ABD Başkanı Donald Trump, Rusya’nın özellikle enerji sektörünü hedef alan ve Avrupa ülkelerinin karşı çıktığı ekonomik yaptırımları onaylayarak yayımladı. Avrupa Birliği’nin karşı çıktığı yaptırımların 'endüstriyel savaş’ın bir parçası olduğu yorumları yapılıyor.
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Kongresi tarafından Rusya’nın 2016 seçimlerine müdahalesi gerekçesiyle aldığı yaptırım kararı onaylandı ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından resmi olarak yayımlandı. Büyük oranda Avrupa Birliği’ne (AB) ihracat yapan Rus enerji sektörünü hedefleyen yaptırımlar, Rus şirketleriyle ortak iş yapılmasını da yasaklıyor. AB ve birçokA üye ülke, yaptırımların birliğin enerji özgürlüğüne darbe vuracağı ve ağır etkileri olacağı uyarısında bulunmuşlardı.
Rusya: Yaptırımlar ticari savaş
Rusya Başbakanı Dimitri Medvedev, ABD Başkanı Trump'ın Rusya'ya yeni yaptırımları onaylamasına tepki göstererek yaptırımları "tamamen ticari bir savaş" diye nitelendirdi.
Facebook üzerinden açıklama yapan Medvedev yeni yaptırımların Rusya'nın Amerikan yönetimi ile ilişkilerini iyileştirme umudunu da sonlandırdığını vurguladı. Rusya Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, baskı uygulama çabalarının Rusya'nın izlediği çizgiyi değiştirmesini sağlamayacağı belirtildi. Açıklamada Rusya'nın karşı önlemlere başvurma hakkını saklı tuttuğu kaydedildi.
Rusya'nın BM Daimi Temsilcisi Vasiliy Nebenza da yaptığı açıklamada, yaptırımların iki ülke ilişkilerine zarar verdiğini söyledi.
AB enerji bağımsızlığı tehlikede
ABD Başkanı Donald Trump’ın Rusya’ya yönelik yaptırımları, Avrupa ülkelerinin enerji bağımsızlığına ciddi darbe vuracak nitelikte.
Çünkü AB ülkelerinin doğalgaz ihtiyacının üçte birinden fazlasını karşılayan Rusya’ya yönelik bu yaptırımlar, Nord Stream 2 ve TurkStream gibi birçok projeyi etkilemenin yanı sıra Moskova’nın halen ciddi oranda tekel pozisyonunda olduğu Avrupa pazarında daha da zorlanmasını beraberinde getirebilir.
Rusya’nın dev enerji şirketi Gazprom’un 2016’daki toplam doğalgaz üretiminin 419 milyar metreküp olduğu düşünüldüğünde ve doğalgazın yüzde 40’ı kadarının AB ülkelerine satıldığı göz önünde bulundurulduğunda Avrupa Birliği ülkelerinin kaygıları da anlaşılıyor.
AB Komisyonu: ’Uygun cevap’ verilecek
AB Komisyonu, ABD tarafından Rusya’ya yönelik enerji yaptırımlarının kendi şirketlerini etkilemesine karşı ‘uygun cevabı’ vereceklerini duyurdu.
AB Komisyonu Başkanı Jean-Claude Juncker adına yapılan açıklamada, yaptırım yasasında AB’nin bazı taleplerinin dikkate alınmasının ‘memnuniyet verici’ olduğu belirtildi.
Ancak açıklamada, Rus enerji sektörüne yönelik yaptırımların Avrupalı enerji şirketlerini etkilemesi durumunda ‘uygun biçimde’ reaksiyon gösterileceği uyarısı yapıldı. Açıklamada, bu reaksiyonun ‘birkaç gün içinde yapılacağı’ belirtilerek, Avrupalı şirketlere yönelik zarara anında cevap verileceği vurgulandı.
Bugüne kadar Rusya’ya yönelik yaptırımlarda AB ve ABD koordineli hareket ederken, yeni yasayla bu kural bozulmuş oldu.
