12 Eylül askeri darbesinin mimarı Kenan Evren tedavi gördüğü Ankara Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nde önceki gün öldü. Evren, 98 yaşındaydı. Binlerce insanın katledilmesinden sorumlu olan Evren, suçlarının hesabını ödemediği gibi, devlet töreniyle defnedilecek. 12 Eylül 1980’de Evren’in başkanlığında ordu yönetime el koydu. Darbe döneminde 650 bin kişi gözaltına alındı. 1,5 milyondan fazla insan fişlendi. 230 bin kişi sıkıyönetim mahkemelerinde yargılandı. 14 bin kişi vatandaşlıktan çıkarıldı. Yüzlerce kişi çeşitli şekillerde öldürüldü. 171 kişi işkence sonucu yaşamını yitirdi, 50 kişi idam edildi. Ayrıca gazeteler 300 gün yayın yapmadı. 39 ton gazete, dergi ve kitap yakıldı.
12 Eylül’ün Auschwitz’i
Faşist askeri darbe ardından tam anlamıyla bir işkencehaneye dönüşen Türkiye’de bu işkence merkezlerinin başında ise korkunç işkence yöntemlerinin denendiği “12 Eylül’ün Auschwitz”i tanımlamasında bulunulan Diyarbakır Askeri Cezaevi geldi. Bu cezaevinde işkenceden geçirilenlerin başında ise darbenin yok etme amacı güttüğü Kürtler oldu. “Dünyanın en kötü şöhretli 10 cezaevi” arasında yer alan Diyarbakır Cezaevi’nde 1981 ve 1984 yılları arasında 34 kişi hayatını kaybetti, onlarca kişi sakat kaldı.
Anayasa onun eseri
Hala yürürlükte olan 1982 Anayasası, 7 Kasım 1982 tarihinde yapılan referandumda kabul edildi. Evren, yeni anayasanın 1. geçici maddesi uyarınca, yedi yıllık bir süre için, Türkiye’nin 7. cumhurbaşkanı sıfatını kazandı. MGK ve Genelkurmay başkanlığını da sürdürdü.
Hesap vermeden öldü
Anayasa’nın geçici 15. maddesinin kaldırılmasının ardından darbeci generaller 32 yıl sonra Ankara’da yargılanmaya başladı. Ankara 10. Ağır Ceza Mahkemesi, Kenan Evren ve Tahsin Şahinkaya hakkında “12 Eylül 1980’de dönemin başbakanı Süleyman Demirel’e muhtıra vermek, T.C. Anayasası’nı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’ni ortadan kaldırmaya ve görevini yapmasını engellemeye teşebbüs” suçundan müebbet hapis cezası ve rütbelerinin sökülmesi kararı verildi. Dosya halen Yargıtay’da bekliyor. Yaşı büyütülerek idam edilen Erdal Eren için “asmayalım da besleyelim mi” diyen Evren, Diyarbakır, Mamak ve Metris cezaevlerindeki vahşeti savunarak, “Biz o gün doğru olanı yaptık. Bugün de olsa aynı şekilde ihtilal yapardık” diye konuşmuştu.
Annelerin ahını aldı
Darbeci Evren’in en çok bedduasına aldığı kesim kuşkusuz anneler oldu. İlerlemiş yaşına rağmen, gözaltında kaybedilen ve yıllardır kemiklerine dahi ulaşılamayan oğlu Cemil Kırbayır’ın hesabını soran Berfo Ana, 12 Eylül davasında duruşmaya getirilmeyen Kenan Evren’e şöyle seslenmişti: Elin ayağın titremesin Evren, buraya gel.”
Suçlarının hesabını veremeden ölen Kenan Evren için AKP iktidarının 12 Mayıs’ta devlet töreni düzenlemesi bekleniyor.
ANKARA