllü filmler olan "Maidan" ve "Donbass" gibi eserlere imza atmış olan Ukraynalı belgesel film yapımcısı Sergei Loznitsa, Rus filmlerine karşı boykotu eleştirdiği için Ukrayna Film Akademisi'nden atıldı. Şu anda Litvanya'da yaşıyor ve Ukrayna'ya dönemiyor; çünkü henüz 60 yaşın altında (askere alma yaş sınırı), evine dönerse pasaportuna el konulacağını öğrendi. Diğer uluslararası tanınmış sanatçılar serbestçe yurt dışına seyahat edebilirken, Loznitsa'nın durumu muhafazakar kültürel bürokratların intikamcılığının açık bir örneği. (Bu iğrenç stratejiyi kendi geçmişimden de biliyorum: Slovenya'da da milliyetçi sağcılar, komünist rejimin düşmanı olan seküler solcu muhalifleri her zaman eski komünistlerin gizli ajanı diye suçlardı. 1970'lerde öğretmenlik yapmama hiçbir zaman izin verilmedi ve yıllarca işsiz kaldım, şimdi ise düzenin "eski adamı" denilerek düzenli olarak saldırıya uğruyorum.)

Ukrayna'nın savaşı kendiyle ama sadece oligarklar ve kültürel muhafazakarlarda değil mesele. Ukrayna'da silahlı kuvvetlere birçok kadın da katıldı ve cephe hattında savaşıyorlar - bazıları mükemmel keskin nişancılar olarak tanındı. Ne yazık ki, Guardian'ın haberine göre, birçokları artık "erkek meslektaşları tarafından damgalanma ve kötü muamele nedeniyle öfke duyduklarını ve şikayetlerinin görmezden gelindiğini" ifade ediyorlar: Eril meslektaşlarının tacizlerine karşı savaşmak zorunda kalıyorlar. Bu durumu genelleştirmek gerekirse, Ukrayna kendisi de iki cephede savaşıyor: Rus saldırganlığına karşı ve savaştan sonra ne tür bir ülke olacağı konusunda. Eğer Ukrayna ayakta kalırsa, Polonya veya Macaristan gibi milliyetçi fundamentalist bir ülke mi olacak? Yoksa küresel kapitalizmin fiili bir sömürgesi mi, yoksa başka bir şey mi?

Bu soruların çözümünün savaştan sonraya bırakılması gerektiğini ve şu anda demokratik tartışmaların değil, koşulsuz bir birliğin zamanı olduğunu iddia etmek yanlış olur. Fransız Devrimi'nden İkinci Dünya Savaşı'ndaki Avrupa partizanlarına kadar, tüm direniş savaşlarında olduğu gibi, sonrası için nasıl bir Ukrayna ulusu sorusunun siyasi özü, savaş koşullarında belirlenecek. Bu nedenle dışlayıcı olmayan bir birliğin asıl şimdi tam zamanı: Ukrayna'yı ancak, LGBT+ bireylerden Rus saldırganlığına karşı çıkan solculara kadar herkesin yer bulabileceği geniş halk cephesi kurtarabilir.

Kaynak: https://www.newstatesman.com/ideas/2023/08/ukraine-must-go-to-war-with-itself