AP’den tecavüze ilişkin ortak tanım

• AP, Avrupa Birliği genelinde tecavüz suçunun tanımının “rıza olmaması” esasına dayandırılması için yasa hazırlanması çağrısında bulundu. 447 lehte oyla kabul edilen karar, “Sadece evet evettir” ilkesini temel alıyor.

Avrupa Parlamentosu (AP), Salı günü Strasbourg’da yaptığı oturumda önemli bir karara imza attı. Milletvekilleri, cinsel şiddetle mücadelede kritik bir adım olarak görülen tecavüzün Avrupa Birliği (AB) çapında ortak bir tanıma kavuşturulması için çağrı yapan bir çözümü 447 oy lehte, 160 oy aleyhte ve 43 çekimser oyla kabul etti.

Karar, cinsel ilişkilerde sadece açık, özgür, aydınlatılmış ve belirsiz olmayan bir rızanın geçerli olduğunu vurguluyor. Buna göre sessizlik, direnç göstermeme veya “hayır” dememe halleri rıza olarak kabul edilemeyecek. Bu çerçevenin dışındaki her türlü cinsel eylem tecavüz sayılacak.

Rıza bir varsayım olamaz

Kararda özellikle altı çizilen nokta, ‘Sadece evet evettir’ yaklaşımı. Metin, önceki cinsel ilişki, evlilik veya uzun süreli bir ilişki durumunda bile otomatik rıza varsayımının yapılamayacağını açıkça belirtiyor. Ayrıca kadınların korku nedeniyle gösterdiği “donakalma” (freeze) veya “uyum sağlama” (fawn) tepkilerinin de rıza olarak yorumlanamayacağına dikkat çekiliyor.

‘İspat’ yükü ağırlaştırıyor

Avrupa Parlamentosu Araştırma Servisi’nin verilerine göre, 27 üye ülkeden 17’sinde tecavüz veya cinsel saldırı tanımında “rıza eksikliği” unsuru zaten yer alıyor. Ancak bazı ülkelerde (örneğin Estonya, Letonya, Romanya, İtalya, Slovakya, Macaristan ve Bulgaristan) hâlâ geleneksel “kuvvet veya tehdit” temelli tanımlar kullanılıyor. Bu tanımlar, mağdurlardan şiddet gördüklerini kanıtlamalarını beklediği için ispat yükünü ağırlaştırıyor ve mahkemelerde tutarsızlıklara yol açabiliyor.

Kararın destekçileri, özellikle uyuşturucuyla gerçekleştirilen tecavüzler ve dijital platformlardaki istismar vakalarında kuvvet temelli tanımlarının yetersiz kaldığını savunuyor.

Bağlayıcı bir yasa değil

Bu karar bağlayıcı bir yasa değil, sadece AP’nin talebi niteliğinde. Şimdi Avrupa Komisyonu’ndan, tecavüzün AB genelinde “rıza temelli” ortak tanımını içeren bir yasa teklifi sunması bekleniyor. Komisyon’un teklifi hazırlaması durumunda, teklifin AB Konseyi’nde (27 üye devlet) onaylanması gerekecek. Daha önce 2024’de benzer bir düzenleme, Fransa, Almanya ve Macaristan gibi ülkelerin “ceza hukuku ulusal egemenlik alanındadır” itirazı nedeniyle direktiften çıkarılmıştı. Bu nedenle Konsey aşamasının yine zorlu geçmesi bekleniyor. HABER MERKEZİ