Avukat Hasan Erdoğan, karakola giden çocuk sayısına bakıldığında tutuklu çocuk sayısının 10 binin üzerinde olduğunu söyledi.
Kamuoyunda “Taş atan çocuklar” olarak bilinen ve binlercesi cezaevinde olan Kürt çocuklarının yargılanmasında yeni bir gelişme yaşandı. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM), Ferit Gülcü için verdiği karar, diğer tüm tutuklu çocuklar için de emsal niteliği taşıyor. 9 Ekim 2008’de gözaltına alınan Ferit Gülcü, Diyarbakır 5. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 11 yıl 4 ay hapis cezasına mahkum edilmişti. Yargılama AİHM’e taşındı. AİHM, Gülcü’ye ilişkin kararında, gösteri yürüyüş hakkının engellenemeyeceği ve tepkinin "makul" olduğunu vurguladı.
AİHM'in kararını değerlendiren İnsan Hakları Derneği (İHD) Yöneticisi ve Ankara Barosu Çocuk Hakları Merkezi Üyesi Avukat Hasan Erdoğan, kararın çocuk haklarını savunduğunu belirtti.
Çocuk da olsa kadın da olsa…
Dönemin Başbakanı Erdoğan’ın 2006 yılında “Kadın da olsa çocuk da güvenlik görevlileri gereğini yapacaktır” talimatının ardından TMK’de yapılan değişikliği hatırlatan Av. Erdoğan, bu süreçten sonra çocukların yargılanmasının önünün açıldığını vurguladı. Erdoğan, şunları aktardı: “Çocuklar yoğun bir şekilde gözaltına alınmaya ve tutuklanmaya başlandı. Asıl ‘taş attan çocuklar’ ve çocuk tutukluluk mevzusunun kamuoyuna yansıması ise maalesef Pozantı Cezaevi sonrası oldu. Çünkü Pozantı Cezaevi’nde çocukların cinsel istismara varıncaya kadar çok ağır işkence gördükleri kamuoyuna yansıdı. Bundan sonra tekrar çocuk tutukluluğu, terör suçu ve çocuk meselesi tartışılmaya başlandı."
Çocukların gösteri hakkı
Çocuklara özgü bir adalet sisteminin uygulanması yönünde çaba gösterdiklerini ifade eden Av. Erdoğan, çocukların savaşın içinde büyüdüklerini ve bu savaşın en büyük mağdurunun yine çocuklar olduğunun altını çizdi. Avukat Erdoğan, “Devlet çocuk olarak görüp çocuk olarak yaklaşmalı. Bu çocukların evleri yakıldı, bu çocukların yaşadıkları semtler yok edildi. Her bir aileden kayıplar var ve bu çocuklar bir şekilde kendilerini ifade etmek için sokağa çıktılar. İşte AİHM kararında da çocukların sokakta gösteri yapma hakkının olduğu vurgulandı” diye konuştu.
Yaşlarını katlayan cezalar
Bu çocukların yargılandığı davalarda hukuka aykırılık olduğuna da dikkat çeken Av. Erdoğan, “Çocukların tek bir eylemden yargılanması gerekiyorken ‘Örgüt propagandası’, ‘Taş atmak’, ‘Kamu malına zarar vermek’ ve ‘Örgüt üyeliği’ suçlarından ceza alıyorlar. Çocuklar bu şekilde yaşlarının iki katı ceza aldılar. Çocuklar için özel yargılanma yapılması gerekir. Bu çocukların yetişkinlerle yargılanmaması farklı usullerle yargılanması gerekir" şeklinde konuştu.
Erdoğan, Türkiye’nin de taraf olduğu sözleşmelerde çocukların düşünce ve ifade özgürlüğü ile örgütlenme hakkının olduğu ancak bunların Türkiye'de karşılık bulmadığını söyledi.
Çocuklar tahliye edilmeli
AİHM kararının pek çok dosyasının yeniden yargılanmasının önünü açacağını kaydeden Av. Erdoğan, “Emsal bir karar oldu. Çocukların derhal cezaevinden tahliye edilmesi gerekiyor” dedi. Türkiye'deki cezaevi koşullarının çocukların gelişimi için uygun olmadığını anımsatan Erdoğan, şöyle devam etti: “Türkiye taraf olduğu pek çok sözleşme ve iç mevzuat gereceğinde çocukların tutukluluğuna pozitif yaklaşmalı. CPT raporlarında da Türkiye’deki çocuk cezaevlerinin şiddet ürettiği, çocukların şiddete maruz kaldığını görüyoruz.”
17 kez tutuklanan çocuklar
"28 kere yargılanan 17 kere tutuklanan çocuklarla tanıştım" diyen Erdoğan, çocukların cezaevlerinden sonra toplumla bütünleşemediğine dikkat çekti. Erdoğan, şunları söyledi: "Çocuğa başka bir alternatif bırakmıyoruz. O çocukların bir kısmı da maalesef hayatta değil. Biz aslında bu çocukların suçlu olduğunu düşünmüyoruz. Türkiye'de 18 yaşın altında oldukları için bir derneğe üye olamıyorlar. Peki bu çocuklar nasıl kendilerini ifade edecekler? Bu çocukların sert müdahaleye karşı bir şekilde kendilerini savunma hakkı var. Taş atmak bir semboldür, kendilerini ifade etme biçimidir. Biz sürekli bunu ifade ediyoruz. Türkiye'de demokrasi bilinci yeni yeni gelişiyor ve maalesef bu özgürlükler zorla elde ediliyor, çocuk da olsa. Dileriz bu karar ve mahkemelerin bu katı yaklaşımları değişir, dileriz çocuklarımız artık cezaevinde olmaz.”
Bakanlığın verilerini aşıyor
Adalet Bakanlığı’nın Türkiye'deki tutuklu çocuklara ilişkin verileri şöyle:
* Cezaevlerinde bin 847'si tutuklu, 731'i hükümlü toplam 2 bin 578 çocuk bulunuyor.
* AKP iktidarı döneminde cezaevindeki çocuk sayısı yüzde 26 arttı. 2002'de çocuk hükümlü sayısı 548 iken bu sayı 2017 yılına gelindiğinde yüzde 33 artarak 731 oldu.
* 2002 yılında bin 497 olan tutuklu çocuk sayısı, 2017'de 350 artışla bin 847'ye yükseldi.
Avukat Hasan Erdoğan ise karakola giden çocuk sayısına bakıldığında tutuklu çocuk sayısının 10 binin üzerinde olduğunu düşündüklerini ifade etti.
SELAMİ ASLAN / DİHABER / ANKARA