Her roje vera cinîye, doman û heywanan de xeberê hêriş, îstîsmar û qetlîyamî yenî û seba ke ceza nêdîyeno kerdoxan, nê cezayî xo dibare kenî. Îqtîdarî vera reaksîyonê partî û rêxistinan de kerdişê xesênayîşî û îdamî ardî rojeve. Xebatkara Akademîya Cinîyan ya Amedî Fîgen Arase babete ser o qisey kerde û daye zanayene ke ganî heme çîyî ra ver zîhnîyet bibedilîyo. Arase va ‘Çîyê ke ma ti ra vanî şaristanîya maddî, eslê xo de berê zîhnîyetê ma yî’ û wina domnaye: “Eke ma nêfikirî, ma nêşênî çîyêk bikerî. Ma nêşênî qisey bikerî û xelq bikerî. Heta ke zîhnîyet nêbedilîyo, çîyêk nêkeweno dewre.” Arase dewamê qiseykerdişê xo de wina va: “Paradîgmaya azadîya cinîye esta û ganî ma na paradîgma vila bikerî, çalakîyan bivirazî û mende bikerî. Jineolojî tîya de cinîye ra dest pêkeno. Dest bi cigêrayîşê manaya cuye kerdene, aşkerekerdişê têkilîya tebîet û cinîye zaf muhîm î. Cok ra atolye û semînerê ma estî. Gelo nêyî bes î, helbet bes nîyî. Cinîyî binê hêrişê sîstemî de yî. Cinîye cuye bi xo ya. Cinîye nêbo cuye nêbena. Ganî ma wayîrê zîhnîyetê ‘Cinîye nêbo cuye nêbena’ bibî. Çimkî cinîye cuye bi xo ya.” Kiştişê zîhnîyetî bi xo muhîm o Arase bale ante munaqeşeyê ‘Xesênayîşê cînselî’ ser û wina qedênaye: “No nêbeno çareserîye. Çimkî xesênayîş ser organêk ra yeno kerdene. Helbuk heta fikir çinêbo, çîyêko winasî nêbeno. O organ bêro xesênayene zî fikir hîna dewam keno. Heta ke fikir nêro wedarnayene, xesênayîş raşt nîyo. Şima yew bixesênî, yê bînî se benî? Ganî goreyê hemcuya azade bêro têgerayene. Kiştişê zîhnîyetî bi xo muhîm o.” JINNEWS/AMED