Geçen hafta gerekli ilgi ve desteği vermediği gerekçesiyle çocuğu bakıcı bir aileye verilen okurumuza verdiğimiz yanıttan sonra bizleri arayan birçok okurumuzun bu konu hakkında yeterli bir bilgiye sahip olmadıklarını gördük. Bundan dolayı Alman Gençlik Dairesi (Jugendamt) hakkında kısa da olsa bazı temel noktaları bugünkü yazımız olarak derledik.
Alman Gençlik Dairesi (Jugendamt) milliyetine ve kökenine bakmaksızın, çocukların menfaatini korumak ve çocuklarının yetiştirilmesinde ve eğitiminde ailelere, boşanma ve ayrılma durumlarında anne ve babaya yardımcı olmak amacı ile kurulmuş bir devlet dairesidir. Gençlik Dairesi için önemli olan çocuğun menfaatidir ve anne-babanın velayet hakları arasında bir çatışma söz konusu olduğunda, çocuğun menfaatini ön planda bulundurmak zorundadır. Ayrıca önceden anne ve babaya çocuk eğitimi ve yetiştirilmesi konusunda yardımcı olmakta Gençlik Dairesi‘nin görevidir. Ancak bundan bir sonuç alınmadığı zaman son çare olarak çocuğun anne ve babadan alınarak yabancı bir yere yerleştirilmesine de karar verebilir.
Gençlik Dairesi bu kararı kendi başına verecek durumda değildir. Bunun hukuki boyutunu da dikkate almak zorundadır. Kısaca:
-  Gençlik Dairesi’nin tek başına çocuğu aileden alma hakkı ve yetkisi yoktur. Bu yetki sadece ilgili mahkemeye aittir. Çocuk ancak ve ancak mahkeme kararı ile aileden alınabilir.
-  Gençlik Dairesi; çocuğun menfaatinin tehlikede olduğu acil durumlarda istisnai olarak çocuğu aileden alsa bile en kısa zamanda durumu mahkemeye bildirmek zorundadır.
-  Çocuğun aileden alınmasını gerektiren durumlarda (genelde çocuğun velayetinin anne ve babadan alınmasını gerektiren durumlardır) Jugendamt mahkemeye durumu bir raporla bildirerek, çocuğun menfaatinin tehlikede olduğunu ve gereken önlemlerin alınmasını talep eder.
-  Mahkeme karar vermeden önce anne ve babayı, çocuğu, çocuğa için mahkeme tarafından atanan kişiyi dinler ve ona göre karar verir.
- Ancak koşullar değiştiğinde çocuğun velayetinin tekrar  anne veya babaya verilmesi için Almanya’da mahkemeye baş vurabilinir. Çocuk Almanya’da yaşadığı sürece, çocuğun menfaatini koruma görevi ve yetkisi devletlerarası anlaşmalara yetkili makam Alman mahkemelerindedir.
l Jugendamt’ın çalışma yetkileri ve işleyşi SGB VIII’de(Sosyal Yardım Kanunu) düzenlenmiştir. SGB VIII göre; “çocukların bakımı ve yetiştirilmesinden birinci dereceden aile, anne veya baba sorumludur. Ancak bunun denetlenmesinde ise devlet sorumludur.“ Devlet işte bu denetleme ve gözetleme görevini Jugendamt vermiştir.
l Jugendamt; koruması altına aldığı bir çocuk için öncelikle onun ikamet edeceği yeri belirleme hakkına yani ‘Aufenthaltsbestimmungsrecht’e sahip olması gerekiyor. Şayet çocuğun velayetine sahip olan anne yada baba bu hakkı Jugendamt’a devretme de herhangi engel çıkarmazlar ise, Jugendamt herhangi bir mahkeme kara olmadan da çocuğu koruması altına alabilir. Ancak çocuğun anne veya babası buna karşı itiraz ederlese, Jugendamt mahkeme kararına sahip olmadağı için çocuğu en kısa zamanda, ki bu bazen 4 haftada sürebilir, ailesine geri vermek zorundadır. Bunu yapmıyorsa, o zaman görevli bir mahkeme kararı çıkartmak zorundadır.
Yukarıda belirtiğimiz gibi Jugendamt‘ın görev alanları ve yetkileri bellidir. Ancak çocuğun gelişimi veya korunması kavramları yer yer keyfi durumların yaşanmasına da sebep olmaktadır. Jugendamt çalışanları görevlerini veya yetkilerini duruma göre abartabiliyorlar. Çünkü bunları denetleyecek yasal herhangi bir üst kurum bulunmamaktadır. Çocuğun velileri Jugendamt’ın verdiği kararlara ilgili mahkemelere itirazda bulundukları zaman denetleme sözkonusu olabilmektedir. Mahkemelere herhangi bir itiraz yapılmadığı zaman Jugendamt kendi kararlarını kendisi alıp ve bunu hayata geçirme yetkisine sahiptir.
Son olarak; istenilmeyen ve hoş olmayan durumlarda veliler ile Jugendamt arasında çocuğa verilen hizmette sorunlar çıkabiliyor. Bunun sonuçunda aileler mağdur duruma düşebilmekteler. Yetersiz bilgilendirme veya hoşolmayan durumlarda veliler Jugendamt’ın baskılarına boyun eğip, velayet yetkilerini hemen devretmemelidirler. Bunu yapmadan önce mutlaka konunun uzmanı bir hukukçuya başvurmalarını da öneriyoruz.
Unutmayalım; yasalar çocuğu yetiştirme görevini aileye, ama bunu denetleme görevini ise Jugendamt’lara vermiştir. Bu uyarımızın özellikle de Almanya’da yaşayan, iki kültür arasında bocalayan ve buna göre çocuklarını yetiştirmeye çalışan yabancılar tarafından daha da dikkate alınmasını umuyoruz.


YEK-KOM Beratungsstelle/
Adres: Graf Adolf Str.
70a,40210 Düsseldorf
hukukyardim@gmx.net
Tel: 0211-1711454