Cizre’den Silopi’ye, Şırnak’tan Nusaybin’e, Gever’den Sur’a Kuzey Kürdistan kentleri 2016 yılına tank ve top sesleri altında girildi. 982 gün yasaklı geçen kentler yerle bir edildi, yüzlerce insan katledildi.

Sur dışında, resmi olarak süren sokağa çıkma yasağı olmasa da Nusaybin, Şırnak, Silvan, Gever gibi birçok yerde halen fiili yasak durumu söz konusu. 2016 yılının ilk dakikalarında yükselen kurşun sesleri, yılın son günlerinde açığa çıkacak olan ağır bilançonun da habercisiydi. Yıl içerisinde Sur, Gever, Cizre, Silopi, İdil, Şırnak ve Nusaybin’de toplam 982 gün yasaklı geçti. Bu yasaklar sırasında bölge kentlerinde ilan edilen sokağa çıkma yasakları ve yaşanan çatışmalarda, 436 YPS’li ve 292 sivil yaşamını yitirdi.

Silopi’de 36 gün

Şırnak’ın Silopi ilçesinde 2015 yılı içerisinde 3 kez sokağa çıkma yasağı ilan edildi. Aynı yıl içerisinde 14 Aralık’ta ilan edilen sokağa çıkma yasağı 18 Ocak’a kadar 36 gün boyunca şiddetli çatışmaların ve ölümlerin yaşandığı yer oldu. 5’i çocuk ve 6’sı kadın 26 sivil katledilirken, çatışmalar sırasında yaralanan 5 sivil de farklı tarihlerde tedavi gördükleri hastanelerde yaşamını yitirdi. Cudi, Nuh, Başak, Şehit Harun ve Barbaros mahallerinde yüzlerce ev yıkıldı, binlerce insan zorunlu göçe tabi tutuldu.

Öldürülenlerin cenazeleri tahrip edildi, birçok cenaze ise günlerce sokak ortasında kaldı. Cenazeler saldırı nedeniyle morglara götürülemedi, evlerde ya da camilerde bekletildi. Yasak sırasında ilçede bulunan üç Kürt siyasetçi Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) Parti Meclisi Üyesi Seve Demir, Özgür Kadın Kongresi (KJA) Üyesi Fatma Uyar ve Silopi Halk Meclisi Eşbaşkanı Pakize Nayır, Türk güçlerince katledildi.

57 yaşındaki Taybet İnan’ın cenazesi tam 7 gün boyunca sokak ortasında bekletildi.

Hezex’in en uzun 44 günü

Yine Şırnak’ın Hezex (İdil) ilçesinde 16 Şubat’ta ilan edilen “sokağa çıkma yasağı” 30 Mart’ta son buldu. 44 gün süren şiddetli çatışmalardan sonra ilçeye girenler, yerle bir edilmiş evleri ile karşılaştı. Yoğun çatışmaların yaşandığı Turgut Özal ve Yenimahalle mahallelerinde zarar görmeyen ev kalmazken, birçok ev ateşe verildi. Sokaklar boşkovanlar, top mermileri ve roket parçaları ile dolmuştu. 4’ü çocuk 26 sivil ve 27 YPS’li katledildi.

Tunç gibiydi Cizre

Cizre’de, 14 Aralık 2015’te ilan edilen “sokağa çıkma yasağı” ile birlikte daha önce sevkiyatı yapılan tanklar, sokaklara inerek bombardıman yaptı. Bu bombardıman 79 gün sürdü. 

2015’te 21 kişinin yaşamına mal olan “sokağa çıkma yasağı”, 2016 yılında 279 oldu. Sayı katlandı ve insanlar sığındıkları bodrumlarda yakıldı. Yakılan cenazeler kül olmuş halde, yıkıma uğramış binaların bodrumlarında kaldı. Binaların tepesine Türk bayrakları asıldı. Küle dönmüş cenazeleri alan kimi ailelere, poşet içerisinde kemik parçaları verildi. 40’ı aşkın aile henüz cenazesine ulaşmış değil. 

Katledilenler arasında yer alan Cizre Halk Meclisi Eşbaşkanı Mehmet Tunç, son konuşmaları ile hafızalara kazındı. Tunç, son konuşmasında “Teslim olmayacağız. Bundan herkesin haberi olsun. Cizre halkı 60 gündür soğuğa, açlığa ve susuzluğa rağmen diz çökmedi. Onun için kalan insanların bizimle gurur duyması lazım. Biz diz çökmeyeceğiz. Nasıl ki ilk günkü gibi Hayrilere, Kemallere ve Mazlumlara söz vermişsek, onlar nasıl ki Esat Oktay gibi kişiliklere diz çökmemişse biz de AKP faşizmine Cizre halkı olarak diz çökmeyeceğiz.”

