Sayın Aksözek, Hollanda’da yaşayan bir yabancı, evlendiği kişiyi ülkesinden yanına getirmek için hangi prosedürleri uygulamak zorunda?
Bunun için şimdiki yabancılar kanununa göre herşeyden önce bir kişinin brüt olarak 1550 Euro aylık sabit bir gelirinin olması gerekir. Türkiye’de ikamet eden eşin uyum yasası gereğince Hollandaca dil sınavından başarı belgesini alması gerekmektedir. Daha sonra konsolosluğun uyguladığı imtihana tabi tutularak başarı ve başarısızlık durumuna göre vize verilmektedir. Hollanda Danıştayı’nın 16 Ağustos 2011’de aldığı bir kararla Türkiye vatandaşlarına mecburi dil kursunun kaldırıldığını ilan etti.
Eşini Hollanda’ya getirmek isteyen kişi, çifte vatandaş olmak zorundadır. Yalnızca Türk vatandaşı da olabilir. Ama yalnız Hollanda vatandaşı olan kişi için bu karar geçerli değildir.
Örneğin vatandaş Türkiye’den eşini getiriyor. Eş, işi olduğu halde kendi başına oturum müsadesi alması için 3 senenin geçmesi gerekirdi. 3 sene sonra işi olduğu halde ayrılırsa Hollanda Yabancılar Dairesi, oturum müsadesini geri çekebilirdi. Şu an bile dil sertifikası alma zorunluluğu yürürlükte fakat Mahkeme, Ağustos ayında aldığı bir ön kararla yurtdışında Türkiye vatandaşlarının tabi olduğu dil uygulamasının, 1963 yılında imzalanan Ankara Anlaşması’na aykırı olduğu kararı alındı.
Önceki uygulamaya göre, 3 sene evli olduğunuz, sürekli bir işe sahip olduğunuz halde, oturumunuz boşanma halinde geri çekilebiliyordu. Yine oturum için dil diploması da zorunlu görülüyordu. Yeni düzenleme Türkiyelilere, Hollandaca dil sertifikası alma zorunluluğunu ortadan kaldırmıştır.
Daha önce mağdur edilenler yeni düzenlemeden yararlanacak mı? Tazminat hakları olacak mı?
Geçmişte birçok insan bu yasadan dolayı mağdur oldu. Büyük paralar vererek haklarını elde etti. Bu durumda olanların oturumlarını yabancılar dairesi iptal edebiliyordu. İşsiz kalabiliyorlardı. Daha kötüsü yanlış evlilikten dolayı, söz konusu evliliğe de uzun süre katlanmak zorunda kalıyorlardı. Tabii bu durum sadece Türkiyeliler için geçerli. Bir Farslı ya da bir Ortadoğulu için geçerli değil. Aslında Avrupa Birliği normlarına göre, dil öğrenme zorunluluğu verilen kararla geçersiz kılınmıştır.
Hollanda Danıştayı’nın bu kararı 1963’teki Ankara Anlaşması’na dayandırarak verdiğini söylediniz. Bunun, diğer Avrupa ülkelerindeki benzer uygulamalar için geçerli olması gerekmiyor mu?
Evet bu karar, Hollanda Danıştayı’nın vermiş olduğu bir karardır. Tabii ki Hollanda Danıştayı kendi başına bu kararı vermiyor. Avrupa Adalet Divanı ve Avrupa İnsan Hakları Komisyonu’nun vermiş olduğu kararlardır. Hollanda Danıştayı da bunlara dayanarak kararı veriyor.
Bir süre önce Toprak soyisimli bir vatandaş, İngiltere’ye işçi olarak gidiyor. 3 yıl bitmeden boşanıyor ve oturumu iptal ediliyor. Vatandaş, Avrupa Adalet Divanı’na başvuruyor ve mahkeme kişiyi haklı buluyor. Bu karara göre Türkiye vatandaşı olup da ücretli olarak çalışan şahıslar, en az bir sene evli kalmak koşuluyla kendi adlarına oturum başvurusu yapabilirler. Bu demek oluyor ki 3 yıl bekleme zorunluluğu yoktur.
Hollanda’da Türkiyeli vatandaşların oturumla veya yabancılar hukuku ile ilgili her hangi bir sorun karşısında bize başvurmalarını tavsiye ederim. Kendilerine anadillerinde hukuksal yardımda bulunacağımızı da belirtmek isterim.
RONİ YILDIRIM/AMSTERDAM