6 ayda bin 804 hak ihlali - Yeni Özgür Politika

İHD Amed Şubesi Kuzey Kürdistan'da 6 ayda en az bin 804 ihlal yaşandığını raporlaştırdı.

Amed Şubesi, 2026’nın ilk 6 ayındaki insan hakları ihlallerini içeren raporunu düzenlediği basın toplantısıyla açıkladı. Şube Eşbaşkanı Ercan Yılmaz, geniş bir alanda ihlallerin devam ettiğini; bazı hak ve özgürlükler bakımından ise belirgin bir artış yaşandığını söyledi. Yılmaz, yılın ilk 6 ayında en az bin 804 insan hakkı ihlalinin tespit edildiğini aktardı. Yılmaz, bununla birlikte insan hakları ihlallerinin gerçek boyutunun kayıt altına alabildikleri vakalarla sınırlı olmadığının da altını çizdi.

Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne dikkat çeken Yılmaz, insanların düşüncelerini ifade etmeleri nedeniyle soruşturulduğu, barışçıl gösterilerin yasaklandığı, yurttaşların demokratik tepkileri nedeniyle gözaltına alındığı ve tutuklandığı, demokratik siyaset alanının sınırlandırıldığı ve hapishanelerde ağır insan hakları ihlallerinin devam ettiği bir ortamda barışa ilişkin toplumsal güvenin güçlenmesinin mümkün olmadığını söyledi. Bu nedenle ilk 6 ayda tespit ettikleri ihlaller ile devam eden sürecin amacı arasındaki çelişkiye dikkat çeken Yılmaz, "Barış ve müzakere ortamının güçlenmesi; ifade özgürlüğünün, örgütlenme özgürlüğünün ve barışçıl toplantı ve gösteri hakkının güvence altında olmasını gerektirir” dedi.

MGK kararı gecikmesin

'Çerçeve yasa'nın hukuk dünyasından sonuç üretebilmesi için şart koşulan MGK kararının bir an önce alınması gerektiğini vurgulayan Yılmaz, suç tarihi ve suç tipine göre yapılan kategorik ayrımların yasanın amaçladığı toplumsal barışa hizmet etmeyeceği kanaatini tekrarladı. Silahların devreden çıkarılarak demokratik siyasetin güçlendirilmesinin amaçlandığı bir süreçte yasadan yararlanacak kişilere yönelik siyaset yasaklarının öngörülmesini de sürecin amacıyla bağdaşır bulmayan Yılmaz, "Demokratik siyasete katılımın önündeki engeller kaldırılmalı ve siyasal alan herkes bakımından özgür hale getirilmelidir” ifadelerini kullandı.

Toplumsal güven için

Sürecin toplumun geniş kesimleri tarafından sahiplenilebilmesi için Meclis bünyesinde yürütülecek çalışmalara, oluşturulan komisyonlara sivil toplumun, insan hakları örgütlerinin, baroların, kadın örgütlerinin, meslek örgütlerinin ve çatışma çözümü konusunda deneyim sahibi kişilerin katılımının sağlanmasının önemli olduğunu vurgulayan Yılmaz, “Sürecin katılımcı biçimde yürütülmesi, kamuoyunun düzenli olarak bilgilendirilmesi toplumsal güvenin oluşmasına katkı sunacaktır” diye konuştu. Yılmaz, şu başlıklara da işaret etti:

* Barış Akademisyenleri ve kamudan ihraç edilen kamu çalışanlarının düzenlemelerin dışında tutulması giderilmeli.

* Hasta tutsaklar tahliye edilmeli, İdare ve Gözlem Kurullarının engellemeleri son bulmalı.

* 'Umut hakkı'nın uygulanmasını sağlayacak yasal düzenlemeler yapılmalı.

* AYM ve AİHM tarafından verilen ihlal kararları uygulanmalı.

* Kayyum uygulamalarına son verilmeli.

* Barışçıl toplantı ve gösterilere yönelik müdahalelere, keyfi gözaltı ve tutuklamalara, ifade ve örgütlenme özgürlüğünü sınırlandıran uygulamalara, işkence ve kötü muameleye ve cezasızlık politikasına son verilmelidir.

* Demokratik siyaset üzerindeki baskılar kaldırılmalı ve temel insan haklarının gerektirdiği yükümlülükler yerine getirilmelidir.

Yılmaz, silahsızlanma sürecinin kapsamlı bir demokratikleşme programıyla tamamlanması gerektiğini bir kez daha ifade ederek, "Hak ve özgürlüklerin genişletilmesi, demokratik siyasetin önündeki engellerin kaldırılması ve toplumun sürece etkin biçimde katılımının sağlanması barışa olan inancı ve güveni güçlendirecektir” dedi.

Tespit edilen ihlaller

İHD Bölge Temsilcisi Tahir Saçaklı, rapordaki ihlalleri açıkladı. Bazıları şöyle:

* Yaşam hakkı ihlali: 24

* Saldırıya uğrayanlar: 18

* Şüpheli ölümler ve intihar girişimleri: 59

* Çatışmalı ortam nedeniyle yaşanan ihlaller: 5

* Kadınlara yönelik hak ihlalleri: 34

* Çocukların yaşam haklarına yönelik ihlaller: 54

* İşkence yasağı: 77

* Gözaltına alınanlar: 652

* Tutuklananlar: 123

* Ev hapsi: 2