• Wan’da gazeteci Fatih Altaylı’nın dedesinin özel mülkü olan bin yıllık Varakavank Manastırı (Yedi Kilise) yıkılmak üzere. Bakım yapılmayan, tescil ve koruma altına alınmayan kilise 2011 depreminde büyük ölçüde yıkıldı. Köylüler bireysel cabalarıyla kiliseyi korumaya çalışıyor.

 

Wan’ın Rêya Armûşê (İpekyolu) ilçesine bağlı Yukarı Bakraçlı Mahallesi’nde bulunan Varakavank Manastırı (Yedi Kilise) kaderine terk edildi. Erek Dağı’nın eteklerinde bulunan Manastır zamanında Ermenilerin bölgeden göç ettirilmesiyle birlikte kullanım dışı kaldı. Daha sonra devlet ve bölgede yaşayan Altaylı ailesi arasında yapılan tapu takasıyla birlikte Manastır, gazeteci Fatih Altaylı’nın dedesinin özel mülkü oldu. Altaylı ailesinin gerekli bakımları yapmaması, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın tarihi yapıyı tescil etmemesi ve korumamasıyla tarihi yapı yıkılma noktasına geldi. Kentte 2011 yılında meydana gelen depremde tarihi yapının önemli bölümleri yıkıldı. Tarihi yapının çok az bir bölümü hala ayakta.  

Manastır yok olmak üzere 

2011 depreminden bu yana kapsamlı bir restorasyon çalışması yapılmayan Yedi Kilise, bugün tamamen yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Onarımı ve bakımı yapılmayan Manastırın, ayakta kalan bölümlerin de özellikle yağmur ve kar suları nedeniyle zarar görmeye devam ediyor. Tarihi yapının daha fazla zarar görmemesi için köylüler kendi imkanlarıyla harekete geçti. Kilisenin üst kısmını naylonlarla kapatan mahalle sakinleri, böylece yapının içine su girmesini önlemeye çalışıyor. Ancak alınan bu geçici önlem, yüzyıllardır ayakta duran yapıyı korumaya yetmiyor.

Mahalle sakinleri, yıllardır ilgili kurumlara restorasyon yapılması için başvurduklarını ancak bugüne kadar sonuç alamadıklarını söyledi. Kilisenin girişinde bulunan "Dikkat! Van Kültür Varlıklarını Koruma ve Bölge Kurulu Müdürlüğünce koruma alanı olarak belirlenen yapının kubbesi ve diğer müştemilat bölümlerinin yıkılma riski bulunduğundan altında dolaşmak tehlikelidir" uyarı levhası ise yapının mevcut durumunu gözler önüne seriyor. Duvarları ve çatısı büyük ölçüde yıkılmış olan tarihi yapı, ziyaretçiler açısından da tehlike oluşturuyor.

Altaylı’nın tapusu manastırın mezarı

Yedi Kilise’nin restorasyon sürecinde en çok tartışılan konulardan biri ise mülkiyet ve tapu meselesi. Yapının bulunduğu arazi tapusunun gazeteci Fatih Altaylı’nın ailesi adına kayıtlı. Mahalle sakinleri, bu durumun restorasyon çalışmalarının önünde önemli bir sorun oluşturduğunu ve yaptıkları başvurulara rağmen yapının restore edilmediğini dile getirdi. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın girişimleri ise yok denecek kadar az. Kilisenin dış kısmında bulunan sütunlar da depremde yıkıldı. Kiliseye günde onlarca yerli ve yabancı turist ziyaret ederken, kilisenin akıbetinin ne olacağı ise belirsizliğini koruyor. 

Maşalyan: Devlet devralsın

Mezopotamya Ajansı’ndan Zeynep Durgut ile Lütfi Pala’nın haberine göre Türkiye’de yaşayan Ermenilerin de tarihi yapıyı korumak adına kimi çalışmaları olsa da girişimler sonuçsuz kaldı. Türkiye Ermenileri Patriği Sahak Maşalyan, Aralık 2025’te Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy ile konuya dair görüştü. Maşalyan, manastırın onarılarak ziyarete açılmasını talep ederek, “Devlet yine de burayı devralabilir”  dedi. Ancak bu konuda herhangi bir girişimin olup olmadığı ise belirsiz.

Tarihi yapının tartışılmaya açılmasıyla birlikte konuya dair 18 Haziran’da katıldığı programda konuşan Fatih Altaylı, “O arazi hala dedemin adına kayıtlı. Kültür Bakanlığı istiyorsa gelsin ailenin diğer fertleriyle de konuşayım. Alsınlar kullansınlar, bilabedel (bedelsiz) kamulaştırsınlar, biz kilise aşığı değiliz” dedi. Ancak Bakanlığı veya ailenin herhangi bir çalışması olup olmadığı belirsiz. WAN