Aşırı sağcı şiddet yayılıyor

ABD’de Patriot Front ile Blood Tribe, İngiltere’de Patriotic Alternative ve Almanya’da Last Defence Wave gibi aşırı sağcı gruplar suç işlemeye devam ediyor. Bu suçlar, küresel çapta artarken, gençler radikalleşmenin merkezinde yer alıyor.

Aşırı sağın neden olduğu tehdit ve şiddet olayları dünyada her geçen gün yayılıyor. İspanyol Uluslararası Terörizm Araştırmaları Gözlemevi’nin (Observatorio Internacional de Estudios sobre Terrorismo-OIET) hazırladığı bir raporda, 2025 yılında bu ideolojiye sahip bireyler veya gruplar tarafından gerçekleştirilen 190 olayın kaydedildiği belirtiliyor. Bu rakam, bir önceki yılki 142 olaya kıyasla yüzde 33,8’lik bir artışa tekabül ediyor. Bu 190 olayın çoğu tehdit veya şiddete tahrik eylemlerinden ibaretti ancak 19 adet de fiili şiddet olayı yaşandı.

Bu olaydan etkilenen ülke sayısı da 9’dan 15'e çıktı. Bunların arasında İspanya da yer alıyor; 2024'te dört olay kaydedilen ülkede, geçen yıl bu sayı yediye çıktı (yüzde 75 artış) ve aşırı sağ şiddetinden en çok etkilenen ülkeler arasında beşinci sıraya yerleşti. Rapora göre, 99 olayla aşırı şiddetin “küresel merkez üssü” haline gelen ABD, ilk sırada yer alıyor.

ABD, en fazla suçun kaydedildiği yer

Raporda, “ABD, sadece en yoğun aşırılıkçı faaliyetlerin yoğunlaştığı yer olmakla kalmıyor, aynı zamanda örgütsel modeller, taktikler ve ideolojilerle rol model oluyor. Patriot Front veya Blood Tribe gibi gruplar Avrupa ve Okyanusya’daki hücrelere ilham verirken, ABD’li ideologlar dijital platformlar aracılığıyla uluslararası kitleleri radikalleştiriyor” deniyor. ABD boyunda aşırı sağcıların “demografik değişimler karşısında varoluşsal bir tehdit altında olduklarını hissetmesi, buna karşı şiddete başvurması eğilimi” raporunun en dikkat çekici detayı.

Gençler radikalleşmenin merkezinde

24 olayla ikinci sırada yer alan İngiltere’de “Brexit’in etkileri, tarihsel ırkçı gerilimler ve Patriotic Alternative gibi örgütlü neonazi grupların faaliyetleriyle şekillenen bir bağlam”ın şiddete neden olduğu belirtiliyor. Almanya ve Avustralya, her biri 16 olayla sonraki sırada yer alıyor. OIET, Avrupa ülkesinin "neo-Nazi faaliyetlerinin merkezi olma konusundaki üzücü geleneğini sürdürdüğünü" vurguluyor. Ayrıca mültecilere yönelik saldırılar planlayan gençlerden oluşan “Last Defence Wave” grubunun vakasını öne çıkarıyor. Bu vaka, gençlerin radikalleşmesinin nasıl merkezi bir endişe haline geldiğini gösteriyor.

Okyanusya ülkelerinde vaka sayının yüksek olmasının, “Yeni Zelanda’nın Christchurch kentinde meydana gelen terör saldırısının kalıcı etkisinden kaynaklandığı” belirtiliyor. 2019 yılında gerçekleşen cami saldırılarında 51 kişi hayatını kaybetmiş, 49 kişi yaralanmıştı. Bu olay, Avustralya dışında gerçekleşmiş olsa da, bölgedeki aşırılıkçılık tartışmaları üzerinde derin bir etki yaratmıştı.

Sanal platformlar üzerinden örgütleniyorlar

OIET’e göre, İspanya ve Fransa 2025 yılında yedişer aşırı sağcı şiddet olayı yaşadı. İsveç’te ise kaydedilen vaka sayısı dörttür. Ancak kaydedilen olay sayısından ziyade, aşırı sağcı grupların TikTok gibi platformlar aracılığıyla 10 ila 12 yaş arası çocukları istismar ederek sistematik biçimde örgütlerine üye yapılmasına dikkat çekiliyor.

Siyaset ile paralel

Raporda, Atlantik'in iki yakasındaki aşırı sağ gruplar arasındaki farklara değiniliyor: “Avrupa'daki aşırılıkçılığı ABD'dekinden ayıran en önemli özellik, Avrupa'daki aşırılıkçılığın geleneksel siyasi tartışmalarla daha sıkı bir bağa sahip olmasıdır. ABD’de aşırı sağ ise genellikle siyasi sistemin kenarlarında faaliyet gösterirken, Avrupa’da iktidarda olan ya da iktidara yakın sağcı popülist partiler ile yasadışı faaliyet gösteren aşırılıkçı ağlar arasında daha fazla etkileşim söz konusudur. Bu etkileşim, yabancı düşmanı söylemlerin normalleştiği gri alanlar yaratarak, daha sonra şiddete yönelen radikalleşmeyi kolaylaştırmaktadır.”

Kaydedilen olayların türlerine ilişkin olarak rapor, 54 vakanın şiddet tehdidi, diğer 66 vakanın ise şiddete tahrik olduğunu belirtmekte ve bu sayıların “fiilen işlenen şiddet eylemlerinin sayısını (19 vaka) büyük ölçüde aştığını” ifade ediyor. Geri kalan 190 vaka ise “olay” olarak sınıflandırılmış olmakla birlikte, aşırı sağcı olduğu iddia edilen kişilerin tutuklanmaları veya yargılanmaları ya da bu ideolojik çizgideki yasama girişimlerine atıfta bulunuyor.