İran'dan karara tepki
İran yönetimi ise ABD'nin aldığı yeni yaptırım kararlarının uzun müzakerelerin ardından 2015 yılında imzalanan uluslararası nükleer anlaşmaya aykırı olduğunu açıkladı. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Abbas Arakçi devlet televizyonundan yaptığı konuşmada, ABD Başkanı Donald Trump'ın imzasıyla yürürlüğe giren cezai tedbirlerin anlaşmaya ters düştüğünü ve Tahran'ın buna "uygun karşılığı" vereceğini söyledi.
Yaptırım yasasının içeriği
Dün resmen Donald Trump tarafından yayımlandığı duyurulan yaptırımlara ilişkin yasanın en önemli özelliği ise, uygulanan yaptırımları kaldırma konusunda Trump’ın yetkilerini Kongre’nin onayına tabi kılması.
Kongre’nin alt kanadı Temsilciler Meclisinde 3'e karşı 419 oyla kabul edilen ‘Yaptırımlar Yoluyla Amerika'nın Düşmanlarıyla Mücadele’ adlı yasa tasarısı Senato’da da 2’ye karşı 97 senatörün oyuyla kabul edilmişti.
Trump’ın da onayladığı ve yaptırımları ancak Kongre’nin izniyle kaldırılmasını öngören tasarının Rusya’nın 2016 Amerika Birleşik Devletleri (ABD) seçimlerine müdahale ettiği gerekçesine de dayanıyordu.
ABD Başkanı Trump'ın Rusya ile ilişkilerini önemli oranda daraltacak olan yasayla, Rusya’ya yönelik yaptırımları gevşetme veya kaldırmak istemesi halinde yine Kongre’den onay almak zorunda kalacak.
Kabul edilen yasa tasarısının bir diğer maddesi ise, ABD Başkanı’nın Rusya’ya yönelik yaptırımlara ilişkin imzalayacağı kararnameleri engelleme konusunda da yetki veriyor. Kongre’nin bu yetkisini kullanmak için 30 gün süresi bulunuyor.
Birçok sektör yaptırım kapsamında
Yasa, Ukrayna'daki gelişmeler nedeniyle uygulanan yaptırımları sıkılaştırırken 2016'daki başkanlık seçimini etkilediği iddiasıyla Rusya'ya yeni yaptırımlar da getiriyor.
Rusya'nın demiryolu, gemicilik, metal ve madencilik gibi kilit sektörlerini de hedef alan yasanın yürürlüğe girmesi durumunda Rusya'daki petrol şirketleriyle iş yapan Avrupalı şirketlere de kısıtlamalar getirilecek. Zira söz konusu yasa başta enerji altyapı projelerinde olmak üzere doğrudan Rus enerji şirketleriyle iş yapan tüm şirketleri kapsıyor.
Etkilenecek olan şirketler
Rusya’daki enerji şirketlerinin ortak projelere imza attığı şirketler arasında Fransa’dan Engie, Britanya’dan BP ve Shell ile İtalya’dan ENI gibi büyük şirketler bulunuyor. Bu ortaklıklar, özellikle Rusya doğalgazının Avrupa’ya taşınmasında önemli bir rol oynuyor.
ABD yaptırımlarının Başkan Donald Trump tarafından da onaylanması halinde örneğin BP’nin Rusya gazını taşıyan boru hatlarının bakımı ve onarımını yapması mümkün olmayacak.
Yasa, Rusya ile enerji ihracatına hizmet edecek altyapı projelerine imza atan şirketlere ceza verilmesini öngörüyor. Örneğin Engie, Wintershall, Uniper, Royal Dutch Shell ve OMV adlı şirketlerin Kuzey Akım 3 (Nord Stream 2) doğalgaz boru hattında ortaklaşa çalışıyorlar. 9,5 milyar euroluk bu projedeki şirketlerin de yaptırım yasası kapsamında ABD tarafından cezalandırılması söz konusu olacak.
HABER MERKEZİ