PELŞÎN MÛNZÛR
Pêro dîna zoneno ke zonê kirmanckî vindî beno. Sarê ma yê kirmanc serva vernîgirewtişê na vindîbîyanenî sekeno? Na raşti jê adir zerreyê ma girotîya, vesnena? Jê gencê kirmanc ma dê çiwext wayîrê zon û kulturê xo bivejyê. No zirçayîş û hayleme serva zonê ke bêsayir mendo yo.
Vate estê ke ginanê zerre mordem, vate estê ke tenya fekî de yo, yeno zon ra. Demo ke mordem zonê xo de kilameke domantîya xo de hesneno beno awe û herikeno, gineno rayîrê domantîya xo. Çira qeseyek tirkî, erebî, almanî, farsî heta nika bi eşqa pîl nêkûta zerre ma? Bi zonê sarî vîrameyîşê ma çîn o. Çimkî ne pîlê ma, ne kî qij ê ma, bi tirkî, almanî ma rê nêhuyayenê. Çimkî pêrokîn demo vîyarte yê ma bi reng û awazê kirmanckî bi. La ma zî ewro bi israr xo kenê xerîb. Şarê xo rê, maya xo rê xo kenê xerîb.
Nesil bi nesil beno tajî
Mordem wexto ke raştîya xo rê dûr nêkewo bi xo yo, aîdê xo yo. Serbestî û rûmet zî xo ra girêdayê xobîyayîşî yo. Nika ganî ma xo nêxapînê! Werte de raştîyêka giran esta. Zonê ma çin beno. Serr bi serr, nesil bi nesil beno zeîf. Nayî ra ganî ma şerê destpêkî bi xo ra bikerê. Hendayî xoverdayîş û têkoşînî ra dima, kam şeno (besekeno) vernîya cuyayîşê bi zonê dayike de vindero? Çîyekê wina çin o. Ma xo bi xo asîmîle kenê. Nameyê neyî zî oto-asîmîlasyon o. Nika ganî pêro gencê ma xo ra pers bikerê, kilama “dayê dayê” derheqê tertelê Dersim ra teba dayo hîskerdiş, famkerdiş yan zî xogêrayîş?
Zonê ma, vengê koyê ma yo
Eke seba no zon û kulturî ma tertelê 38 dîyo û eke no qirkerdiş dewam keno se; o wext ganî ma zî veng û awazanê xo, xo vîra nêkerê. Çira kokimanê ma honde
bar girewto ser hermê xo û onca zî wayîrê omedîyê. Omedê kokum û cinîyan gencan ra esto. Onca teba zey zon û kilamanê kirmanckî, besenêkeno motîfanê kirmanckî bido cuwîyayen.
Qiseyêka pîlanê ma esta, vanê; “Her vaş ser kokê xo de reseno û beno pîl.” Mordem bi zonê xo, bi kultur, cem û cematê xo beno mordemê welatê xo. Huyayîş zî, bermayîş zî, xezelayûş û dejantişê ma zî bi zonê ma de bi mane yo. Zonê ma, ma rê deyîra domantîya ma, kayê domantîya ma, vengê çemê ma yo. Têlê tembûrê Dewresê ma, vengê koyê ma, jarê ma yo. Wayîrvejyayîş nêbo, maneyê cuyayîşî zî yeno perskerdîş. Kolonyalîstan no perskerdîş ma de qedênayo. Netîce de na seba ma dejêka, dirbetêka giran a.
Peynîya zonê ma do senî bo?
Mordemê kamil yê verên dew bi dew, ko bi ko fetelîyay, bi îtiqat, zon û kulturê xo domanan pîl kerdî. Nika lazim o ma zî zey Dewrêsanê kamil dew bi dew bifetelyê, zon û kulturê xo domanan rê bidê musayîş. Kirmanckî nika nîno qiseykerdiş. Ka hele vajê, peynîya zonê ma do senî bo? Bi no şîyayîşî nameyê zonê ma do ser harde de bimano?
Rejîmê faşîst û yewperest yê tirk, seba qirkerdişê kulturî polîtîkayanê newe neweyî aktuel kenê. Dişmen vera şar û mîrasê tarîxî yê ma planê qilêrînî ramenê. Hozanê pîl Cegerxwînî wina vato: “Eke ma nêbê jû, ma do şirê jû bi jû.” Nayî ra wext wextê wayîrvejyayîşê xo, kulturê xo, nasnameyê xo yo. Eke ma bi zonayîşê neteweyî werzê ser payan û xover bidê, o wext kes nêşeno veng û awazê ma bibirno. Vengê ma, vengê heyfgirewtişî yo, vengê xobîyayîş, cinî, doman û şarî yo.