- Wan Gölü’nü besleyen akarsuların kuruması, kontrolsüz sondajlar, HES projeleri ve bilinçsiz tarımsal sulama gölün ekolojik dengesini tehdit ediyor. Wan Ekoloji Derneği Eşsözcüsü Erdoğan Ödük, su politikalarının değişmemesi halinde bölge ekosisteminin büyük zarar göreceği uyarısında bulundu.
Uzunluğu 120, genişliği 80 kilometre olan Wan Gölü, Kürdistan’ın en büyük gölü. İnci kefali başta olmak üzere çok sayıda canlı türüne ev sahipliği yapan göl, artan ekolojik tahribat nedeniyle küçülüyor. Anadolu Su Altı Araştırmaları ve Sporları Derneği (ASAD) raporuna göre gölün yüzey alanı son 35 yılda 31 kilometrekare azaldı.
Mezopotamya Haber Ajansı’ndan Wan Ekoloji Derneği Eşsözcüsü Erdoğan Ödük, göldeki küçülmenin tarım ve enerji politikalarıyla doğrudan bağlantılı olduğunu belirtti. Tatvan-Erciş hattındaki kontrolsüz sondajlara dikkat çeken Ödük, "Özellikle son 35 yıldaki küçülmenin temel sebeplerinden biri bölgede uygulanan tarım ve enerji politikalarıyla ilgili ciddi sıkıntılar. Tatvan’dan Erciş hattına kadar binlerce sondaj alanı bulunuyor. Bu sondajlarda artezyen kaynaklardan çekilen sular bilinçsizce tarımda kullanılıyor. Bu durum hem toprağı kirletiyor hem de göle ulaşan su miktarında ve taban suyu seviyesinde ciddi düşüşe neden oluyor" dedi.
Gölü besleyen akarsular üzerindeki baraj ve HES projelerinin de su kaybını artırdığını belirten Ödük, özellikle Zilan Deresi üzerindeki müdahalelere dikkat çekti: "Yerel düzeyde Wan Gölü’ne sürekli dökülen ve mevsimlik olmak üzere yüzün üzerinde dere bulunuyor. Geri kalan büyük boyutlu akarsuların üzerinde inşa edilen HES’lerden kaynaklı göle su ulaşımı kısıtlanıyor."
İnci kefalinin güzergahı değişti
Dere ıslahı çalışmaları ve yan kanalların açılmasının inci kefalinin yaşam alanlarını etkilediğini belirten Ödük, Erciş'in Kömürcük köyündeki üreme alanlarının zarar gördüğünü belirterek, "Bölgede inci kefali gibi endemik balık türleri var. Bunların yumurta bırakacağı alanlarda çok ciddi sorun yaşanıyor. 100. Yıl Üniversitesi tarafından yapılan bilimsel çalışmalarda Erciş bölgesinde Kömürcük köyünde balıkların üreme alanlarının zarar gördüğü ispatlanmış" dedi.
Sazlık alanlar yok oluyor
Göl kıyısındaki sazlıkların turizm faaliyetleri kapsamında doldurularak ticarileştirildiğini belirten Ödük, kalan alanların da kuraklık ve yangın tehdidi altında olduğunu söyledi. Sazlıkların kuşlar ve diğer canlılar için önemli üreme ve barınma alanları olduğunu vurgulayan Ödük, özellikle Gevaş'taki Göründü ve İnköy arasındaki sazlıkların vaşakların üreme alanları arasında bulunduğunu kaydetti.
Ortak koruma politikası
Göldeki tahribatın önlenmesi için ortak bir koruma politikası oluşturulması gerektiğini belirten Ödük, şöyle konuştu:
"Bütün bunları bir araya topladığımız zaman çok ciddi anlamda bölge ekosistemini yerle bir edecek bir gidişata doğru yol alıyoruz. Bunun önüne bir an önce geçilmeli ve bu politikasızlıktan vazgeçilmelidir. Hem devlet düzeyinde hem de yerel düzeyde önlemler alınması lazım. Wan Gölü sadece Wan ile sınırlı bir alan değil. Bitlis'in Ahlat, Adilcevaz ve Tatvan ilçelerine de kıyısı olan büyük bir alan. Ortak bir politika üretilerek korunması gerekiyor." WAN