12 Eylül döneminde cezaevlerinde uygulamaya konulan ve büyük direnişler sonucu geri adım atılan “tek tip elbise” uygulaması yeniden hayata geçiriliyor. Erdoğan’ın sözleri üzerine bakanlık harekete geçti.
Daha önce AGİT ve başka uluslararası kuruluşların “işkence merkezi” olarak nitelendirerek ABD’yi eleştirdikleri Guantanamo Cezaevi ya da askeri üssü, en son AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından gündeme getirildi. Erdoğan, Guantanamo’yu referans alarak, oradaki “tek tip elbise” uygulamasının Türkiye’de hayata geçirilmesini istedi. Bunun üzerine Adalet Bakanlığı harekete geçti ve AKP’ye yakın kimi kaynaklar söz konusu uygulamaların bir süre sonra hayata geçirileceğini bildiriyor.
Erdoğan’ın gündeme getirdiği tek tip elbise 12 Eylül döneminin bir uygulaması olarak daha önce Türkiye’de denendi.1 Ocak 1984’te yürürlüğe konulan uygulamaya karşı büyük bir direniş gösterildi. 14 Temmuz 1982’de Diyarbakır Cezaevi’ndeki büyük ölüm orucundan sonra elde edilen haklar geri alınınca, aynı cezaevinde yeniden ölüm orucu başladı. Diyarbakır Cezaevi’nde bu uygulamaya başlatılan ölüm orucunda PKK’den Cemal Arat, Dev-Yol davasından Orhan Keskin hayatını kaybetti. Necmettin Büyükkaya da işkence sonucu 23 Ocak 1984’te katledildi.
11 Nisan’da Devrimci Sol ve TİKB davası tutsakları tarafından başlatılan açlık grevinde ise Abdullah Meral, Haydar Başbağ, Fatih Öktülmüş ve Hasan Telci hayatını kaybetti. Direnişler üzerine söz konusu uygulama 1986’da kaldırıldı.
Bu dayatma kabul edilemez
O dönem Diyarbakır Cezaevi’nde bulunan direnişçilerden Mehmet Şirin Tunç, tek tip elbiseye karşı başlattıkları direnişe saldırıyla yanıt verildiğini ve Diyarbakır Cezaevi’nde 5 şehit verdiklerini hatırlatarak, “Bunu 2017 yılında tekrar dayatmaları akla mantığa uymaz. Biz o dönem uygulamaları kabul etmedik, insanlar bugün bunu hiç kabul etmez. Sırf tek tip elbise giymemek için mahkemelere çıkmadık, mahkemelere zorla götürdüklerinde de üzerimizdekileri yırttık" diye konuştu.
12 Eylül’ün ruh ikizidir
THKP/C 3. Yol davasında siyasi tutuklular arasında bulunan ve o dönem ordudan atılan Rahmi Yıldırım da bugünkü uygulama için şu değerlendirmeyi yaptı: “Bugünkü AKP iktidarı 12 Eylül darbe iktidarının ruh ikizidir, devamıdır. Bunu özellikle vurguluyorum. Ülkeyi nasıl yönetiyorsa cezaevlerini öyle yönetmek istiyor. Tek tip uygulaması 12 Eylül cuntası tarafından siyasi tutsakların onursuzlaştırılması, ıslah edilmesi amacıyla ortaya sürülmüştü. Metris’te tutukluyduk, karakolda başlayıp cezaevinde süren işkencenin simgesi olarak bu uygulama bize dayatıldı. Biz buna direndik. Cezaevindeki zulme karşı direnişi dışarıyla bildirilmesi bize nasip oldu. (Fotoğrafı kastederek) İlk duruşmada tek tip elbiselerini yırttık. Bugün tekrar gündeme getirilmesi insan hakları ile bağdaşmaz. Cezaevindeki tutuklu ve hükümlüler ekstra yaptırımlara tabii tutulamaz. Bunu gündeme getiren AKP iktidarının, askeri ve siyasi sözcüleri bu darbe koşullarının bir numaralı sorumlusudur.”