SEDAT YILMAZ / MA/URFA

Baskı, korku, şiddet, yoksulluk, yolsuzluk ve kayırmacılık gibi ithamlarla Urfa’da itibar kaybeden AKP, aday gösterdiği vekillerle kentte en fazla tartışmalı parti. Suruç’ta eşi ve 2 çocuğu öldürülen Emine Şenyaşar’ın “Oğullarım açtı, oruçluydu” feryadı, iktidarın kendi ayağına sıktığı son kurşun oldu.

Urfa’da son haftaya girilen seçimlere ilişkin bir yargıya varmak birkaç nedenden dolayı neredeyse imkansız. OHAL koşullarının getirdiği baskı ve korku ortamı ağızlara ket vurmuş. İktidarın ötekileştirici, ayrıştırıcı siyaset dili, devlet gücünden faydalanarak yaptığı kayırmacılığın üstüne Suruç’ta Esvet Şenyaşar ve oğulları Adil ile Celal’in arife günü işyerlerinde AKP Milletvekili İbrahim Halil Yıldız’ın akrabaları tarafından öldürülmesi kentteki suskunluğa düğüm atmış durumda.

Seçmen sayısı bir milyon 71 bini aştığı ve 14 milletvekili ile  temsil edilecek kenttin ağır sorunlarına 16 yıldır iktidarın, baskı, korku, kayırmacılık, yolsuzluk, ekonomik kriz gibi yenileri eklenmiş. Kime dokunsan Dicle Elektrik ile yaşadığı sorunu anlatıyor. İşsizlikte ülke ortalamasının üstünde olan kentte, yoksul ile zengin arasındaki uçurum dikkat çekiyor. Bunun yanı sıra tefecilik, uyuşturucu kullanma yaşı ve icralarla boğuşan bir kent. Kadınların yaşam alanlarına vurulan ket ve erkeklerin ikinci üçüncü eş duyduğum en çok şikayetlerden.

Talimatla icralar durduruldu

Bulunduğu kurumun icabı seçimlere dair çok fazla söz söyleme taraftarı olmayan Urfa Baro Başkanı Ahmet Tüysüz, sadece oruç ayında 31 cinayet işlendiğini söylüyor. Soruşturma sayısının her yıl en az yüzde 11 artığı bilgisini veren Tüysüz, yaygınlaşan tefeciliğe örnekler sıralayarak dikkat çekiyor. 2015- 2016 yıllında 70 bin olan icra dosyası bir anda 110 bine çıkmış, 2017'de 130 bine fırlayan icra dosyasının 2018'de artacağını kaydeden Tüysüz, "Kamu bankaları seçim sonuna kadar genel merkezlerinde aldıkları talimat doğrultusunda seçim sonuna kadar icra dosyalarını durdurdu. SSK ve vergi borcu alacakları durduruldu. Düne kadar avukatların arabalarına el konulurken, seçim sonrasına kadar işlem yapmama kararı alındı" diyerek hükümetin kamu gücünün keyfi kullanımına örnekler sıralıyor.

O feryadı bütün kent duydu

Suruç'taki katliamın iktidar aleyhine döndüğünü belirten Tüysüz, "O feryadı unutamam" diyerek Emine Şenyaşar'ın oğulları için dediği "Oğullarım açtı, oruçluydu" sözlerinin tüm kentte konuşulduğunu ve AKP'liler dahil hiç kimsenin kabul etmediğini dile getiriyor. OHAL koşullarının yanı sıra bu olayın yaşanmasın8ın insanlardaki suskunluğu derinleştirdiğine vurgu yapan Tüysüz, "yaşananlar bana 1993-94 havasını hatırlatıyor" diyor. Barış sürecinin heba edilmesinin insanlar üzerinde ciddi umutsuzluk yarattığını da sözlerine ekleyen Tüysüz, iki milletvekilinin dışındaki yarışın HDP ile AKP arasında olduğunu düşünüyor.

 Taksici: AKP’liler de aman diyor

 Baro Başkanı ile görüşmek için bindiğim taksinin 25-30 yaşlarındaki şoförü, AKP rüyasının sonuna geldiğini söylüyor. İşinden memnun, halinden mutlu taksici, "AKP gençlik kolları başkanı benim arkadaşımdı, şimdi aman aman diyor. Bu seçim HDP ile AKP arasında geçer" düşüncesinde.

