• Savaşın durduğu geçen yıl, insan hakları ihlalleri ağırlaşarak sürdü. İHD’nin raporuna göre; en az bin 842 kişi işkence ve diğer kötü muamele niteliğindeki uygulamalara maruz kaldı.
  • İHD Eşbaşkanı Aydın, bu tabloya işaret ederek, “Çözüm arayışı ile otoriterleşme eğiliminin aynı anda ilerlediği paradoksal bir siyasal tablo ortaya çıkmaktadır” dedi.

 

İnsan Hakları Derneği (İHD), 2025 yılı boyunca yaşanan insan hakları ihlallerine dair raporunu, dün İstanbul şubelerinde basın toplantısıyla paylaştı.

Eşbaşkan Cihan Aydın, Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne de işaret ederek, demokratikleşmenin, sürecin temel güvencelerinden biri olduğunu söyledi. Aydın, şunların altını çizdi: “İHD'nin 2025 yılı raporu bu noktada önemli bir yapısal gerilime işaret etmektedir. Siyasal çözüm konusuna iyimserlik artarken demokratik hak ve özgürlüklerin kullanım alanı aynı ölçüde genişlememektedir. Bu nedenle sürdürülebilir bir çözüm süreci açısından demokratikleşme ikincil bir unsur olarak değil, TBMM Komisyon Raporu'nun 7. bölümünde de belirtildiği üzere sürecin temel kurumsal ve hukuksal güvencelerinden biri olarak görülmelidir. Aksi durumda çözüm arayışı ile otoriterleşme eğiliminin aynı anda ilerlediği paradoksal bir siyasal tablo ortaya çıkmaktadır. Böylesi bir tabloda sürecin kalıcı bir barışa ulaşması mümkün görülmemektedir. Kürt meselesi nihai olarak bir demokrasi meselesidir.”

Rapora yansıyan ihlaller

Rapora göre;

* 299 kadın katledildi, 471 şüpheli ölüm kayda geçti.

* 2 bin 749 kişi yaşamını yitirdi, bin 112 kişi ise yaralandı.

* 2 bin 105 işçi iş cinayetlerinde yaşamını yitirdi. Bunların en az 94'ü çocuk. 10 yılda iş cinayetleri sonucu ölen kişi sayısı 20 bin 9 kişiye ulaştı.

* Bin 842 kişi işkence ve kötü muameleye maruz kaldı.

* 6 bin 719 kişi gözaltına alınırken bin 328 kişi tutuklandı.

* Bin 888 kişi ev ve işyeri baskınlarına maruz kaldı.

* 268 gösteriye saldırıldı; 8 bin 477 kişi ise gözaltına alındı.

* 303 gazeteci yargısal tacize maruz kalırken 42 gazeteci tutuklandı.

* En az 489 habere erişim engeli getirildi.

* 27 belediye başkanı/eşbaşkan görevden uzaklaştırıldı, 13 belediyeye kayyum atandı.

* 57 ayrımcı kamu uygulaması tespit edildi; bunların 23’ü Kürt dili ve kimliğini hedef aldı.

* 13 ilde valilikler, 19 farklı kararla toplamda 126 gün süreyle her türlü eylem ve etkinliği yasakladı. Bu karardan etkilenen toplam nüfus 40 milyon 834 bin 555 kişi oldu. Aynı dönemde 10 ilçede 11 farklı Valilik/Kaymakamlık kararıyla toplamda 74 gün süreyle her türlü eylem ve etkinlik yasaklandı.

* TCK 299 (Cumhurbaşkanı’na hakaret), TCK 300 ve TCK 301 kapsamında 8 bin 5 kişi hakkında 9 bin 348 dava açıldı. Bin 923 kişi hakkında mahkumiyet kararı verildi, 2 bin 127 kişi hakkında HAGB kararı verildi.

* Sosyal medya paylaşımları gerekçesiyle en az 298 kişi gözaltına alındı, en az 45 kişi tutuklandı.

* En az 31 konser ve etkinlik yasaklandı ya da farklı biçimlerde engellendi.

* En az 9 kişi ajanlık dayatmasına maruz kaldı. En az 17 kişi devlet adına çalıştıklarını söyleyen kişilerce tehdit edildi.

* İki grev, Cumhurbaşkanlığı kararı ile 60 gün süreyle ertelenerek, fiilen yasaklanmış oldu.

* Sendikal faaliyetleri nedeniyle en az 28 kişi gözaltına alındı, üç kişi tutuklandı.

* İki sendika genel merkezi polis baskınına uğradı.

* En az 316 DEM Parti/HDP üyesi/yöneticisi yargısal tacize maruz kaldı. 79’u tutuklandı.

* ESP üyelerine yönelik operasyonlarda en az 222 kişi gözaltına alındı, 63 kişi tutuklandı. İSTANBUL