4ê Sibate de, şubeyê Amedî yê Weqfa Îsmaîl Beşîkçî de bi nameyê “Hizrên Cudabûne yên Kurdan di Dema împeretoriya Osmanî” (Fikrê Cîyabîyayîşî yê Kurdan yê demê împaratorîya Osmanî) yew semîner virazîya.
Semînero ke moderatorê ey Muhemmed Gozutok bî, hetê ziwanzan û tarîxnas M. Malmîsanijî ra ame dayene. Herçiqas ziwanê semînerî sey kurmanckî ameybî plankerdiş zî Malmîsanijî seba ke kirmancan/zazayan zafaneyê beşdarvanan teşkîl kerdêne semîner bi kirmanckî pêşkêş kerd.
Ruhê neteweperwerîya kurdanverê ss. 20. de dest pêkeno
Malmîsanijî verê ke derbazê babeta xo bibo çend tespîtanê xo rêz kerdî. Goreyê ey o zî tede çend cigêrayoxanê ke tayê şexsîyetanê kurdperweran yê destpêkê seserra 20. sey hetê eqsê fikrê cîyabîyayîşî de tesnîf kerdê xeletî kerde û wina dewam kerd; “Nê serranê peyênan de ma ke hîna xorîn kewtî nê meselayan mîyan û bi sayeyê tayê belgeyanê ke ma resayî înan, ma dî ke “çend kurdperweranê nê demî ke ma, ê meseleya kurdan de hetê fikrê otonomî (özerklik) de yanî eqsê cîyabîyayîşî de kategorîze kerdêne” eslê ci de hetê cîyabîyayîşî de bîyê la tayê sedeman ver xo wina nêmusnayo.”
Kurdan miyan de xurtbîyayîşê fikrê cîyabîyayîşî
M. Malmîsanijî nê tespîtê xo rê Seyîd Abdulqadîro ke serewedaritişê Şêx Seîdî yê 1925î ra pey ame darde kerdene sey nimûne nîşan da. Malmîsanijî dima ra sey Şêx Ûbeydullah, Mela Selîmê Gonîgî, Hereketê Koçgîrî çend şexsîyet û hereketanê kurdan yê verê Peymana Sevrî (1920) ke wayîrê perspektîfo neteweperwerî bîyê û waşto ke kurdî dewletanê tirk, ereb û farisan ra cîya bibê û semedê nê amancî mucadele kerdo, înan ser o vindert. Malmîsanijî ke verê ke nê hereketan û şexsîyetan ser o vindero derheqê mefhumê neteweperwerî de bi hawayo pêroyî melumat da û şîîranê sey Şêx Ûbeydullah, Haci Qaidrê Koyî çend şaîranê kurdan ra çend beyîtî ke goreyê ey merdim eşkeno înan sey rêçanê verênan yê destpêkê fikrê neweteperwerîya kurdan qebul biko nîşan dayî û ê wendî.
“Ma kurdî zî yew milet ê ,ganî ma tirkan ra cîya bibê
Malmîsanijî dewamê seminerî de behsê prosesê xurtbîyayîşê fikrê cîyabîyayîşî yê kurdan kerd û wina va “Polîtîkayê nijadperestî yê îqtîdarê Îttîhad û Teraqqî, tedayê ke kadroyanê înan kurdan ser o kerdêne -ma ke tena yew nimûne bidîn wextê Şerê Yewin yê Dinya de bi des hezaran kurdî bi zorî erdanê xo ra ameyî surgunkerdiş û rojawanê Tirkîya û Andolu de ca dîyayî- vera muameleyanê winasîyan gelek kesanê ke verê hetê fikrê otonomî pawitêne fikrê xo vurnayî, hetê cîyabîyayîşî de ca girewt û va, “ma kurdî zî yew milet ê , ganî ma tirkan ra cîya bibê û wayîrê dewleta xoya xosere bibê.” Çend organîzosyon û şexsîyetanê kurdan ê ke meseleya kurdan de otonomî (özerklik) taleb kerdêne, nê polîtîkayan ver û biney zî tesîrê Beyannameyê Prensîbanê Wilsonî ke peynîya Şerê Yewinî yê Dinya de ameybî eşkera kerdene, înan ra tayê kadroyî cîya bîy û rêxistinê kurdanê ke seba cîyabîyayîşê kurdan fealîyet kerdî ronayî.
Ziwanzan û tarîxnas M. Malmîsanijî nêmeyo dîyîn yê semînerî de nê tewir rêxistinan ra sey Kürt Teşkilât-ı İçtimâiye Cemiyeti, Kürdistan İstiklâl Cemiyeti (Azadî), Kürt Demokrat Fırkası ûêb ser o vindert û fealîyetê ke înan seba ke kurdî îdareyê tirkan ra cîya bibê û dewleta xoya xosere awan bikê kerdê, derheqê înan de melumatî dayî. Semîner, qasê 90 deqa ramit û M. Malmîsanij peynîye de cewabê persanê beşdarvanan da.