7 yıl önce başlanan kent müzesi şu an hangi aşamada?
Kent müzesi ile ilgili öncelikle Amed’in ileri gelenleri, kültür çalışanları, aydınları, yazarları ve kent ile ilgili çalışma yapmış olan her kesimden insanların içinde yer aldığı bir arama konferansı gerçekleştirildi. Böylelikle bu değerli çalışma fiili olarak başlamış oldu. Bundan iki yıl önce de Cemil Paşa Konağı’nın restorasyonu yapılarak kent müzesi için ilk pratik adım atılmıştı. Bu aşamadan sonra iki arkeolog, bir halk bilimci ve bir de kültürel çalışmacı olmak üzere dört kişiyle kent müzesi kurma çalışmalarına başladık. Şu an geldiğimiz nokta da restorasyon çalışmaları devam ederken, bizler de işin altyapısıyla ilgileniyoruz. Kurduğumuz ekip, ilk kez açılacak ve kent kültüründe önemli yer tutan kent müzesinin daha çok materyal ve malzeme kısımlarıyla ilgileniyor. Bunun dışında küratör firmanın desteğiyle nasıl bir müze koreografisi oluşturmalı sorusunu sorup onun kurgusunu oluşturmaya çalışıyoruz. Oluşturduğumuz bu kurgu çerçevesinde kent müzesi dizayn edilmeye başlandı diyebilirim. İşte burada yer alacak malzemenin niteliği, kültürel, sosyal ve tarihsel değerine bakılarak çalışma bir bütün olarak tasarlandı. Şimdi ise geldiğimiz noktaya bakarsak restorasyon artık son aşamada, yani artık son rötuşlar yapılıyor.
Kurulacak olan Kent Müzesinde ne gibi çalışmalar yer alacak?
Kent müzesi toplamda 19 odadan oluşacak. Her odanın kendine özgü birer teması olacak. Örneğin İnançlar-İnanışlar Odası, Toplumsal Yaşam Odası, Mahrem Odası, Dil ve Yazılı Edebiyat Odası, Tarım ve Hayvancılık Odası, Olaylar ve İnsanlar Odası gibi farklı temaların işlendiği kapsayıcı araştırma ve incelemelerin yapıldığı odalardan oluşacak. Tüm bu odalar için elimizde teşhir ve tanzimini yapacağımız malzemeler de oluştu. Kent Müzesinin tüm kurgusu 19 oda üzerinden devam ediyor. Tabii bunun yanında müzenin kafeteryası ve laboratuvarı da olacak ayrıca bu laboratuvar bölgede iş yapabilecek konuma da sahip olacak. İdari kısmın ve eğitim atölyelerinin yer alacağı kent müzesinde bir de görsel, işitsel dediğimiz bir kısım yer alacak. Bu kısımda Amed kentinde çekilmiş bu şehirle ilgili filmlerin ve diğer görsellerin gösterileceği bir alan da yer alacak.
Bu odaların ne işlevi olacak?
Şimdi işin ilk kısmında, kurgu aşamasında biz bir kere şu sorunun cevabını sürekli aradık; Amed’i en iyi şekilde nasıl anlatabiliriz? Bu bir arkeoloji ve etnografya müzesi değil. Bu daha çok kenti anlatacak bir müze olacağı için, bu kentin nasıl kurulduğu ve bu kentin nasıl geliştiğini kısacası bu kentin hikayesini oluşturabilmeli ve anlatabilmelidir bu müze. İlk odamızdan bir tanesi kentin gelişimi ile ilgili olacak, burada kentin yapıları, kurumları, kentin mimarisi, altyapısı ve kentin beslendiği alanlar ile ilgili bilgiler kronolojik sıraya göre ve aynı zamanda kiosklarla da desteklenerek anlatılacak. Bu kiosklarda bilgi, belge ve fotoğraflar yer alacak.Kent gelişim odasında Amed’in geçmişten günümüze anlatımı Braille (görme engelliler) alfabesinden oluşturulacak, böylelikle de bu hizmetten görme engelliler de faydalanacak. Yine bir odada üç boyutlu animasyon ile desteklenmiş ve süresi 12 dakika olan Amed’in kuruluşundan günümüze gelişimini anlatan bir de kısa film yer alacak. Film içeriğinde kenti kimler kurdu, hangi medeniyetler bu kente yer almıştır gibi bilgiler verilecek. Yaklaşık 9 bin yıllık geçmişe sahip olan kentte geçmişten günümüze her şeyin anlatıldığı kıtlıklar, sürgünler, katliamlar, savaşlar, bu kentte iz bırakanlar, isyanlar ve tarihi kişilikler bütün bunları kapsayan olaylar ve insanlar başlığı altında bir odamız da olacak. Ermeni soykırımı, bu bölgede gerçekleştirilmiş diğer katliamlar, faili meçhuller, Diyarbakır Cezaevi, Vedat Aydın ve hatta 2013 Amed tarihi Newrozu gibi konuların yanı sıra, odada kentin bilimsel gelişimine katkı sunan Ebu El Cezeri gibi tarihi kişilikler hakkında da bilgiler verilecek. Bu oda sürekli güncellenecek. Eski ve yakın tarih bu odada anlatılacak.
Bu doğrultuda Amedlilerden beklentileriniz nedir?
Şu an hala malzeme ve materyal konusunda birçok eksiğimiz bulunmakta ve bize göre her şey çok değerli. Özellikle Amedlilerden beklentimiz şu yönde. Bu kentin tarihinin bir parçası olan herhangi bir malzeme, bilgi, belge ve fotoğraf konusunda herkesin duyarlı olmasını ve bizimle irtibata geçmesini bekliyoruz.
DENİZ OÐUZSOY / ANF/AMED