8’ê Adarî cîhanî de rojê kedkaranê cenîyana New Yorkê de serra 1857 de karkerê, kedkarê cenîyan semedê zahf xebityayîşê rojan ra û zilm o zordarey ra destpêka çalakîya grevê kenê. Nêzdî 40 hezarî kedkarê cenîyan beşdarê greve benê. Polîsî gala kedkaranê cenîyan kenê. Nê galakerdişê polîsan ra fabrîka de adir vejîyeno. Tam 129 ê cenî cuyê xo vinî kenê.Na xoverodayişê cenîyan, dinya de, bi 100 hezaran rey de cenî çalakîya xo berz kenê. 26- 27 ê tabaxî de 1910 cenîyê şorişê karkerî Enternasyonala Diyên de Danîmarka de bajarê Kopenhangê konferansa girde virazenê. Na konferansî de Clara Zetkîn pêşnîyara xo kena, vana nê rojê dîrokî bibo cîhanî de roja kedkarê cenîyan. Neteweyê Yewbîyayîşî zî 16’ê Kanûnî 1977 de dinya de 8’ê Adarî roja cenîyan qebûl kene. 8’ê Adarî bi yewin de Tirkîye de serra 1921 de yena pîroz kerdiş. Hema hema dinya de heme cayan de 8’ê Adarî rojê cenîyan yeno pîroz kerdiş. Cenî maya, cenî herra welatana, cenî zîyayîşa diganîya, bi ciwîyayîş a. Ma dîrokî ra ewninê, wextê Anna Erkîlî de cenî heme çîyîyê bî. Sermîyana komelkî, bi cenîyan desti bî. Ciwîyayişî de cenî wayîrê zaf huneran bî, keyekerî bî. Cenî gedeyê erdiş ra, bi weyekerdiş ra karê hegayî û ziretî, heme çî, bi desti cenîyan de bi. Komelkîya Anna Erkîlî de, bîyayîşê (gedeyan), domanan, nameyê pîyê serr o, nêameynê vatiş. Nameyê bawo kalan serr o, gedeyî, domanî cenîyan ser o ameynê vatiş û hesibnayîş. Hema zî zaf heremanê Kurdistanî de, wexto ke vanê, no lajê kamî yo? Vanê; no lajê eyşik o, no lajê Êlê Zaîda yo. Yanî ayê cenîyê ke tikê venganlî se nameyê gedeyanê domanan dê înan maye serr o yeno vatiş. Wextê Anna Erkîlî de, erkê komelkî de sermîyaney bi destê cenîyan de bî. Bi ciwîyayîşî de heme çî komunal bi. Cuyê kesan çînê bi, heme çî hembar bi, komunalî bî. Rolê camêrdî hema hema çinêbi. Camêrd ancax şîynê seydwarey kerdê. Gamake camêrd, seydwarey ra, bi dest veng bi ameynê se, aya şewe cenî şinanê ke, camêrdî nêgiro zereyê keyî. Hînê wext vîyart dem bi dem bedilnayîş, hêdî hêdî bi camêrd o, kurnazî sermîyaney bi desti cenîyan ra girote. Kurnaz camêrdî seydwarey ra bi kiştişê yabanî heywana ra kapanî viraştî. Neyê kapanan ra yew ray de bi zafî heywanî tebiştî. Hînê no kurnazeya camêr da, sermîyaneya komelkî girote bin destê xo. Cenîyê zî hînê çaxê Anna Erkîlî ra kewtî. Hînê wextê Baba Erkîlî despêt bi. Ayo wexti ra heyana (ewro) eyro, bi ciwîyayîşê kolete ya cenî hînê bi cuyê komelkî ra kewtî. Bi îslametey de zî, heqo bi hûqûqê cenîyan çinêbê. Hz. Eyşa hînê yew roj, serewedaritiş kena, neyê serewedaritişî de vana Yarabî to, keşka ez bîyayîşê cenî ra, to ez (kerra), kemer ra, bierdê rîyê dinya hîna rind bîynê. Îslametey