Bakan seçilir seçilmez yoğun bir diplomasi trafiği başlatan John Kerry’in önceki gün Bağdat’ta görüştüğü Irak Başbakanı Nuri El Maliki’ye “İran’ın hava sahanızı kullanarak Suriye’ye silah sevketmesine izin vermeyin” dediği öğrenildi. Kerry, görüşme sonrası düzenlediği basın toplantısında, “İran silahlarının Irak üzerinden Suriye’ye ulaştırılması konusunu dikkatle takip ediyoruz. Bu duruma Iraklı müttefiklerimizin nasıl izin verdiğini de ayrıca merak ediyoruz” dedi. Amerikan istihbaratı CIA’ye göre; İran, Beşşar Esad’a destek vermek için Irak üzerinden her gün Suriye’ye mühimmat ve asker gönderiyor. Bu nakillerin bir kısmı havadan bir kısmı ise karadan yapılıyor. Geçtiğimiz Temmuz’dan bu yana sadece iki İran uçağını indirerek arama yapan Bağdat ise bu iddiaları reddediyor.


Siyasi kriz masaya yatırıldı
John Kerry ayrıca Irak Meclis Başkanı Usame Nuceyfi ile de bir araya gelerek ülkedeki krizden çıkış yollarını görüştü. Şii Başbakan Maliki’nin ayrımcı ve tekçi politikaları nedeniyle ülkede aylardır gerginlik hadsafhada. Hükümetin diğer iki ortağı Sunniler ve Kürtler, Maliki’ye karşı gösteriler yapıyor, milletvekilleri ise bütçe görüşmesi dahil bir çok oturumu boykot ediyor. Bu gerginlik, Kerkük ve Bağdat başta olmak üzere bir çok yerde kanlı saldırılara neden oluyor. Öyleki en son Nisan ayında yapılması planlanan eyalet seçimleri ‘güvenlik’ gerekçesiyle altı ay ertelendi.

Seçimler neden ertelendi?
Irak’ta aslında her şey Nisan’da yapılması beklenen eyalet ve hemen ardından gelecek olan genel seçimlere göre planlanmıştı. İktidar partisi ve Şiiler ülkede yaşanan güvensizliği seçimlerde elde edecekleri başarıyla aşmayı planlarken, Kürtler ve Sünniler ise Maliki’nin gidişine göre hesap yapıyorlardı. Ertelemeyle tüm bu hesaplar ortada kaldı. Siyasi gözlemciler, Mukteda El Sadr başta olmak üzere birçok Şii liderinin de desteğini çektiğini Maliki’nin olası her türlü seçimin kendi aleyhine sonuçlanacağını gördüğünden güvenlik bahanesine sarıldığına dikkat çekiyor. Ve Şii Başbakan’ın seçimleri erteleyerek zaman kazanma ve kartları kendi lehine döndürme çabasına girdiğini belirtiyor.

Nuceyfi ertelemeden rahatsız
Kerry’in ziyaretinin böylesi bir zamana denk gelmesi önemli. Zaten Nuceyfi’nin ofisinden yapılan yazılı açıklamada da ikilinin görüşmede, “Irak’taki siyasi durum, Musul ve El Enbar eyaletlerinde seçimlerin ertelenmesi ve mevcut krizden çıkış yolları üzerine yoğunlaştığı” belirtildi. Açıklamada, Nuceyfi’nin, Kerry’ye “Güvenlik gerekçesiyle seçimlerin ertelenmesi anayasaya ve Irak’taki yeni demokratik tecrübeye aykırıdır. Daha önce yapılan seçimlerde de güvenlikle ilgili sorunlar olmuştu. Bağdat da son dönemde güvenlik açısından sıkıntılı günler yaşadı. Bütün bunlar bu kararın siyasi bir karar olduğunu gösteriyor” dediği kaydedildi.

Kerry erken seçim önerdi
Kerry’in ise ABD’nin, Irak’ta inşa edilen demokratik temellerin yıkılmasından duyduğu endişeyi dile getirerek tarafları krizi aşmak için işbirliği yapmaya çağırdığı duyuruldu. Görüşmede Kerry’in Nuceyfi’ye siyasi anlaşmazlıklara son verilmesi için erken seçime gidilmesini önerdiğini, Nuceyfi’nin ise bağımsız bir teknokrat hükümetinin kurulması şartıyla öneriye sıcak yaklaşacağını belirttiği bildirildi.

Barzani’yle telefon görüşmesi
Öte yandan ziyaret kapsamında Kerry, Federal Kürdistan Hükümeti Başkanı Mesud Barzani’yle de telefonla görüştü. ABD’li Bakan’ın, Mesud Barzani’yi Türkiye ile yapılan petrol anlaşması gibi “Irak’ın bütünlüğünü tehdit edebilecek” adımlardan kaçınması gerektiği yönünde uyardığı iddia edildi.

Türkiye ile ilişkiler de konuşuldu
Ankara’nın son dönemde Hewlêr ile enerji ve ekonomi alanlarında işbirliğini derinleştirirken Maliki ile gerginleşmesi, Washington’da Irak’ın bölünebileceği endişelerine yol açıyor. Obama önetimi, Ankara’nın Irak’ta petrol gelirlerinin nasıl paylaşılacağına ilişkin kriz çözülmeden Hewlêr’le enerji anlaşması yapmasına karşı çıkıyor. Kerry’in Kürt yönetimi ile Bağdat hükümeti arasındaki sorunların giderilmesi için daha önce arabulucu olan Nuceyfi ile de bu konuyu görüştüğü belirtildi.

Irak’tan Afganistan’a geçti
Kerry dün Irak ziyaretini tamamlayarak süpriz bir şekilde Afganistan’a geçti. Kerry’in başkent Kabil’de biraraya geldiği Afganistan Devlet Başkanı Hamid Karzai’yle ülkedeki güvenliğin Afgan askerlerine devredilmesi, geçiş süreci ve mevcut güvenlik konularını ele aldığı belirtiliyor.

BAÐDAT/KABİL