Ez 22 rojêy ke tîya de bîya şahidê zaf çîyan. Şaristan bi temamî şerî mîyan de yo. Hima hima keyê ke gule û topê hewanî nêginayo nêmendo. Hewna zî temamê şaristanê Kobanî bin talûkeya hawanêy çeteyê DAÎŞî de yo. Ez şikyeni bivajî ke şaristanî de cayeke bi ewle himakî çîno. No hal û hawayî de şaristanî de bi hezaran sivîl û şerwanêy PPG/YPJ verbê çetayan şer kenêy. Xo hinî dayê şerî ke şer bîyo cuyayişê înan û danê dewamkerdiş.
Wexta keso ke newe ameynê ney şaristanî bi vengê hawanan, guleyan û balafiran ters kewtê dilê înan. hewteyeke ravêra pey de zî, kesêy ke înan geyrayê vatêy ‘ma na gam weş êy’ çimkî bîyê ke şarapnelê hawanî an zî guleyeke biginayê şama, la wexta ke nêginayo şima se şima weş êy. Ma bi merdişî ra rûbirû bîy la cuyayiş dewam kerdê Kobanî de.
Pere lazim nîyo tîya
Ez bi ombazê xo Ersîn Çaksû ra hima hima her roj cayeke cîya yê Kobanî de ma şinêy. Ma raştê hêzêy YPG/YPJ şarêy sivîl û hêzêy aşayişî, pêşmergeyan û Volkan El Firatî yenêy û ma înan de pêvînayiş kenêy. Semedo ke ma timûtim şaristanî de geyrenêy hima hima keso ke m a nêşinasneno çîno. Ma bîyê zey fotoyeke şaristanî. Her keso ke ma vîneno veng danêy ma kem a awe, çay û nanê înan bûrê û bişimê. Wediş bi sînor o la tîya de werdê ke esto yê heme kesan o û jûbînan de par kenêy. Semedê şerî tîya de nameyê ‘pereyî’ çîno. Tîya de pere wateya xo werdo. Qet nîno mezgê merdimî zî. Ney ser de ‘Semedê vateya herîşêy ke Kobanî ser de benêy’ nirxnayişîy yenê viraştiş.
Qehremanêy bê name
Ez wazeni ney nuşteyî de ca bidî tikey vatişê xoverdayoxan û çîyêy ke yenê cuyayişî û bi şima de bar bikerî. Waxta ke ez vani xoverdayox, eslê xo de Kobanî de tenê yên ke şer kenêy xoverdayiş nêdanêy. Tîya de cuyayiş hintayê herîşêy ke benêy û merdişan û talûkeyan verde xoverdayiş zî esto. Ney warî de Kobanî şaristaneke xoverdayişî yo. Û zey her şerî, Kobanî de zî qehremanîy ney şaristanê Kobanî de zaf êy. Semedo ke bêname yê zaf dil nizm êy. Talûkeya ke nêcuyayê, zehmeteya ke nêcuyayê nêmendo la rûyê înan timûtim bi wîyayiş o û vanêy: “Luksa ma ya ke ma xoverdayiş nêdê û bikûrê bêhêvîyeyî çîno.”
Çira heme çîyê xo teriknay?
Ma bi ey qehremanêy bê name ra yewî de 2 rayan bi hawayê derg qisekerdiş bi nasîp. Rûyê ey ra qet wîyayiş kemî nêbi. Keso ke şerî mîyan de gird bîyo bi. Ey zî qedera kurdan û kesêy Rojhilata Mîyaninî ra para xo giroto û bîyo perçeyeke ci. Bi her halê xo ceneke, mayeke, şerwaneke bê hempa, ombazeke rayvistene, komitaneke serkewte, ombazeke weş, wayeke baş û xoverdayoxeke serenêtewînena. A qehremaneke bê name, a wexta ke DAÎŞ herîş kerd zaf kesîy şaristanî ra remay la ay BKC girota destê xo û vata: “Ez berê îxanetî ra nêravêreni.” Û ay şaristanê Kobanî kerda kela xoverdayişî. A qehremana bê name vana: “Şerî de xeyalêy min çînê bibêy ez do meşikyî bicuyî.” Tabî kî qehremanêy bê name do rûpelêy tarîxî de cayê xo bigerêy.
Qehremana bê name derheqê kesêy ke Kobanê teriknay de wina vat: “Wexta ke DAÎŞî herîşê dewêy Kobanî kerdê merdiman dewêy xo terikany. Zaf kesan vatêy qay êy merdimîy remay. La ez hinî nêewnîyeni. Merdimêy ke hintayê nêşikyayê ke rayîra bişêrê estbîy. Êy merdimîy, warê xo û keda tarîxa xo, erdêy xo, keyêy xo û heme çîy xo teriknay û şîyê. No çîyeke zaf giran bi. Zaf dej dayê merdiman. La bi zaneyî mecbûrî terikany warê xo. Çimkî înan nêwaştêy ke bin mezgê DAÎŞî de cuyayişê xo dewam bikerêy û heme çîyê xo ra dest û lingêy xo ver aday. Çîyê ke bi esil no bi. Êy merdiman semedê DAÎŞ qebûl nêkedîy ra warê xo û heme çîyê xo teriknay û şîy.”
