Merhaba. Ben 10 sene önce evlenerek Almanya'ya geldim. 9 yaşında Almanya vatandaşı ve özürlü olan bir çocuğum var. Çocuğum sürekli tedavi ve terapileri ediliyor ve ayrıca okulda özel bir gözetmen eşliğinde eğitim almaktadır. Son yıllarda eşimle çok siddetli geçimsizlik yaşıyorum. Çocuğumdam dolayı bugüne kadar sabrettim, ama artık dayanamıyorum. Bundan dolayı da boşanma başvurusundan bulunacağım. Size sorum, Almanya'da işbulma sorunu yaşacağımdam dolayı, çocuğumla birlikte Türkiye'ye yerleşmeyi ve orada çalışmayı düşünüyorum. Fakat çocuğumun babası çocuğun velayet hakkını bana vermeyeceğini söylüyor. Buna hakkı var mıdır? Bilgilendirirseniz sevinirim. (S. Kaynak /Almanya)

***
Sayın okurumuz sorunuza cevap olarak aşağıdaki şu genel belirlemeleri yazabiliriz:
Günümüzde neredeyse her iki evlikten biris ki, sebepleri neler olursa olsun boşanmayla sonuçlanmaktadır. Yine bilindiği gibi boşanmanın en büyük faturasını yine çocuklar çekmektedir.
Genel olarak Velayet hakkı; çocukların ana ve babaları tarafından ortaklaşa kullanılan; eğitim, nerede bulunmalarını belirleme, gözetme ile bakım konularında hak ve görevlerini içeren durumdur. Anna-babadan birisi yoksa diğeri tarafından tek başına kullanılır. Türkiye vatandaşı olsanız dahi Velayet hakkı ile ilgili Almanya'da yaşayanlar için Almanya yasaları esas alınır. Buna göre çocukların yurtdışında anneleri ile yaşamaları konusunda size mutlaka babaya da sorulması gerekmektedir. Aksi takdirde babanın ittihadi tedbir alma hakkı saklı kalır.

Ayrılık süresinde velayet hakkı
Ayrılık süresinde (bu boşanma tarihinden sonraki süre içinde geçerlidir) velayet hakkı anne ve babaya ortak olarak aittir. Mahkeme, tarafların bir dilekçesi bulunmadığı sürece bu konu ile ilgili bir karar verme yetkisine sahip değildir. Avukat boşanma davasında sadece mahkemeye tarafların velayet hakkı konusunda hemfikir olduklarını beyan etmek zorundadır. Şayet taraflar hemfikir değillerse, velayet hakkını tek kendisine isteyen taraf bunu bir dilekçe ile mahkemenin kararlaştırmasını istemelidir. Karşı taraf bunu kabul etmezse, mahkeme şu kriterler esasında karar vermek zorundadır: - Çocuğun çıkarlarını hangi taraf daha iyi koruyabilecek durumdadır? - Çocuk kimin yanında sağlıklı ve sürekli bir gelişmeye sahip olacaktır? - Çocuk hangi tarafa daha sağlıklı duygusal bağlara sahiptir?
Yetkili gençlik dairesinin (Jugendamt'ın) raporu hangi tarafı bu çıkarları sağlamakta daha uygun görüyorsa, velayet hakkı mahkeme tarafından ona verilecektir. Bu konuda psikolojik bilirkişi raporu da alınabilir.
Ayrıca velayet hakkının bir tarafa verilmesinde çocuğun isteği önemlidir. Mahkeme çocuklara kimin yanında kalmak istediğini sorabilir. Hakimler bu konuda çocuğun bir tarafın etkisi altında yanıt verdiğini tespit etmek için yeterlice tecrübe sahibidirler. Bu istek hakim için net değilse, bunu tespit etmek için bilirkişi raporu hazırlattırabilir. Bu tür raporlar 4 ve 14 yaş arasındaki çocuklarla ilgili hazırlanır. Yukarıda belirtildiği gibi mümkün oldukça bundan çekinmek gerekir. Daha büyük çocuklar genelde ne istediklerini net belirleyebiliyorlar.

Çocuğun kimin yanında kalacağını belirlemek için velayet hakkının tek tarafa verilmesi şart mı?
Taraflar çocuğun kimin yanında kalması konusunda anlaşamadıkları durumda velayet hakkını tek tarafa vermek şart değildir. Velayet hakkı yukarıda belirttiğimiz gibi, çocuğun nerde kalacağını belirleme hakkı, eğitim hakkı vs gibi hak ve sorumluluklardan oluşmaktadır. Bunlar tümünü talep etmeden tek tek istenebilir. Mesela sadece çocuğun nerede kalacağını belirleme hakkı yeterli olabilir. Bu hakla çocuğun bır tarafta kalması güvenceye almış olunur. Velayet haklarının geri kalan kısımları her iki tarafın ortak hakkı olarak devam eder.

YEK-KOM Beratungsstelle/
Adres: Graf Adolf Str.
70a,40210 Düsseldorf
hukukyardim@gmx.net
Tel: 0211-1711454