Almanya’da çocukları ile sorun yaşayan ailelerimizin karşılaştıkları zorlukların başında Alman Gençlik Dairesi de dediğimiz ‘Jugendamt’ın çocuklarını onlardan alması geliyor. Bu konu son aylarda basında da tekrar işlenmeye başlandı.  Bizlerde hem mağdur alileri ve hem de bu konu hakkında bilgi edeinmek istiyen okuyucularımız için bu önemli konuyu haftanın yazısı olarak derledik.


Alman Gençlik Dairesinin (Jugendamt)
Jugendamt; çocukların çıkarını gözetleyen, onların iyi bir eğitim alabilmeleri ve yetiştirilmeleri için ebebeynlere, boşanma ve ayrılma durumlarında anne ve babaya yardım etmeyi hedefleyen bir devlet dairesidir. B dairenin temel hedefi çocuğun veya çocukların menfaatini gözetmektir.
Öreneğin; eğer bir çocuk anne ve babanın velayet hakları arasında mağdur duruma düşüyorsa veya ailede ihmal ediliyorsa, yeterince bakılmıyorsa veya aç bırakılıyorsa, aile içinde yaşadıklarından dolayı okulda başarısız oluyorsa, Jugendamt çocuğun menfaatini ön planda bulundurarak bu duruma el koyabilir. Jugendamt’ın aileye verdiği destek ve yardımlar sonuç vermediği zaman, son çare olarak çocuğun anne ve babadan alınarak bir yurda veya ‘Koruyucu Aile’ verilmesine karar verebilir. Jugendamt bunun için yasal yetki sahibidir.
Jugendamt’ın çalışma yetkileri ve işleyşi SGB VIII’de düzenlenmiştir. Jugendamt’ın temel görevi; çocuk eğitimi için “gelişiminin desteklenmesi, sorumluluk sahibi ve toplum hayatına katılabilme yeteneğine sahip bir şahsiyet olarak yetiştirilmek her genç insanın hakkıdır” esasına göre hizmet veriri. SGB VIII göre; “çocukların bakımı ve yetiştirilmesinden birinci dereceden aile, anne veya baba sorumludur. Ancak bunun denetlenmesinde ise devlet sorumludur.“ Devlet işte bu denetleme ve gözetleme görevini Jugendamt vermiştir.
Jugendamt; çocukların gelişimi için ailelerinden yeteri derecede yardım alıp almadıklarını ve onların sorumlu davranıp davranmadıklarını denetler. Jugendamt sadece ileleri denetlemekle yetinmez, aynı zamanda onlara çocukların eğitimi ve gelişimi için gerekli danışma hizmetleri de verir. Bunlara ek olarak; aileleri tarafından ihmal edilen veya sorunu olan çocuk ve gençlerin kaldıkları yetiştirme yurtlarınının çalıştırılması ve yine çocuklara geçici olarak bakan ‘Koruyucu Aile’lerin denetimini yine Jugendamt yapar.  
Jugendamt; koruması altına aldığı bir çocuk için öncelikle onun ikamet edeceği yeri belirleme hakkına yani ‘Aufenthaltsbestimmungsrecht’e sahip olması gerekiyor. Şayet çocuğun velayetine sahip olan anne ya da baba bu hakkı Jugendamt’a devretme de herhangi engel çıkarmazlar ise, Jugendamt herhangi bir mahkeme kara olmadan da çocuğu koruması altına alabilir. Ancak çocuğun anne veya babası buna karşı itiraz ederse, Jugendamt mahkeme kararına sahip olmadağı için çocuğu en kısa zamanda, ki bu bazen 4 haftada sürebilir, ailesine geri vermek zorundadır. Bunu yağmıyorsa, o zaman görevli bir mahkeme kararı çıkartmak gerekir.
Yukarıda belirtiğimiz gibi Jugendamt‘ın görev alanları ve yetkileri bellidir. Ancak çocuğun gelişimi veya korunması adı altında yer yer keyfi durumlarda yaşanmaktatır. Çünkü Jugendamt çalışanları görevlerini veya yetkilerini duruma göre bazen abartabiliyorlar. Çünkü bunları denetleyecek yasal herhangi bir üst kurum bulunmamaktadır. Ancak çocuğun velileri Jugendamt’ın verdiği kararlara ilgili mahkemelere itirazda bulundukları zaman denetleme sözkonusu olabilmektedir. Mahkemelere herhangi bir itiraz yapılmadığı zaman Jugendamt kendi kararlarını kendisi alıp ve bunu hayata geçirme yetkisine sahiptir.
Son olarak önerimiz; istenilmeyen ve hoş olmayan durumlarda veliler ile Jugendamt arasında çocuğa verilen hizmette sorunlar çıkabiliyor. Bunun sonuçunda aileler mağdur duruma düşebilmekteler. Yetersiz bilgilendirme veya hoş olmayan durumlarda veliler Jugendamt’ın baskılarına boyun eğip, velayet yetkilerini hemen devretmemelidirler. Bunu yapmadan önce mutlaka konunun uzmanı bir hukukçuya başvurmalarıdır.
Şunu unutmayalım; yasalar çocuğu yetiştirme görevini aileye, ama bunu denetleme görevini ise Jugendamt’lara vermiştir. Bunu bilerek hareket etmekte fayda vardır. Özellikle de Almanya’da yaşayan, iki kültür arasında bocalayan ve buna göre çocuklarını yetiştirmede sorun yaşayanların bunu daha da dikkate almalarını umuyoruz.
Haftaya burada ‘Koruyucu Aile’ olmak için nelerin gerektiğini işlemeye devam edeceğiz.

YEK-KOM Beratungsstelle/
Adres: Graf Adolf Str.
70a,40210 Düsseldorf
hukukyardim@gmx.net
Tel: 0211-1711454