Tüysüz'ün bürosundan ayrılırken bina girişinde bekleyen bir kişiye adres sorma bahanesiyle yaklaşıyorum. Etrafından dolana dolana son iki seçimde AKP'ye oy verdiğini söyleyen ama adının yazılmasını istemeyen seçmen, bu kez "Tövbe" diyor. Laf lafı açtıkça rahatlayan ama kime oy vereceğini söylemekten çekinen seçmene korkup korkmadığını soruyorum. Aldığım, "Bugün ben görüşümü dillendiremiyorsam, söyleyemiyorsam, bu siyasal iktidarın baskısıdır" cevabı kentte sık duyduğum bir görüş.

Öldürmeyi iyi biliyorlar

Ankara 10 Ekim Gar Katliamı ortasında çekilmiş fotoğrafıyla belleklere kazınan, mahkemede zanlılara söylediği "Benimle helalleşeceksiniz" sözleriyle beynimde yer edinen, kardeşini ve kızını kaybeden öğretmen İzzettin Çevik'i görmemek olmazdı. Aynı zamanda Suruçlu olan Çevik'e arife günü esnafların öldürülmesinin etkilerini, yansımasını soruyorum. "Öldürmeyi iyi biliyorlar" diyerek söze giriyor: "Ölüm, öldürmek çözüm değil. Annenin söylediği 'Oğullarım açtı, oruçluydu' feryadı unutulacak gibi değil. Duyduğumda çok tedirgin oldum. Provokasyonu sağduyulu Suruçlular önledi."

Bu olayın tüm Urfa ve bölge illerinde etki edeceğini belirten Çevik, "Hep acaba A, B, C planları neydi, diye düşünüyordum" diyerek olaya dikkat çekiyor. Hükümettin ve AKP'li yetkililerin olayın ilk dakikasından itibaren saldırgan tarafı savunmasının "Çorum'u, Kırıkkale'yi etkilemiş olabilir ama burada gerçeği herkes biliyor" diyerek AKP'nin aleyhine dönen süreci özetliyor. Çevik de birçok Urfalı gibi seçimlerde 2 vekil dışındakilerin HDP ile AKP arasında paylaşılacağını düşünüyor.

AKP’nin içi karışık

Yıllardır kentte gazetecilik yapan ve "Aman ha!" diyerek isminin yazılmaması kaydıyla meslektaşım kentin atmosferini şöyle özetliyor: "Suruç AKP'yi bitirdi. Kendi içlerinde bile çok büyük bir tepki var. (Aralarında geçen yazışmaları göstererek) Gördüğün gibi bunların hepsi partinin üst düzeyleri, önde gelenleri. Milletvekili listesi de çok tartışmalı. Vekillik için istifa edip aday gösterilmeyen il başkanı çalışmalardan el çekmiş, birçok aşiret küsmüş, teşkilatın kendisi dağınık ve kimse çalışmıyor. Bugün seçim olsun AKP 7 Haziran'da aldığı yüzde 46'yı alamaz."

CHP de iddialı

AKP-MHP ittifakının kamu ve medya gücü ile iktidar avantajlarını göz önünde bulundurarak görüşlerine başvurmadan "Millet İttifakı"nın motor gücü CHP'nin kapısını çalıyorum. İl Eğitim Sekreteri Salih Kılıç, iddiasını "İki kesin üçüncüsüne çalışıyoruz" diye sürdürerek, kentteki vekil dağılımını şöyle yapıyor: “İki CHP, bir MHP, bir Saadet Partisi, bir İYİ Parti, diğerleri HDP ile AKP."

Meslektaşımın anlatımlarının dışında AKP, SP, MHP ve İYİ Parti arasındaki aday transferlerinde ve sıra kapmada verilmiş veya verilen paralar dudak uçuklatıyor.

