- ABD ile İran arasında savaşı sona erdirecek bir çerçeve anlaşmaya yaklaşıldığı belirtildi. İran basını ise, ABD’de çıkan haberleri yalanlıyor.
ABD’li yetkililer, İran’ın nükleer silah edinmemeyi taahhüt edeceği bir anlaşmaya çok yakın olduklarını ileri sürüyor. Aynı şekilde ABD basınına göre de Washington ile Tahran, bir çerçeve anlaşma üzerinde uzlaşmaya yaklaştı.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, iki ülke arasında yürütülen görüşmelerde önemli ilerleme kaydedildiğini belirterek, tarafların olası bir anlaşma için müzakereleri sürdürdüğünü açıkladı.
Gazetecilere konuşan Vance, anlaşma metninin bazı ifadeleri üzerinde çalışıldığını belirterek, “Büyük ilerleme sağladık. İlerlemeye devam etmeyi umuyoruz. Ancak Başkan Donald Trump’ın anlaşmayı onaylayıp onaylamayacağı henüz netleşmiş değil” dedi.
Axios’un aktardığı bilgilere göre, taslak anlaşma İran’ın nükleer silah edinmemeyi taahhüt etmesini içeriyor. Buna karşılık, İran’ın petrol ihracatına yönelik bazı ABD yaptırımlarının askıya alınması ve İran limanlarına uygulanan ablukanın kaldırılması öngörülüyor.
Öte yandan BBC'nin sorularını yanıtlayan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de İran'la anlaşmaya çok yakın olduklarını fakat birkaç madde üzerinde daha uzlaşılması gerektiğini söyledi. Vance, anlaşmanın imzalanıp imzalanmayacağı veya bunun ne zaman olacağı gibi soruları yanıtlamak için çok erken olduğunu da ekledi.
Bu arada Batı basınındaki haberlerde çerçeve anlaşmanın İran’ın nükleer silah üretmeme taahüdüne paralel olarak 60 günlük ateşkesin devreye girmesini de içerdiğini belirtiyor.
28 Şubat’ta ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışmalardan sonra yapılan ateşkes ise son derece kırılgan. Son birkaç günde hem İran hem de ABD, birbirini kırılgan ateşkesi ihlal etmekle suçluyordu.
İran basını yalanladı
Öte yandan İran basını, ABD ile İranlı müzakerecilerin ateşkesin uzatılması ve İran'ın nükleer programına ilişkin görüşmelerin yapılması için 60 günlük bir anlaşmaya vardığına dair ABD basınında yer alan haberin doğru olmadığını bildirdi.
Yarı resmi Tesnim Haber Ajansına konuşan İran'ın ABD ile müzakere ekibinden ismi açıklanmayan bir yetkili, "Bazı Batılı kaynakların İran ile ABD'nin terörist rejimi arasında sözde 'mutabakat zaptı' metninin tamamlandığı ve sadece her iki tarafın da açıklamasını beklediği yönündeki iddialar doğru değildir ve metin henüz tamamlanmamıştır" ifadelerini kullandı.
İranlı yetkili, mutabakat zaptının nihai hale gelmesi halinde İran'ın müzakerelerin arabulucusu Pakistan'a ve kamuoyuna bilgi verileceğini aktardı.
Hürmüz, nükleer, dondurulmuş varlıklar
28 Şubat’ta başlayan ve bir ay süren ABD-İsrail ile İran savaşında, Hürmüz Boğazı’nın İran tarafından kapatılması, dünyayı ekonomik anlamda etkileyen bir faktör oldu. Dünyadaki sıvılaştırılmış doğalgaz ve petrolün beşte biri normalde Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor ve bundan dolayı boğazın kapanması küresel yakıt ticaretini etkiledi. ABD, kayıtsız şartsız bir şekilde Hürmüz’ün açık tutulmasını istiyor.
Çerçeve anlaşma da Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin “sınırsız erişim” temelinde sürdürülmesi planlanıyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, bölgede herhangi bir “geçiş ücreti sistemi” kurulmasına izin vermeyeceklerini söyledi.
Taraflar arasında çözüm bekleyen başlıca konular arasında İran’ın nükleer programı ve yurtdışında dondurulan mali varlıkları da bulunuyor. Tahran yönetimi yaklaşık 24 milyar dolarlık dondurulmuş varlığının serbest bırakılmasını isterken, İran zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ülke dışına çıkarılması talebini kabul etmiyor. ABD Başkanı Donald Trump ise bu stokların tamamen imhasını istiyor.
Beklenti piyasaları olumlu etkiledi
ABD ile İran arasında bir barış beklentisi küresel piyasaları olumlu etkiledi. Petrol fiyatları ise yatırımcıların Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve ABD-İran ateşkesinin uzatılmasına ilişkin olası anlaşmaya odaklanmasıyla son iki ayın en sert haftalık düşüşüne yöneldi.
Asya seansındaki hareketler sınırlı kalırken S&P 500 vadeli işlemleri, endeksin önceki gece boyunca bir kez daha rekor kapanış seviyesine ulaşmasının ardından yatay seyretti. Brent petrol vadeli işlemleri varil başına yaklaşık 1 dolar düşüşle 92,69 dolara geriledi ve haftalık bazda yüzde 10’dan fazla kayıp yaşandı. HABER MERKEZİ