Yasağın kalkması ile gün yüzüne çıkan yıkım ve talanın yanı sıra ardından da ‘kamulaştırma’ adı altında neredeyse yıkımdan nasibini almayan ev kalmadı.

Nusaybin kabusları oldu

Nusaybin’de daha önce 5 defa, günler süren sokağa çıkma yasakları ilan edildi. Son olarak 2016’nın 14 Mart’ında sokağa çıkma yasağı ilan edildi ve aylar boyunca sürdü. Yaşananların yabancısı olmayan Nusaybin, 134 gün boyunca tank ve toplarla yıkıldı. Nusaybin’in büyük bir bölümü yıkıma uğradı ama Orgeneralinden binbaşısına kadar üst düzey askeri yetkili komutasında yığılan 10 bini aşkın devlet gücünün psikolojik çöküntüye uğraması sonucu, tarihe “Nusaybin sendromu” olarak geçti. 

Nusaybin’e yönelik 134 gün süren amansız saldırılar ile son bulmadı yasak. Şiddetli çatışmaların yaşandığı ve tel örgüler ile kuşatılan Fırat, Dicle, Zeynel Abidin, Abdülkadirpaşa, Yenişehir ve Kışla mahallelerindeki durum, diğer kentlerde kepçeler ile meydana gelen bir yıkım değildi, tankların top atışları sonucu yerle bir edilen manzara vardı. Sokaklarda, yıkım ve talanın ardında kalan molozların arasında ayakta durabilen binaların çatılarına dikilen Türk bayrakları ve bunun fotoğraflara yansımaları vahşeti özetliyordu. 

134 boyunca sürdü saldırılar ve yasak kısmi olarak kaldırıldı. “Bu günleri asla mağdur edebiyatıyla anlatmayın, mağdur tarih yazmaz, oysa biz tarih yazıyoruz” sözleri ile ölümsüzleşenler vardı. 134 gün boyunca yaşanan çatışmalar ve bombardıman sonucunda 48 YPS’li şehit oldu.

Gever’e Türk nefreti kusuldu

Ağır saldırılar altında kalan bir diğer kent ise Hakkari’nin Gever ilçesiydi ve burada 13 Mart’ta ilan edilen sokağa çıkma yasağı 78 gün boyunca ağır bombardıman ile sürdü. Sokağa çıkma yasağı, ölüm kusan zırhlı araçlardan yapılan “Yüksekova’yı terk edin” anonsları ile başladı. Anonslara top atışları eşlik ederek, 120 bin insanın göçe zorlanması hedefleniyordu. 78 gün sürdü yasak, ancak çatışmalar 14 sivil ve 86 YPS’li katledildi.

Cenazelere işkence yapıldı, tanınmaz halde morglara kaldırıldı. 

365 günün tamamı

Amed’in Sur ilçesinde 2015’in Kasım ayının son günlerinde başlayan sokağa çıkma yasağı, 2016 yılının 365 günü sürdü ve halen devam ediyor. Tarihi miras niteliğindeki bin 312 yapı yok edildi. 9 Mart’ta yasağın 98’inci gününde yapılan ‘Operasyon bitti’ açıklamasına rağmen, yasak kalkmadığı gibi tank ve toplarla yerle bir edilen tarihi ilçede iş makineleri ile ‘Yıkım operasyonu’ başladı. Binlerce yıllık tarih yerle bir edildi.

Sur’dan 73 cenaze çıkarıldı. Protesto eylemlerinde ise 11 kişi katledildi. Cizre’de ve Silopi’de cenazelere yönelik işkenceler, Sur’da da devreye konuldu. YPS’lilere ait cenazeler, 27 gün boyunca sokak ortasında bekletildi. İlk 100 gün içerisinde 64 YPS’li ve 7 sivil yaşamını yitirdi.

Şırnak üzerlerine gitti

Şırnak’ta 14 Mart’ta başladı sokağa çıkma yasağı. Yasak ilan edilmeden başlamıştı çatışmalar, Şırnak Valiliği tarafından ilan edilmesiyle resmileşti ve gün geçtikçe şiddetlendi. 

Operasyonlar yasağın 83’üncü gününde, ancak kente yönelik yıkım ve talan 246 gün sonra sona erdi. Kentin 7 mahallesinde 83 gün boyunca süren tank ve top atışlarından nasibini almayan ev kalmadı. 14 binden fazla evin hasar gördüğü ve 2 binden fazla evin yıkıldığı kentte, camilerin bombalanması bile kameralara yansımıştı. Kentte yaşanan çatışmalar sonucunda 51 YPS’li şehit düştü.  


DİHABER / AMED