• Varoluş mücadelesi için direnen Kürt'e savaşı dayatan devlet, bir başka “Kürtlüğü” ödüllendirmesi kimseyi şaşırtmamalı ama üzerinde durulmalı. Bu devşirme siyaseti irdelenmeli; ifşa edilmeli.

HEVAL TAHA

Türk devleti, Kürdistan’da son derece acımasız bir savaş yürütürken yanında konumlanacak bir başka 'Kürtlüğü' ayakta tutmak için özel savaş yöntemleri uyguluyor.

Bu, hüküm sürdüğü her yerde sömürgecinin başvurduğu bir yoldur. Bu yüzdendir Kürdistan dağlarını, gerillanın kullandığı mağaraları kimyasal silahlarla vurmaktan imtina etmeyen devlet, yanında hizalanan 'Kürt'ü ödüllendirirken de oldukça cömerttir. Devlet eliyle geliştirilen bu ödüllendirme, siyasi ve ekonomik ikbal biçiminde olabileceği gibi 'Kürtlük adına' yapıldığı iddia edilen bazı girişimlerin varlığına müsaade ederek, önünü açarak da oluyor. Bu girişimlerin, özellikle iktidar tarafından 'Kürtlüğün temsilini sağlayan kurumlar' olarak görülmesi de bu yapılara sunulmuş büyük bir ikbaldir. Böylelikle devlet, teslim olmamak için direnen Kürt'ü savaş araçlarıyla yok etmeye çalışırken, direnenlerin karşısında konumlandırdığı kendi 'Kürt'ünü de üretir, görünmez eliyle besler, kollar ve gözetir. Milletvekili yapar, gazeteci yapar, yayıncı yapar, sinema-tiyatro yapımcısı ve oyuncusu yapar. Devlet bu, istediğinde sınırsız ikbal olanağı sunar. Yeter ki bu iaşeye tamah edecek birilerini devşirebilsin.

Devlet, Kürdistan dağlarını, köylerini yakıp yıkarken “Kürt kurumu” olarak varlığına müsaade edilen bu yapılar ve kişilikler, görünenin dışında savaşın en kirli yüzünü temsil ederler. Tam da Frantz Fanon’un “Sömürge aydını sömürgecinin suç ortağıdır” tespitindekidir. Kürt Özgürlük Hareketi ile oturduğu diyalog masasında somut yasal hiçbir adım atmayan iktidarın, “ödül veriyorum” üstenci tavrıyla Kürtlüğü araçsallaştırmasına hizmet etmek, bu iş birliğinin en somut biçimlerinden biridir. Ehmedê Xanî’ye verilecek vefa ödülünü kimin alacağına da Kürtler değil, muktedir karar veriyor. Aslına bakarsanız tayin ediyor. Bu yolla iktidar kendi 'Kürt'ünü hizaya sokuyor. Kendi yanında saf tutmaya mecbur bırakıyor. İktidar, kendi kadrolarını, kendi safında aktif görmek istiyor. Ana dilde eğitim talebine başından beri kapıyı kapatan, bu konuda en ufak bir girişimde bulunmayan iktidarın verdiği 'vefa ödülü'nü alanlara ilişkin uygun sıfatı bulmayı, okura bırakıyorum.

Üzerinde durmaya değer gördüğüm şudur: 24 yıldır iktidarda bulunan Tayyip Erdoğan ve AKP’sinin bugüne kadar hiçbir adım atmadıkları bu alanda birdenbire kamuya açık bir biçimde bu 'ödüllendirme'sidir. Sürmekte olan Barış ve Demokratik Toplum Süreci'ne iktidarın büyük ortağı olarak dahil olan Erdoğan’ın, süreci akamete uğratmak için azami bir çaba içerisinde olduğu ortadayken bu 'ödüllendirme' ile ne amaçlanıyor? Bu ödüle hangi çevrelere 'makbul Kürtlük' payesi bir kez daha bahşediliyor.

Tam da burada sömüren ile sömürülen ilişkisinde ortaya çıkan en çarpıcı kişilik yok oluşlarından birine değinmek farz oluyor. Elbette bu durum, Kürdistan’a özgü bir durum değildir. Sömürge ilişkileri tarihi, bu ve benzeri durumlarla örülü. Sömürgeci, işgal ettiği falanda sadece yer altı ve yer üstü kaynaklarını talan etmekle kalmıyor. Sömürge insanının kişiliğini, kültürünü varoluşsal tüm değerlerini, haklarını da yok etmek için saldırıyor. Bunu yaparken sömürge halklarını içeriden parçalama, en yaygın yöntemdir. Sömürgeciliğe karşı direniş, salt sömürülen adına değil tüm insanlık adına bir direniştir. Sömürgeci işte bu ortak insanlık değerine halel getirmek için ihaneti meşrulaştırır. Direnen güçleri parçalamak için ihanetçiyi besler.

