- Almanya’da doğum oranı, 1997’den bu yana en düşük seviyeye geriledi. Kadın başına ortalama 1,32 çocuk ile oran, 2022’den beri sürekli düşüş gösteriyor.
Savaşlar, ekonomik belirsizlikler, enflasyon ve diğer yükler birçok insanı kaygılandırıp gelecekleri konusunda endişelendirdiği için çocuk sahibi olmalarını engelliyor.
Federal İstatistik Dairesi’ne göre; Almanya’da artık her iki kişiden biri 45 yaşın üzerinde, her 5 kişiden biri ise 66 yaşın üzerinde, ancak bu tek başına doğum oranındaki düşüşü açıklamıyor. ARD'den Maziyar Bazi'nin haberine göre; Federal Nüfus Araştırmaları Enstitüsü (BiB) Direktörü Katharina Spieß ise önemli bir nedenin demografik değişim olduğunu belirterek, "Nüfus yaşlanıyor, bu da tipik aile kurma yaşlarındaki insan sayısını azaltıyor" dedi.
Gelecek kaygısı ve çocuk isteği
Spieß, “Savaşlar, ekonomik belirsizlikler, enflasyon ve diğer yükler birçok insanı kaygılandırıyor ve gelecekleri konusunda endişelendiriyor. Bu da çocuk sahibi olma isteklerini ertelemelerine veya hiç gerçekleştirmemelerine yol açabiliyor” diye konuştu. Enstitünün araştırmalarına göre nüfus aslında doğanlardan daha fazla çocuk istiyor. Spieß, “Mesele sadece doğum sayısı değil, aynı zamanda var olan çocuk sahibi olma isteklerinin neden sıklıkla gerçekleşmemesi” diye ekledi.
Ebeveyn izni kısaltılacak
Bu kararlarda etkili olan bir diğer faktör de ebeveynler için sunulan şartlar. Kreşlerdeki Çocuklar İçin Federal Ebeveyn Temsilciliği (bevki), ülke çapında ücretsiz kreş eğitimi ve uzun vadeli güvenceli finansman talep ediyor. Bevki Yönetim Kurulu, tagesschau.de’ye yaptığı açıklamada, amaçlarının aileleri mali açıdan rahatlatmak ve iş ile aile hayatını uyumlu hâle getirmek olduğunu belirtti. Özellikle kreş bakımı, ebeveynlerin çocuk sahibi olma kararında kritik rol oynuyor. Şu anda kreş ücretleri eyaletler tarafından düzenleniyor. Kuzey Ren-Vestfalya gibi eyaletlerde belediyeler ücret miktarını belirliyor. Bevki’ye göre, yüksek gelir grubundaki aileler için aylık bir çocuk başına bin euroya kadar ücret ödenebiliyor.
Finansal planlama konusunda ebeveynleri yeni değişiklikler de bekliyor. Federal Aile Bakanı Katrin Prien'in planına göre; Ebeveyn Parası’nın azami alma süresi 2027 sonundan itibaren 14 aydan 12 aya düşürülecek. Aynı zamanda “baba ayları” ikiden üç aya çıkarılacak. Ek 6 ay ise ebeveynler arasında esnek bir şekilde paylaşılabilecek. Şu anda tam süre ancak her iki ebeveyn de en az ikişer ay ebeveyn izni aldığında kullanılabiliyor. Yani babalar bundan sonra daha fazla sorumluluk üstlenmeye teşvik edilecek.
Asgari ve azami tutarlar
Prien, Ebeveyn Parası’nın asgari ve azami tutarlarını da güncellemek istiyor. Çok düşük gelirli ebeveynler aylık en az 330 euro (şu an 300 euro) alacak. Azami tutar bin 900 euroya yükseltilecek (şu an bin 800 euro). Ancak temel kural korunacak: Ebeveyn Parası, net gelirin yüzde 65’i ile sınırlı kalacak. Ayrıca yıllık vergiye tabi geliri 175 bin euronun üzerinde olan çiftlerin Ebeveyn Parası alamayacağı uygulaması devam edecek.
Maksat tasarruf yapmak
Arka plandaki neden, 2027 federal bütçesindeki milyarlarca euroluk finansman açığı. Aile Bakanlığı Sözcüsü, Maliye Bakanı Lars Klingbeil’in (SPD) tasarruf talimatlarına işaret ederek, “Ebeveyn Parası, Aile Bakanlığı bütçesinin açık ara en büyük kalemi. Tasarruf hedeflerini gerçekleştirmek istiyorsak burada da adım atmak zorundayız” dedi. Bu değişiklikle yılda 500 milyon euro tasarruf edilmesi hedefleniyor. Yasa tasarısı şu anda bakanlıklar arası görüşme aşamasında.
Prien’in reform planları sert eleştiriliyor. Özellikle süre kısaltmasına ve aylık tutarlardaki sınırlı artışa tepki var. Koalisyon anlaşmasında asgari ve azami tutarların “hissedilir ölçüde” artırılacağı belirtilmişti. Koalisyon ortağı SPD de görüşme ihtiyacı olduğunu bildirdi. Sosyal Demokratlar, tasarruf hedeflerinin yüksek gelirlerden yapılacak kesintilerle karşılanmasını savunuyor. BERLİN
***
Nafakadan da çekiliyor
Almanya'da ortak çocuklar için bir ebeveyn nafaka ödemezse devlet devreye giriyor. Aile Bakanı Prien’e göre maliyetler ise çok yüksek. Nafaka avansı yakında yalnızca 15 yaşına kadar ödenecek.
Devlete ait nafaka avansı (Unterhaltsvorschuss) bundan sonra yalnızca 15. yaş gününe kadar (dahil) ödenecek. Federal Aile Bakanı Karin Prien (CDU), Katolik Haber Ajansı’na (KNA) yaptığı açıklamada, bu yönde bir yasa tasarısını en kısa sürede sunmak istediğini belirtti. Boşanma veya ayrılık sonrası partner (genellikle babalar) ödeme yapmadığında devlet bu avansı karşılıyor. Prien, 2017’deki genişletmeden önce avansın yalnızca 12. yaş gününe kadar ve en fazla 72 ay süreyle ödendiğini hatırlattı. Maliyetler son reformdan bu yana dört katına çıktı. Şu anda tek ebeveynli aileler, avansı 18. yaş gününe kadar herhangi bir süre sınırı olmadan alabiliyor.
Bakan, Federal Hükümet ve eyaletlerin belediyeleri daha fazla rahatlatmak ve nafaka ödemeyenleri daha sıkı takip etmek konusunda anlaştığını söyledi. Örneğin yanlış bilgi verme veya bilgi vermeyi reddetme durumunda vekaletin geri alınması gibi yaptırımlar getirilebilecek. Prien, “Eyaletlerin ve belediyelerin gecikmiş nafakaları tahsil etmek için birlikte hareket etmesi çok önemli. Bu bir adalet meselesidir” dedi.
Etkilenenlerin talep ettiği, çocuk parasının nafaka avansına mahsubu konusunda değişiklik ise Prien’e göre kısa vadede gelmeyecek. Tam mahsup uygulaması geçici olarak devam edecek. Bakan, “Yarı yarıya mahsup gibi bir değişiklik şu anda finansal olarak mümkün değil” dedi. Oysa CDU/CSU ve SPD, koalisyon sözleşmesinde bu değişikliği yapma konusunda anlaşmıştı.
