Diyarbakır Siyasal ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsü (DİSA) 2010 yılının Ekim ayında "Anadilde eğitim modelleri" adı altında başlattığı çalışmayla anadilde eğitim için 5 eğitim modeli önerisi sundu. Anadilde eğitimin hayata geçirilmesi durumunda uygulanabilecek modellerin ele alındığı rapor taslağı; panel, toplantı ve konferanslarda tartışmalara açık tutularak, yapılacak eleştiri ve öneriler sonrası tam halini alacak. Raporun hazırlanmasında kitap ve broşür gibi çalışmalarla da geniş bir çevreye ulaşılmaya çalışıldı.
Rapor için uzun vadeli çalışma
Yapılan araştırmanın Proje Koordinatörlüğünü yapan Atalay Göçer, DİSA'nın 2010 yılında kurulduğunu belirterek, anadilde eğitim ile ilgili raporun uzun bir araştırma ve çalışma ardından hazırlandığını belirtti. Göçer, araştırma kapsamında Yrd. Doç. Dr. Vahap Coşkun, Yeditepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Yar. Doç. Dr. Nesrin Uçarlar ve Sabancı Üniversitesi'nde Kürtçe dersleri veren Şerif Derince ile beraber raporu hazırlamak için yaklaşık bir buçuk yıl çalışma yürüttüklerini söyledi.
Öncelikli olarak "Dil Yarası" adlı kitabı çıkardıklarını söyleyen Göçer, kitap çıkarılmadan önce Kürtçe bilen, bilmeyen öğrenci ve öğretmenlerle görüşüldüğünü ve araştırma kapsamında yapılan 39 görüşmenin kitaba yansıtıldığını söyledi.
Farklı çevrelere ulaşıldı
Göçer, yapılan araştırmada eksik kalan yönü tespit etmek amacıyla "Önce Anadil" adlı broşür çıkararak anadilde eğitim ile ilgilenen akademisyen, yazar, siyasetçilere ve yurttaşlara gönderdiklerini ve bu çevrelerin görüşlerinin de rapora eklendiğini kaydetti. Daha sonra Şerif Derince yönetiminde gönüllü ekibin çalışmaları ile "Dil eğitim modelleri ve ülke örnekleri" adı altında ikinci bir broşür çıkardıklarını dile getirdi. Göçer, önümüzdeki süreçte konuyla ilgili 3 broşür daha çıkaracaklarını belirtti.
5 eğitim modeli
Hazırlanan raporda uygulanabilecek anadilde eğitim modelleri şöyle:
Model 1: Kürtçe temelli kademeli çok dilli ve çok diyalektikli eğitim: Kürtçe bilen veya daha çok Kürtçe konuşan öğrencilerin eğitimlerinde kullanılabilecek model.
Model 2: Kürtçe Türkçe dengeli kademeli çok diyalektikli eğitim: Hem Kürtçe hem Türkçeyi iyi bilen öğrencilerin eğitimlerinde kullanılabilecek eğitim modeli.
Model 3: Türkçe temelli kademeli çok dilli ve çok diyalektikli eğitim:Yalnızca Türkçe bilen veya daha çok Türkçe konuşan Kürt öğrencilerin eğitiminde kullanılabilecek eğitim modeli.
Model 4: Birinci dili Türkçe olmuş Kürt öğrenciler için yeniden canlandırma programı: İlk öğrendiği dil Türkçe olan Kürt öğrenciler için yeniden canlandırmada kullanılabilecek eğitim modeli.
Model 5: Türkçe ve Kürtçe dışında bir dil temelli kademeli çok dilli eğitim: Kürtlerin ağırlıklı yaşadığı bölgelerde Kürtçe ve Türkçe dilleri dışında başka bir dil temel alınarak verilecek olan eğitim modeli.
DİHA/AMED