İngilizce bir ifade bu durumu çok iyi tanımlıyor. “House slave”, direkt çevrilirse karşılığı “Ev kölesi”dir. Bu tanımlamayı ilk kez Malcolm X, 10 Kasım 1963'teki konuşmasında dile getirdi “Ev kölesi” ifadesini. O tarihten itibaren sömürgeci sömürülen ilişkisini tarifte son derece güçlü bir tanımlama olarak yerini aldı. Sömürgeciliğe karşı direnen güçler ile sömürgeciye hizmet eden köleleri kategorize etmede bir anahtar vazifesi gördü dünyanın her coğrafyasındaki ezilenler için. Malcolm X’in ifadesiyle, tarla zencisi bir kulübede yaşar, yırtık pırtık giysiler giyer ve bağırsak yerdi. Sahibinden nefret ederdi. Sahibinin evi yanarsa, tarla zencisi rüzgar için dua ederdi. Sahibi hastalanırsa, tarla zencisi onun ölmesi için dua ederdi. Birisi tarla zencisine kaçmasını önerirse, anında kaçardı. Ev kölesi ise efendinin evi alev aldığında, yangını söndürmek için sahibinden daha fazla çaba gösteriyor, çünkü o evin yanması durumunda kendi konforlu köleliğinin de sona ermesinden korkuyor. Ev kölesi, kendisini sahibinden bağımsız bir varlık olarak göremez. Sahibi hastalandığında, “sahip biz hasta mıyız?” diye sorar. Malcolm X'e göre ev kölesi, efendisini efendisinin kendi kendini sevdiğinden daha fazla sever. Sahibinin çıkarlarını ve sağlığını kendi özgürlüğünün önüne koyar.

Yine sömürgeciliğe ilişkin çalışmalarıyla tabiri caizse Batı düşünce dünyasını da sarsan Frantz Fanon'a göre sömürgeciye hizmet eden sömürge okuryazarı, kendi halkının sırtından entelektüel ve sınıfsal sermaye devşiren, efendisine hayran ama kendi gerçeğine düşman bir yabancılaşma abidesidir. Ne kadar tanıdık tarifler değil mi? Son 50 yılda Kürtler arasında okuryazarlığı “aydın” olmak zanneden ne kadar çok isim peyda oldu. Sayı artınca artık bu başlıkta isimlerin bir ehemmiyeti kalmıyor. Ben de burada anlatacağım profillerin isimlerini kullanmamayı tercih ediyorum, çünkü burada isimlerden ziyade kendi halkına yabancılaşan bu profili tarif etmek, daha önemli bir ihtiyaç olarak ortaya çıkıyor.

Televizyon kanallarında, Kürt Özgürlük Hareketi gerillalarını kast ederek, “ben Kürt'üm benim için ölmeyin” diyerek mücadeleyi boşa çıkardığını zanneden fukaralığın varacağı yer, Fanon’un tarif ettiği suç ortaklığı noktasıdır. Bu suç ortaklığının mükafatı da AKP safında milletvekilliğidir.

Kürtlüğünü folklorik bir öge olmanın ötesinde hiçbir boyutta yaşamayan bir oyuncu üzerinden yürütülen 'kam davulu' hezeyanının da yine bugünlere denk gelmesi dikkat çekicidir. Son derece içeriksiz bir sahnede kullanılan 'kam davulu' gerekçe edilip hiçbir Kürtlük temsili olmayan bir karaktere geri adım attırarak bu durum Kürtlük karşısında zafer inşasına dönüştürülmek isteniyor. Ne zaman? Kürtler, devlet ile masada Barış ve Demokratik Toplum Süreci için bir mücadele yürütürken. “İslamiyet'le şereflendikleri” günden itibaren Şamanlığı reddeden Türklüğün 'kam davulu' hezeyanı da ancak böyle süfli bir kişilik karşısında var edilebilirdi. 50 yılı aşkın süre Kürdistan’da yaşanan savaş boyunca hiçbir bedel ödemeyip iktidara geldiği günden bu yana AKP iktidarının tüm nimetlerinden yararlanan bu isimlerin, bugün ihtiyaç duyulduğunda 'hırpalanmaları', iktidara yamanmanın bir bedeli olsa gerek. Devlet, halkına ihanet edip kendi karşısında hizaya geçeni (Ev kölesi) ödüllendirdiği gibi gerek gördüğünde hırpalar da.