Mezopotamya’da Sümerler tarafından kullanılan ve Kürtçe ‘çeng’ denilen arp ile klasik şarkıları modernize edip yorumlayan Tara Jaff, geçtiğimiz haftalarda Doğu Kürdistanlı Ferdîn Lehurpûr ile ‘Gotûbêja Arp û Neyê“ (Arp ve Ney Buluşması) isimli bir albüm çıkardı. Enstrümental ve Kürt müziğinin önemli bir parçası olan müzik aletlerinin desteklenmesi konusunda başarılı bir çalışma olan albüm, bir ay sonra İngiltere, Avrupa ve ABD’de müzik piyasasına çıkıyor. Güney, Doğu ve Kuzey Kürdistan’dan ezgilerin de bulunduğu albümde; Ayrılık, Şax, Helale, Derdê Hîcran, Restey Xiyaban, Meço, Mîro, Hewramî, Cejna Hewreman, Meqamên Hore, Budahejenînî Harp û Ney adlı şarkılar yer alıyor.
Tahran yolculuğu ile başladı
Albüm ile ilgili gazetemize konuşan Tara Jaff, albümün oluşma sürecini şöyle anlattı: „Albümde ney, daire ve def çalan Sîneli Kürt Ferdîn Lehurpûr ve tonbak çalan eşi Sumeye Ebasî ile çalıştım. Her ikisi de Tahran’da müzik öğretmeni. Ferdîn, Shahram Nazeri, Salar Aghili ve tanınmış birçok sanatçı ile ney çalmıştır. Geçen yıl, yaz aylarında, Ferdîn ve Sumeye’nin öğretmenlik yaptığı Tahran’daki müzik okulu tarafından, Kürtçe ve Farsça’da ‘çeng’ denilen arp üzerine bir seminer vermek üzere davet edildim. 17. yüzyılda soyu tükenmiş olmasına rağmen, çeng, İran klasik müziğinde uzun bir geçmişe sahiptir. İran’da çengi müziğe yeniden tanıtmak için bir girişim var ve bunu Kürt müziği ile yapan ilk kişi olduğumdan, kendi çalma tekniklerim hakkında konuşmak ve Kürt müziğinde uzmanlaşmış bir arp sanatçısı olarak tecrübelerimi paylaşmak üzere davet edildim.“
Üç parça Kürdistan’dan ezgiler
Bu seyahati sırasında Tara ve Ferdîn arasında albüm yapma fikri gelişir ve zamanlarının çoğu stüdyoda kayıt çalışmaları ile geçer. „Arp ve Ney Buluşması“ adını verdikleri albüm, tamamen enstrümental. Eserlerin çoğu iyi bilinen Kürtçe şarkılara dayanıyor. Seyîd Elî Esghar Kurdistanî’nin ‘Derdê Hîcran’ eseri, Güney Kürdistan Germiyan bölgesi‘nden ‘Restey Xiyaban’ şarkısı ve Hewraman’dan bazı geleneksel ezgiler ile Doğu Kürdistan Kirmanşah’tan geleneksel bir melodi ve Kuzey Kürdistan’ın Qocgirî yöresinden ‘Mîro’ şarkısı albümde yer alan eserlerden. Albümde bir Farsça, bir de Azerice şarkı yer alıyor. Bunlar bilinen Azeri şarkısı ‘Ayrılık’ ve dağ anlamına gelen Farsça şarkı ‘Kuh’.
‘Enstrüman çalanlar tanınmıyor’
Albümün asıl amacının arp ve neyi birleştirmek oluğunu belirten Jaff, ‘’Arp ve ney, Sasani kraliyet müziğinde çok önemli olduğundan ve bölgede Rumi, Hafız ve Kürt Mewlewileri, Bêseranî, Wefayî ve diğerleri gibi pek çok hem Kürt hem de Fars şair tarafından dile getirildiğinden, albümün asıl amacı arp ve neyi birleştirmekti. Ayrıca biz Kürt enstrüman çalanlar için sadece enstrümantal bir müzik albümü yapmak önemliydi“ dedi. Jaff, enstrüman müziğe yönelik şunları belirtiyor: „Bildiğiniz gibi kültürümüzde sadece şarkı söylemek üzerine daha yoğun bir ilgi var ve genelde müzik gözardı edilir ya da takdir edilmez. Bilinir ki, şarkıcıların albümleri için müziğin kompozisyon ve düzenlemesinde çok fazla emek sarfedilir. Yine enstrüman çalanlar, yıllarca kendilerini sanatlarını öğrenme ve uygulamaya verirler. Ancak şarkıcı tanınırken, enstrüman çalanlar fazla bilinmezler.“
Devamı gelecek
İlk projede Kürt kulağının aşina olduğu şarkıları seçtiklerini belirten Jaff, bir sonraki albümümlerinin kendi kompozisyonlarından oluşacağını söyledi. Tara Jaff, „Dileriz ki enstrümental müziğin ve Kürt müziğinin önemli bir parçası olan müzik aletlerinin desteklenmesi konusunda üzerimize düşen rolü oynarız“ dedi. Şimdilik sadece İran ve Doğu Kürdistan’da edinilebilen albümü, bir ay içinde Avrupa, İngiltere ve ABD’de online olarak sipariş etmek mümkün olacak.
SUNA KÖSE/LONDRA