İlk Kürtçe dergi Rojî Kurd’un basımının yüzüncü yılı dolayısı ile İstanbul Bilgi Üniversitesi Santral Kampusü’nde, “Osmanlı Kürt Basını” başlıklı konferans yapıldı. Kürdoloji Çalışmaları Grubu ile Bilgi Üniversitesi Tarih Bölümü işbirliği ile düzenlenen Konferansta Osmanlı’da Kürt basını ve Rojî Kurd Dergisi üç konulu oturum düzenlendi. Birinci oturumda konuşan Ortadoğu uzmanı Hamit Bozarslan “Osmanlı modern kimlik projeleri içinde Kürt aydınları” başlığı ile yaptığı sunumda Kürt tarihi ve kültürü ile ilgili 20’inci yüzyılda daha fazla araştırmanın yapıldığını ifade etti. “Osmanlı’da Kürt basınının ortaya çıkış süreci” başlıklı sunumu yapan Kürt tarih araştırmacısı M. Malmîsanij, Kürt basın tarihinin 1898 yılında Kürdistan Gazetesi’yle başladığını söyledi. 1913 tarihinden öncesine bakıldığında Kürt yayınlarının çok az olduğunu belirten Malmîsanij, “Bunların genel sınıflandırmasını yapmak gerekirse meşrutiyetten önce ve sonrası diye ayırabiliriz. 1908 tarihinde Kürt basınının ortaya çıkması ulusal hareketlerin gelişmesini izler. Kürtler açısından yazılı kültür anlamında önemi büyük” dedi.


Osmanlı’da ulus inşası
“Osmanlı modern kimlik projeleri bağlamında Osmanlı basını” başlıklı sunumda konuşan Bilgi Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Bülent Bilmez ise “Osmanlı’da kimlik ve ulus inşası 19’inci yüzyılın sonunda ortaya çıkıyor. Burada karşımıza modernleşme süreci ve onun bir parçası olarak kimlik inşa projeleri çıkıyor” dedi. Osmanlı’da basımın 1828’den 1928 tarihine kadar bin 746 Türkçe dışı, bin 700 civarında ise Türkçe yayın olduğunu belirten Bilmez, “Modern kimlik projeleri üzerine çalışılırken biz geriye dönüp daha sonra ulus dediğimizi oluşturan unsurları, daha önceki dönemlerde gördüğümüzde daha önce de varmış diyoruz” diye belirtti.


Derginin hikayesi anlatıldı
İkinci bölümde konuşan araştırmacı Mesûd Serfiraz ise Roji Kurd dergisinin hikayesini anlattı. Derginin ilk basımının 6 Haziran 1913 yılında yapıldığını belirten Serfiraz, “Yayını İstanbul’da yapıldı. Tüm yazıları Arap alfebesiyle yapıldı. Ama yazarlar Latin ve Arapça alfebeleri konusunda yazılar yazmıştır. Dergiye baktığımızda Selahattin Eyyübi gibi Kürtler için önemli olan isimlerin yaşam öyküleri anlatılıyor” dedi.

Yazarlar ve yazılar tanıtıldı
Konferansın devamında Kürdoloji Çalışmaları Grubu üyesi Tahir Baykuşak, Rojî Kurd dergisindeki yazarları ve yazılarını anlattı. Oturumun en sonunda konuşan dil bilimci Sami Tan ise, Kürtçe’nin coğrafyaya göre uğradığı değişimleri değerlendirdi. Konferans, “Rojî Kurd: İçerik Analizi” başlıklı oturumun ardından soru cevap bölümüyle son buldu. Etkinlikte ayrıca Çevirisi Kürdoloji Çalışmaları Grubu, basımı İstanbul Kürt Enstütüsü tarafından yapılan, “Yüzüncü yılında Rojî Kurd” kitabı tanıtıldı. Kitap, 1913 yılında yayınlanan Rojî Kurd’un 4 sayısını Türkçe ve Kürtçe yayınlıyor.

DİHA/İSTANBUL