Bugün 21 Şubat Dünya Anadil Günü. DTK ile Kürt dil kurumları gün vesilesiyle yaptığı ortak açıklamada, anadilde eğitime yasal güvence istedi. Bu taleple bugün birçok merkezde yürüyüşler düzenlenecek.
21 Şubat, Birleşmiş Milletler Eğitim ve Kültür Örgütü UNESCO tarafından Dünya Anadil Günü olarak ilan edildi. UNESCO verilerine göre dünya üzerinde 2 bin 500 dil yok olma tehlikesi ile karşı karşıya. Türkiye'de ise, resmi dil dışında 34 dil konuşulurken, bu dillerin 18'i yakın gelecekte yok olma tehlikesi altında. Baskı altındaki dillerden birisi de Kürtçe. Demokratik Toplum Kongresi (DTK) Dil-Eğitim, Kültür ve Bilim Komisyonu dün gün vesilesiyle basın toplantısı yaparak Kürt dili üzerindeki baskı ve asimilasyon politikalarının devam ettiğine dikkat çekti. Basın toplantısına DTK Daimi Meclis Üyesi Osman Özçelik, KURDİDER Genel Başkanı Burhan Zorooğlu, Kürt Dil Hareketi TZP Kurdi Temsilcisi Mehmet Şahin, Ehmedî Xanî Dil Akademisi Kurucusu Hayrettin Altun, DTK Dil Komisyonu Üyesi İrfan Babaoğlu katıldı.
Anayasal yurttaşlık hakkı
DTK Daimi Meclis Üyesi Osman Özçelik, nüfusu milyonlarla ifade edilen Kürt halkı başta olmak üzere Türkiye'de anayasal yurttaşlık bağları ile yaşayan çok sayıda azınlık, milliyet ve halkın kendi dilli ile eğitim yapamadığına dikkat çekti. Türkiye'nin eğitim ve idari sisteminin 1920 ve 1930'lı yıllara ait faşist ve ırkçı düşüncelerin hakim olduğu yasalarla yürütüldüğünü belirten Özçelik, "Dile vurulan kelepçeler, bu dili konuşmakta ısrar eden halkla ve eğitim dili olarak talep eden aydın ve yazarlara, siyasi kadrolara, tarih boyunca kan ve katliam olarak geri dönmüştür. Bugün de aynı politikalarla binlerce insanın tutuklanması, F tipi hücrelere konması ve yüzlerce, binlerce yıla varan ağır cezalar ile devam etmektedir" dedi.
Dimilî yok olma tehlikesi altında
Kürt halkın dili olan Kurmancî ve Dimilî (Zazakî) lehçelerin Cumhuriyet kuruluşundan beri asimilasyona tabi tutulduğuna vurgu yapan Özçelik, Dimilî lehçesinin UNESCO tarafından yok olma ile karşı karşıya olan diller kapsamına alındığını ve bu dili yok olma sınırına hükümetlerin politikasının getirdiğini söyledi.
Hükümet asimilasyonu derinleştiriyor
Kürtçe'ye yönelik asimilasyon politikalarına dikkat çeken Özçelik şöyle konuştu: "AKP Hükümeti'nin söylemlerindeki 'Kürt sorunu benim sorunumdur', 'Kürtçe serbesttir', 'Asimilasyon yoktur' söylemleri insanlık ayıbı olan dil ve kültür üzerindeki asimilasyonu örtme, insanlığı yanıltma ve çözümsüzlük politikası bağlamında oyalamadan başka bir şeyi ifade etmiyor. Eğitim ve idari sistem ile Kürt dili her gün asimile ediliyor. Bizler Kürt dilinin eğitim ve yaşam dili olarak geliştirilmesi ve kurumsal-yasal desteğe sahip olmasını savunan kurumlar olarak Kürt dili üzerindeki asimilasyon politikalarını kınıyoruz." dedi.
Ehmedî Xanî Dil Akademisi
Çelik, Dünya Anadil Günü vesilesiyle bugün Amed'in Dağkapı Semti'nde Ehmedî Xanî Dil Akademisi'nin açılışını yapacaklarını da duyurdu. Van'da bugün KURDİ DER öncülüğünde Musa Anter Kültür Parkı'ndan Sanat Sokağı'na kadar kitlesel bir yürüyüş ve basın açıklaması yapılacak. Hakkari ve Yüksekova'da da yürüyüşler yapılacak.
DİHA/AMED
Dilimize kelepçe vurmayın
Kürt, Hemşin, Laz temsilciler anayasa tartışmalarının anadil hakkının yasal güvence altına alınması için bir fırsat olduğunu belirterek, "dilimize kelepçe vurmayın" dedi.
İstanbul Kürt Enstitüsü Başkanı Zana Farqînî, Kürtçe üzerindeki baskılara işaret ederek, "Kürtçe alfabe yasak, mahkemelerde anadilinde ne sözlü ne de yazılı savunma hakkı kabul edilmiyor, cezaevlerine Kürtçe mektup alınmıyor. Kısaca söylemek gerekirse Kürtçe kamusal alanın dışına itilmiştir'' dedi. Farqînî, ''AKP Hükümeti'nin yetkilileri ne kadar ret, inkar ve asimilasyon politikasına son verdiklerini söyleseler de, Kürtler ve dilleri Kürtçe söz konusu olduğunda değişen pek bir şeyin olmadığını görmek için uygulamalara bakmak yeterlidir" diye konuştu. Farqînî, ''Toplumun sosyolojik yapısı dikkate alınarak, yapılacak yeni bir anayasanın öncelikle çoğulculuğu, çokkültürlülüğü ve çokdilliliği içermesi gerekir" dedi.
Gürcü Kültür Merkezi Yönetim Kurulu üyesi Fazlı Kaya, anadil sorununun politik bir sorun olduğunu belirterek, inkara dayalı resmi ideolojiyi eleştirdi. "80 yıldır dilleri kültürleri yok sayılan hakların dillerinin yasalarla güvence altına alınması bu topraklar için bir fırsat" diyen Kaya, kimlikleri, dilleri, hakları güvence altına alınan hakların kardeşlik ve barışta biraraya geleceğini söyledi.
Hemşin Kültürünü Araştırma ve Yaşatma Derneği (HADİG) Yönetim Kurulu üyesi Mustafa Uzunkaya farklılıkların reddi ve yasaklara işaret ederek, "Burada bize düşen görev anadille ilgili hassasiyetimizi sürdürürken yaşamsal alanlarda da özgürlüklerimizi vermemek, bunun mücadelesini etmektir" dedi.