Ma ke Dîna ra çimê xo kerdî ya, kamjî dugele de kamjî welat de beme bivîme, mawa ma ke çi zon ma salix dayme ma yî zonî museme. Musayena zonî ra tepîya endî her çîyê xo eve zonê dayika xo, xo keme alecaxe. Zon ma rê havalê sata tengo, zon canê ma wo, zon royê ma wo, zon non û sola ma wo. Zonê her sarî yî sarî rê qedr û qiymeto. Zonê dayika ma kî, vatena dayika ma kî ma rê qedir û qiymeto. Serê Dîna’de yîson eve zon xo keno alacaxe. Zon naşîya yîsonî ano horte. Zonaxenîya yîsonî, bîlanenîya yîsonî, nêzonaxenîya yîsonî eve zonî yena horte. Rindenî û qolayenîya yîson re kî zonê yîsonî beno sevev.

Zonê dayika ma, ma re çe ma wo, hardê ma wo, welatê ma wo, îtîqatê ma wo. Naye ra wo ke çe xo de hardê xo de, welatê xo de lawukunê xo, şuarunê xo îtîqatê xo eve zonê dayika xo ame ra zu.

Îson zonê dayika xo en rind dayika xo ra museno. Naye ra wo ke zonê dayika ma, ma rê dayika ma wa. Ez na nustê de wazen ke qese kerdena dayika xo ra tayê qesu û dûwaye ke min vîr de mendê yînu ra tenê binusnî. Zon û îtîqat, adet û tore û kultir tê zere de ro, pêro pîya ro. Naye ra wo ke Roza Zonê Dayiku de dayika xo û hona neçe dayiku bidekernî. Çi ke emegê yî dayiku butune zonê dayiku sero esto. Çike yî dayik ke nê bîyenê ewro zonê dayiku rew ra horte ra darîyayvî we.

Dayika min Serra 2013’îne de Asma Amnona Virenê 15’îne de şîye haqîya xo, mekanê xo cenet vo. Eke şîye haqîya xo 99 serrîye vîye. 

Sodir ra ke tîjîya Olî û Mihemedî ke vejîye, kotî bena bivo, wuza ke kes esto kelê xo yî ra birnêne, kese ke çîno kelê xo wuza cayê ra birnênê na dûwayî kerdenê. “Ya Tîja Olî û Mihemedî verê coy hometa xo rê alaqutare vaze, nêwesu re motazu re bî comerdîye, der û cîranî rê roza xerê bîya, kosê ju de kî mine neçarî û domanune min sitare ke, bi sevekne.’’ 

Na qesey hem dûwayîye, hem felsefeyîyê, hem însanîyetenî rê rawa haqîya. Oncîya na dûwayî rozê Xizirî’de, Gaxan’de, Xelas’de, Rozê Yîmamu’de ke roze guretenê, Tîj ke Dîna ra darîyenê we, vejîyenê serê bonî ayne dûwayî kerdene. Hegay ke çînîyenê cunu de ke genim kerdenê top, tixa nonî ke oncîyenê nîya vatenê: “Xizirê sata tenge, jîyar û dîyarê na dormu, eve rindîye, eve weşîye, eve haştîye, eve mordemîye, eve cîranîye, eve însanîyetîye na non der û cîranê ma re, ma re, teyr û turê birrî re werdene de.’’ Dima kî tîra genime cunî motazunê dewe re, teyr û turê birî ra vila kerdenê, çi ke mend kî wu berdene çe. Uwe ke kerdene ma re oncîya na dûwayî kerdenê.” 

Ciwanê min, laze min çi xiravîyenîya tu ke esta, çi qeda û qusur û zametê tu estê, yî butu na uwe de avor de şerê. Rindenîya tu semtenîya to, mordemenîya to, aqil û îzanê to ovor de bêro. Omre to je na uwe zalal vo. Xizirê sata tenge to de haval vo. Qeda û qusur rawa to ra dûrî bero. Nîyade ke ma dayikunê xo ra hem zon musayme hem cîranen, mordemen, hem tê dusten û haştenî, hem însanîyetenî musayme.

Nika ez dayika xo ra zovî dayiku ra naye van. Seveta ma sima zonê ma sevekno sima ra haq rajî vo. Nika hona domanê ke nîyame Dîna seveta yînu sira zonî seveknayene ma de ra. Wastena min a wa ke na raştîye vo.

Nîyade Yenî Zelanda’ra ju zonaex ser va zonî nîya vano: “Hata ke zonê ma esto adet û torê ma kulturê ma kî beno. Adet û torê ma, kulturê ma ke bî, ma wu siro hardê xo destê xo de ceme.”

Oncîya Kanada’ra Jeanette Armstrong serva zonî nîya vano: “Zonê ma, zonê hardê ma wo. Na hardu zonê ma, ma salixdayime. Weşîya xo ramitene, musnayena ke na hardu ma salixdayime na zonî ma gune qesey kerîme. Velg û vase serê dîna, weseye ke serê dîna de omre xo ramenê serva nînu û xozayîya dîna ma gunê zonî bîyarîme horte.’’ Nîyade ke zon u hardê yîsonî welatê yîsonî butu tê dust de ro.

Serê Dîna de her sar ser va zonê dayike qeret keno ke zonê xo tenena ave bîyaro. Zon ke zerê çeyî de qesey bî, domanê soyî de qesey bî, her cayê weşîye de qesey bî, zon vînd nê beno.

Ma butu zoneme ke serva zonê ma, serva hardê ma, serva kulturê ma, serva welatê ma eve des hazaru cencunê ma canê xo do. Eve des hazaru cencê ma zîndanu de poyînê.

Xelasa welatî de cînî û canukê welatî weşîya newîye de en verde cayê xo gureto. Ewro omedîya ma weşîya nêwîye de tenena bîya girse. Canukê welatî xelesa zonî de kî cayê xo cenê.

Ewro zon vengê domanê soyî de ke ame ra zu, çizayisê domanunê sowu ke zonê dayiku de jedîya, zonê ma wu siro xeleşîno.


HASAN ALÎ KILIÇ