Almanya’da, federal hükümeti oluşturan Hıristiyan Sosyal Birlik Partisi (CSU), Hıristiyan Demokrat Birliği (CDU) ve Almanya Sosyal Demokrat Partisi’nin (SPD) Meclis’e sunduğu 1915’e ilişkin tasarı dün ele alındı.
Dünya sessiz kaldı
Oturumda konuşan Almanya Federal Meclisi Başkanı Norbert Lammert "Dünya kamuoyunun gözleri önünde, Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı İmparatorluğu'nda yaşananlar soykırımdı. Bu, 20'nci yüzyılın son soykırımı olarak kalmadı" ifadelerini kullandı.
Ders veremeyiz ama cesaretlendirebiliriz
Dönemin Alman İmparatorluğu'nun Osmanlının müttefiki olduğunu hatırlatan Lammert, “Almanlar, geçmişlerine bakış konusunda başkalarına ders verecek durumda değil. Ama başkalarını geçmişle yüzleşme, hesaplaşma konusunda cesaretlendirebiliriz” dedi.
Türkiye artık geçmişiyle yüzleşmeli
Koalisyon ve muhalefet partileri temsilcileri de Türkiye'nin de tarihiyle yüzleşme zamanının geldiğine de dikkat çekti.
Kim ne dedi?
Dünkü oturumda söz alan Sol Parti'den Ulla Jelpke "Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile artık açık konuşmanın zamanı geldi" derken, Yeşiller Partisi Eşbaşkanı Cem Özdemir ise "Benim dileğim, Türk okul kitaplarında çekilen acıların anımsanmasıdır" şeklinde konuştu. Federal Meclis Dış İlişkiler Komisyonu Başkanı Norbert Röttgen ise "Konu soykırım olunca mütalaa sona erer" dedi. SPD’li Dietmar Nietan, ”1915’te Ermenilere yönelik soykırım başlatıldı. Başarılmadı, çünkü hatırlamak, unutmamak denen bir şey var” diye vurguladı. CSU’lu Bernd Fabritius ise “Biz biliyoruz ki karanlık geçmişle yüzleşmek gereklidir ve toplumları güçlendirir” dedi.
Önerge ilgili komisyona gönderildi
Konuşmaların sonunda Federal Meclis, 1,5 milyon Ermeni’nin katledilmesini "soykırım" olarak nitelendirdi. Koalisyon partilerinin hazırladığı ve dün görüşülen önergede "(Ermenilerin) kaderi, 20'nci yüzyıla damgasını vuran katliam, etnik temizlik, tehcir ve soykırım tarihine bir örnektir" ifadesine yer veriliyor. Değerlendirme için ilgili komisyonlara havale edilen önergenin, Alman Federal Meclisi'nin daha sonraki bir oturumunda oylanması bekleniyor.
Muhalefet partilerinden Yeşiller ve Sol ise, hükümetin hazırladığı tasarıyı, soykırım kavramını daha açık ve net biçimde vurgulamadığı gerekçesiyle eleştirdi ve Almanya’yı bu konuda daha cesur davranmaya ve daha fazla sorumluluk üstlenmeye davet etti.
Dışarda gösteri vardı
Görüşmeler sırasında Meclis önünde ise gösteri vardı. Berlin muhabirimiz Fehmi Katar’ın bildirdiğine göre Sol Parti Milletvekili Kathrin Volker, "Alman Parlamentosu, nihayet kendi sorumluluğu ile yüzleşti" dedi.
Türkiye'ye baskı yapılmalı
HDP adına konuşan Mehtap Erol da Ermeni Soykırımı'nda bizzat rol oynayan Alman devletine hem kendi tarihiyle yüzleşmesi hem de müttefiği Türkiye'ye tavrını değiştirmesi için baskı yapma çağrısında bulundu.
BERLİN
Gauck tarihe geçti
Katledilen Ermenilerin anısına önceki akşam Berlin Katedrali'nde düzenlenen ayine katılan Almanya Cumhurbaşkanı Joachim Gauck, yüz binlerce Ermeni'nin öldürülmesini soykırım olarak niteledi ve bunda Almanya'nın da sorumluluk taşıdığını söyledi.
Joachim Gauck konuşmasında 1915 yılında olanları şöyle anlattı: "Kadınlar ve erkekler, çocuklar ve yaşlılar evlerinden alınarak, ölüm yürüyüşlerine gönderildi. Hiçbir koruma sağlanmadan, yiyecek ve içecek verilmeden çöllere bırakıldı, canlı canlı yakıldı, öldüresiye çalıştırıldı ve kurşuna dizildi. Ermenilere yönelik, planlanarak ve hesaplıca yapılan bu canice eylem, tek bir sebepten onların başına geldi; Ermeni oldukları için. Benzeri acıyı Pontus Rumları ve Süryaniler de çekti."
Konuşmasında Alman Parlamentosu'nda görüşülen önergede olduğu gibi, "Ermenilerin kaderi, 20'nci yüzyılın korkunç izlerini taşıdığı kitlesel kıyım, etnik temizlik, tehcir ve soykırımlar tarihine örnek teşkil etmektedir" ifadesini kullanan Gauck, "Faillerin çocuklarına suç isnat edilemez. Ancak kurbanların yakınlarının da tarihi olayların tanınmasını bekleme hakkı vardır" diye konuştu.
Hitler'in sözünü hatırlattı
Birinci Dünya Savaşı sırasında Ermenilerin ölümünde ülkesinin de sorumluluğuna dikkati çeken Gauck, Almanya'nın sorumluluğunun ya da varsa suçunun tespit edilmesinin kendileri için bir sorumluluk olduğunu söyledi. Gauck, Hitler'in 1939'da Polanya'yı işgal ederken, "Bugün kim Ermenilerin yok edilmesini konuşuyor?" diye sorarak başladığını da hatırlattı.
Gerçeklerden kimse korkmamalı
"Türkiye ve Ermenistan arasında bir yakınlaşmanın kendilerini sevindireceğini de belirten Gauck, "Kimsenin gerçeklerden korkmasına gerek yok" diye konuştu.
Alman Cumhurbaşkanı’ndan önce Papa Francis, Avrupa Parlamentosu, Avusturya Meclisi ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin "soykırım“ ifadesini kullanmıştı.