de hîna çend vatişî estî, neyê vatişî zî, vanê; gijikê cenîyan derg o, la belê aqilê înan kemî yo. Vanê; cenî hêgayê şimaya, şima ya, senîhewa şixûlnenê se bişixûlnê. Camêrdî rê heme çî serbest o, camêrd leyaqê heme çîyo. La belê cenî bîy se, heme çî qedexe yo. Cenî bi serran ra ya tacîz, tecawiz, recim bena, yena kiştiş, qetilkerdiş. Cenî bi şerê azadiya şarê kurdan ra, xo sinasnayîş kerd. Verê cenî, kêynekî xo ser niştaynê vejîyê teber, qet cuyê de fikrê înan çinê bi. Bi kerrî û lal bî. Ewro zî cenî kênekî bî şerwanê azadiyan, bî sermîyanê azadiyan û keyekerî. Cenîy bi ewro Tewgerê Azadiya Kurd ra namdarî bî. Serewedartişê Dêrsime de Fatê û Besê namdarî bîyê welati Kurdistanî ra. Ewro zî, bi şerê azadi ra, canik a canikan zafî bî. Pêyro heme bî, Berîtanî, Berîwan, Rewşenî, Zîlanî bî. Neyê koletî ra, serewedaritiş û bi xo hesyayiş, xo ser, bi fikeryayîş, bi sinasnayîş zî. Bi eserê, hunerê Rayverê Şarê Kurd ê OCALAN o. Bi vatişê OCALANÎ heyan xelisyayîşê cenîyan nêbo se, qet azadî û demokrasî ya komelkî nêbena û OCALANÎ bi zaf (nirx) deger da cenîyan, bi cuyê xo rey de, xelisyayîşê cenîyan, xo sero cuyê cenîyan vetî raşte. OCALAN wexto ke, Kesîre rey de jewjîya, Kesîre zî, bi limitey ra ajan bî. OCALAN wexto ke cenîyan sero vindeno, etût virazeno. Vano ke ez herunda tirkan de bibînê se, min gere Kesîre verabidanê, yanî kereyê ya bi vistê, eke ez herunda kurdan de bibînê se gerek min bikiştê. Vano; la belê min wirdî zî nikerd. Ancax min xo ser o bi nameye cenîyan ser ro yew ceribnayîş viraşt. Nê ceribnayîşt û etûtî de, min bi hezarna rey de, cenîyê kênekî şarê kurdan erşavitî serê koyan. Cenîyê zî, bi ewro şerê azadiya şarê kurdan ra, şerwanî bî û raybereya komelkî kenê. Vanê; ma namûs ê kesî nîyê, namûsê ma, namûsê azadî yo. Ewro zî heme hewa ra qirkerdişê cenîyan dom keno. Cenîyan ser o zilm o zordarey, kiştiş, tecawizî kulturî her roj dom keno. Têkoşîna şarê kurdan de rolê cenîyan zahf muhîm o. Cenîyê kurdan heyana vizêr yew esametê înan cînê bi. Cenî yew çî nêhesibyanê. La belê despêta şerê azadî ra, cenîyan heme hewa ra xo sirasna. Cenî ewro serê koyan ra, bi xoser yew ordî viraşto. Şorişîya dinya de ma ewnênê cenîyan ser o zahf çîyê vajîyayî. La belê dinya de pratîk de qabê cenîyan ra, çîyê muhîmî aver nêşî. Ma dîrokê kurdana ewnênê têkoşîna şerê cenîyan destanê şêran viraştî. Bi qabê semedê roja cîhanî ra,roja kedkaranê cenîyan pîroz û bimbarik kena. Ma bi zerrî ra bawerî kenê ke erdê Mezopotamya û Rojhelatê Mîyannên de kulturê zereweşî do newe ra awan bo. Bi hêvîya sîbayêkê Azadî ra, ma 8’ê Adare rojê cenîyanê kedkaran ê cîhanî pîroz bo bimbarik bo. Wa biciwîyo roja 8 ê Adarî.