• Almanya'da yaklaşık 3 milyon genç mesleki yeterlilik belgesinden yoksun. İşletmeler nitelikli iş gücü ararken on binlerce genç mesleki eğitim yeri bulamıyor, binlerce kontenjan ise boş kalıyor. 
  • Gençlerin eğitim hakkını piyasanın ihtiyaçlarına göre şekillendiren sistem bir yanda sermayenin eleman açığını büyütürken diğer yanda milyonlarca genci güvencesiz bir gelecekle karşı karşıya bırakıyor.

REWŞAN DENİZ

Almanya'da 20-34 yaş arasındaki 2,76 milyon kişinin tamamlanmış bir mesleki yeterlilik belgesi bulunmuyor. Bu sayı, söz konusu yaş grubundaki yaklaşık her beş kişiden birine karşılık geliyor. Üstelik ülkede on binlerce genç mesleki eğitim yeri bulamazken işletmelerin sunduğu binlerce mesleki eğitim kontenjanı da boş kalıyor. Federal İş Ajansı'nın son verileri, Almanya'daki mesleki eğitim piyasasında ciddi bir uyumsuzluğa işaret ediyor.

Federal Eğitim, Aile, Yaşlılar, Kadınlar ve Gençlik Bakanlığı tarafından hazırlanan 2026 Mesleki Eğitim Raporu (Berufsbildungsbericht 2026) ile Federal İş Ajansı'nın (Bundesagentur für Arbeit) 2025/2026 eğitim yılı bilançosu, ülkedeki mesleki eğitim sisteminin karşı karşıya olduğu sorunları ortaya koyuyor.

2,76 milyon genç diplomasız

2026 Mesleki Eğitim Raporu'na göre Almanya'da 20-34 yaş arasındaki 2,76 milyon kişinin tamamlanmış bir mesleki yeterlilik belgesi bulunmuyor. Bu, söz konusu yaş grubundaki yaklaşık her beş kişiden biri anlamına geliyor. Mesleki yeterlilik belgesi bulunmayan kişiler, iş piyasasında önemli dezavantajlarla karşılaşıyor. Bu grupta işsizlik riski daha yüksek olurken düşük ücretli ve güvencesiz işlerde çalışma ihtimali de artıyor.

Alman Sendikalar Birliği (DGB) mesleki yeterlilik kazanmadan iş hayatına başlayan genç yetişkinlerin ilerleyen yıllarda işsizlik ve düşük gelir riskiyle daha fazla karşı karşıya kaldığına dikkat çekiyor. İşletmelerin nitelikli çalışan arayışının sürdüğü Almanya'da milyonlarca kişinin mesleki yeterlilikten yoksun olması, iş gücü piyasası açısından önemli bir sorun oluşturuyor.

48 bin Ausbildung kontenjanı boş 

Federal İş Ajansı'nın 30 Ekim 2026 tarihinde açıkladığı verilere göreyse, Ekim 2025-Eylül 2026 döneminde iş ajanslarına ve iş merkezlerine toplam 469 bin mesleki eğitim pozisyonu bildirildi. Bunların 453 bini işletmeler tarafından sunulan mesleki eğitim (ausbildung) kontenjanlarından oluştu. Ancak ekonomik koşullar nedeniyle işletmelerin bildirdiği mesleki eğitim pozisyonlarının sayısı bir önceki döneme göre 31 bin azaldı. 30 Eylül 2026 itibarıyla 48 bin mesleki eğitim pozisyonu hâlâ doldurulmayı bekliyordu. Bu sayı, bir önceki yılın aynı dönemine göre 8 bin daha düşük. 

46 bin genç eğitim yeri bulamadı

Mesleki eğitim arayan gençlerin durumu da endişe verici. Federal İş Ajansı verilerine göre, 30 Eylül 2026 itibarıyla 46 bin genç herhangi bir mesleki eğitim yerine yerleşemedi ve alternatif bir teklif de alamadı. Bu sayı, bir önceki yılın aynı dönemine göre 6 bin arttı. Ayrıca 47 bin genç, okul eğitimi veya staj gibi başka bir seçeneğe yönelmiş olmasına rağmen bir işletmede ikili mesleki eğitim (duale Ausbildung) yapabilmek için arayışını sürdürdü. Böylece Almanya'da bir tarafta on binlerce boş eğitim pozisyonu bulunurken diğer tarafta mesleki eğitim almak isteyen çok sayıda genç istediği yere yerleşemedi.

Birleşmeden bu yana en düşük seviyede!

Federal İş Ajansı'nın bilançosundaki en dikkat çekici verilerden biri de mesleki eğitime başlayabilen gençlerin sayısı oldu. Federal İş Ajansı'na mesleki eğitim yeri bulmak amacıyla başvuran 447 bin adayın 179 bini, 2025/2026 eğitim döneminde mesleki eğitime başladı. Bu sayı, bir önceki döneme göre 12 bin daha azdı. Böylece yerleştirme hizmetinden yararlanan adayların yalnızca yüzde 40'ı mesleki eğitime başlayabildi. Federal İş Ajansı'na göre bu oran, Almanya'nın yeniden birleşmesinden bu yana kaydedilen en düşük seviye. 

İşletmeler ve gençler birbirini bulamıyor

Almanya'daki mesleki eğitim piyasasının temel sorunlarından biri, işletmelerin aradığı adaylarla gençlerin beklentileri arasındaki uyumsuzluk. Federal Mesleki Eğitim Enstitüsü (BIBB), ekonomik koşullar nedeniyle işletmelerin daha temkinli davranmasına ve sunulan eğitim pozisyonlarıyla gençlerin taleplerinin yeterince örtüşmemesine dikkat çekiyor.

Bazı işletmeler belirli okul başarılarına ve becerilere sahip adaylar ararken, mesleki eğitim almak isteyen gençlerin bir kısmı ek desteğe ihtiyaç duyuyor. Özellikle küçük işletmeler, bu gençlere eğitim sürecinde gerekli desteği sağlayacak yeterli personel ve imkanlara sahip olmayabiliyor. Uzmanlara göre işletmelerde gerçekleştirilen stajlar, gençlerin meslekleri tanıması ve işverenlerle daha erken aşamada buluşması açısından önemli bir rol oynuyor.

Yüksek kiralar işi zorlaştırıyor!

Mesleki eğitim önündeki engeller yalnızca işverenlerin beklentileriyle sınırlı değil. Özellikle büyük şehirlerdeki yüksek konut kiraları, gençlerin başka bir şehirde mesleki eğitim yapmasını zorlaştırıyor. Büyük şehirlerde bir paylaşımlı dairedeki odanın kirasının 700 euronun üzerine çıkması, yalnızca mesleki eğitim maaşıyla geçinmeye çalışan gençler için ciddi bir engel oluşturabiliyor. Bu nedenle gençlerin mesleki eğitime erişimini kolaylaştırmak için konut desteği ve uygun fiyatlı öğrenci ve çırak yurtları da önem kazanıyor. Alman Sendikalar Birliği (DGB), mesleki eğitimini tamamlayamayan gençlerin sayısının azaltılması için federal hükümetin daha fazla sorumluluk üstlenmesini istiyor.