‘Jenosîdeke yo’
Doxtorêy kobanijîy yê dildarîy semedê ke bibêy besiva sivîlan û şewanan karê xo bi şert û mercêy çînê de û zehmet de ardê ca. Erê doxtor êy la polîtîka Rojhilatî weş zanaye bîy. Ardêy ziwna ke çîyê ke cuyayê şibnayê serrêy 1900’î.
Herîşa DAÎŞî û polîtîkay ke estê ra zî ardêy ziwan ke armanca înan destgirotêy kurdan înan ra girotiş bi. Doxtorê dildar wina vatê: “Emperyalan Şerê Dinyayî 1’in de Kurdistnaî kerdîy 4 perçe. Semedo ke kurdîy bêrêxistin bîy ra seserreke xo bê mafê xo yê rewa ravêrnay. Na gam zî bi destê DAÎŞî kurdan ser de wazîyeno ke jenosîdeke gird bêro viraştene. Çîy ke yenêy cuyayiş tenê şerê lejkerî nîyo. Hêzêy ke DAÎŞ viraştîy bêehlaq êy. Ne gedeyan sinasnenêy ne zî cenî û îxtîyaran. Heme kesan kişenêy û qirkerdiş virazenêy. Dest nanê mal û milkê înan ser. Mintiqayî de misteke toximê merdiman zî nêverdanêy. Nêy merdimîy cuyayişî de vinîkerdişê Şerê Dinyayî yê Yewin ra vêşêrî vinîbîyayiş danêy. Verbê nêy kerdişêy hovanê de rayîra xoverdayişî ra aver rayîr çîno û nêvedayê. Destên kamî ra çiçî yeno se gerek bikerêy û bidê cuyayiş.”
‘Ma mirenê axa xo de bimirê’
Ceneka navsal ya ke raverabi Rihayî û pey ra ageyraya Kobanî girêdaneya xo ya bi YPG/YPJî ra wina ardê ziwan: “Ez şîya Pisûs (Sûriç) ma rezîl bîy. Ez oca de şerwanêy ma yê tîya, ciwanêy ma yê tîya, şarêy ma yê tîya de mendêy fikiryaya. Min vat qay canê min yên înan ra daha şîrîn o? Se bibo do rojeke merdiş bêro. Eger ez mireni se zî ez erdê xo ser de bimirî. Bi hevîyêy xo ez bimirî. Eger gedeyê ma xoverdayiş dano se, zilma DAÎŞ heta ke beno wa bibo ma do xoverdayişê xo biderêy erd xo biawê ke bimirê.”
Ma Kobanî de bi zaf kesan qise kerd. derheqê Dinyayî de, merdiman de, zilmî de û zaf çîyan de qisey kerdîy. Înan heme ney nuşteyî de nuştiş zaf zor o. Bi kilmek merdiş ney raşteyî ser de bivindero û bivajo. Raşt o kurdîy Rojhilata Mîyanin de semedê şarêy ke yenê pelixnayişî ra zey serrêy 1900’î noxteyeke ravêreno ra ravêrenêy û cuyenêy. Semedo ke heqêy xo bigerêy xoverdayişî ke de yê û bê ney rayîrî rayîreke bîn zî çîno. Eger ney rayîrî nêşopnê se vinîbîyayişî ra rûbirû manenêy. Tu mafê înan çîno gere heqê xo bigê ra xoverdayiş biderêy. Çimkî DAÎŞa ke zey taşeron yeno xerçkerdiş, verbê heme mafêy merdiman herîş keno. Tenê verbê kurdan herîş nîyo. Beno ke xoverdayişî de vinîkerdiş bibo, la xoverdayiş nêbo vinîkerdiş û hela verbê DAÎŞî vinîkerdişî ardişê ziwanî dahî weş nîyo.
Çîy ke Kobanî ra eyseno, semedo ke Kobanî xoverdayiş dan ora ravêreyî û dengeyan bedilneno. Eger xoverdayiş nêkerdaynê, na gam Kobanî ra nuşteyê têkşîyişî do ma binuştay an zî çîyê ke ma qîmet biday û binuştay do çînêbîyayê. La çîyê ke belî û fotoyê DAÎŞ sereyan senî birneno û golêy gunîyan ma do bivînaynêy û temaşe bikerdayê û bikerday manşet.
Îbrahîm ASLAN