İyi Parti’nin çaycısı anlatıyor

Saadet Partisi’nin parasızlıktan çok fazla aktif olmadığı belirgin kavşaklar üzerinde terk edilmiş anons araçlarının hareketsizliğinden de anlaşılıyor. Bu kez İYİ Parti’de durum nedir diye bir seçim bürosuna giriyorum. 5 kişi koyu bir sohbete tutulmuş, yandan geçen AKP anons aracına saydırıp duruyor Salih Polat. Polat, kızgın bir küfürbaz. Fazla karıştırmadan seçim tahmini istiyorum kendisinden. Bir CHP, bir Saadet diğerleri HDP ile AKP arasında diyor ve kalkıyor.

Etraftakiler dağılınca çay servis eden genç, “Hocam oturun ben size gerçekleri anlatayım” diyor. HDP üzerindeki baskılara, Cumhurbaşkanı Adayı Selahattin Demirtaş ve milletvekillerinin tutuklu olması, belediyelere kayyum atamasını sıraladıktan sonra, AKP’nin kentteki pratiğini anlatıyor: “500 proje dediler hiçbiri ortada yok. Adam kayırmacılık, zorbalık, haksızlık, yoksuzluk, ekonomik kriz, çevre sorunları…” Daha fazlasını anlatacak hızla eski AKP’li olduğunu söylüyor. İşsiz olduğu için İYİ Parti’nin bürosuna baktığını ama oyunun HDP’ye olduğunu vurgulayan genç, adının yazılmasını istemiyor. Ben Suruç der demez, “Bu bir vahşet, bir mafya, bir zulüm, bir cinayet, bir zorbalık. Hastanede insan kesmek hangi kitapta yazılı. Bu olay medyanın, hükümetin anlattığı gibi olmadığını tüm Urfa biliyor. Herkes neyin ne olduğunu farkında” diyor.

Gençler kapı kapı dolaşıyor

Ellerinde afişler, posterler, çıkartmalar ve el bildirileriyle dönüyorlar HDP'nin genç emekçileri. Öteden görülüyor yüzlerindeki tebessüm, heyecan... Her gün 4- 5 saat kapı kapı dolaşıyorlar, gitmedik ev, işyeri bırakmadıklarını, terslendiklerinde ise "Kimseyi öldürmeden, dönüyoruz" diyorlar.

Suruç sessiz ve öfkeli

 Suruç'ta HDP seçim çalışmalarını dondurma kararı almış. İlk üç gün esnaf kepenk açmamış. Kent suskun, ancak öfkeli. Kime dokunsan AKP'li milletvekili Yıldız'ın ailesinden yaka silkiyor. Esnafından köylüsüne, hepsi tefecilikte Yıldız ailesine bir şeyler kaptırdığını ileri sürüyor. Remziye Hastu, bir yıl önce Yıldızların yakın bir köyden bir aileden bir kişiyi öldürdüğünü, bir kişiyi de sakat bıraktığını söylüyor. Kadriye Kaplan ise geçen yıl Yıldızlardan birinin boş evini işgal ettiğini, karşı çıktığı için kafasının kırıldığını anlatıyor.

Suruç'ta her gün nöbet tutan 2 vekil adayından biri olan Ömer Öcalan, partisinin oy patlaması yapacağını dile getiriyor.

HDP: 8 Vekil çıkaracağız

110 avukat binlerce sandık görevlisiyle sandık güvenliğini sağlayacağını belirten HDP seçim koordinasyon üyeleri, binlerce kişiyle gece gündüz çalıştıklarını, 11 anons aracıyla kapı kapı dolaştıklarını ve en az 8 milletvekili çıkaracaklarını vurguluyor. Köy köy, kapı kapı, tarla ve işyeri dolaşan tüm HDP'liler kararlılıklarını ifade ediyor.

 Kentte 3 vekil MHP, CHP, SP ve İYİ Parti arasında dolaşıyor. Geriye kalan 11 vekil ise HDP ile AKP arasında. HDP 7 Haziran'da aldığı yüzde 38.5 oyunu 40-45 bandına çıkarırsa sürpriz sayılmaz. Viranşehir, Bozova, Siverek, Halfeti, Ceylanpınar, Hilvan ve Suruç gibi oy oranı yüksek yerlerde HDP birinci parti, Akçakale ve Haran’da ise MHP önde.